Konsolidacja sprawozdań finansowych polega na łączeniu sprawozdań finansowych jednostek tworzących grupę kapitałową poprzez sumowanie odpowiednich pozycji sprawozdań finansowych jednostki dominującej, jednostek zależnych, z uwzględnieniem niezbędnych wyłączeń i korekt (art. 3 ust. 1 pkt 45 ustawy o rachunkowości).

Bilans jednostki dominującej należy sporządzić według takich zasad, jakie obowiązują przy konsolidacji jednostek zależnych, tj. z wyłączeniem wzajemnych należności i zobowiązań oraz wyłączeniu zysków z transakcji wzajemnych, a występujących w aktywach jednostek wchodzących w skład jednostki dominującej.

Skonsolidowany bilans jednostki samorządu terytorialnego jest sprawozdaniem finansowym o stanie aktywów i pasywów samorządu.

Jest to bilans grupy jednostek powiązanych z jednostką samorządu terytorialnego, zestawiony w taki sposób, aby samorząd i grupa jednostek powiązanych stanowiły jeden podmiot (jednostkę sprawozdawczą).

Konsolidacja bilansów polega na łączeniu bilansów jednostek tworzących grupę kapitałową, np. gminy poprzez sumowanie odpowiednich pozycji bilansu jednostki dominującej z bilansami:

● jednostek zależnych – tj. m.in. jednostek budżetowych, zakładów budżetowych, gospodarstw pomocniczych, samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, instytucji kultury,

● współzależnych – m.in. spółek, w których np. gmina ma co najmniej 20 proc. udziałów,

Konsolidacja bilansów pozwala również dokonywać niezbędnych korekt i wyłączeń, wynikających z wzajemnych powiązań kapitałowych, finansowych i handlowych.

Jednostka dominująca sprawuje kontrolę lub współkontrolę nad inną jednostką. Kontrolę taką w zakresie gospodarowania mieniem samorządowym i wykonywania zadań publicznych sprawuje nad jednostkami jej podległymi jednostka samorządowa, tj. gmina, powiat, województwo.

Konsolidację bilansu samorządu terytorialnego należy zatem rozumieć jako połączenie informacji o składnikach majątku jednostki samorządowej (jednostki dominującej) i informacji o poszczególnych składnikach aktywów i pasywów jednostek kontrolowanych (zależnych i współzależnych).

Metody konsolidacji

Ustawa o rachunkowości wskazuje trzy metody obejmowania danych finansowych w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym, tj:

● metodę konsolidacji pełnej,

● metodę konsolidacji proporcjonalnej,

● metodę praw własności.

Decyzja w zakresie wyboru metody konsolidacji należy do wójta, burmistrza, prezydenta miasta, zarządu powiatu lub województwa. Należy ją wyrazić w ustalonych przepisach wewnętrznych jednostki w sprawie sporządzania skonsolidowanego bilansu.