W rocznym rozliczeniu podatku dochodowego od osób fizycznych jedną z najpopularniejszych ulg pozwalających na znaczne zmniejszenie obciążeń fiskalnych jest tzw. ulga prorodzinna. W zeznaniach podatkowych za 2009 rok ulgę można odpisać od podatku już po raz trzeci, przy czym tym razem podatnicy skorzystają z odliczenia na nowych zasadach. Przepisy regulujące mechanizm odliczenia ulgi prorodzinnej uległy istotnym zmianom, dlatego nawet podatnicy, którzy korzystali już z odliczenia w latach poprzednich, nie powinni postępować rutynowo, uwzględniając preferencję z tytułu wychowywania dzieci w PIT składanym do 30 kwietnia 2010 r.

Zasady odliczenia

Ulga prorodzinna uregulowana jest w art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT). Należy ona do ulg odliczanych od podatku. Tak jak każda inna ulga podatkowa przysługuje po spełnieniu ustawowo określonych warunków. Zgodnie z przepisami kwotę ulgi można odliczyć od podatku dochodowego obliczonego zgodnie z art. 27 ustawy o PIT, tj. według skali podatkowej, pomniejszonego o kwotę składki zdrowotnej na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego podatnik w roku podatkowym:

● wykonywał władzę rodzicielską,

● pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało,

● sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.

Oznacza to, że aby skorzystać z ulgi, trzeba spełniać trzy podstawowe warunki. Po pierwsze, osiągać dochody opodatkowane na zasadach ogólnych, tj. według skali podatkowej określonej w art. 27 ustawy o PIT (skala ta ma obecnie dwie stawki 18 proc. i 32 proc.). Po drugie, wykonywać władzę rodzicielską, sprawować opiekę prawną lub funkcję rodziny zastępczej nad dzieckiem małoletnim. Po trzecie, wykazać w zeznaniu PIT podatek (po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne).

Podatek według skali

Odnosząc się do pierwszego z wymienionych warunków należy pamiętać, że podatnik wykazujący dochody opodatkowane według skali podatkowej zawsze ma prawo odliczyć ulgę prorodzinną w zeznaniu PIT-37 lub PIT-36. Jeżeli podatnik jednocześnie uzyskał w roku podatkowym dochody opodatkowane liniowo lub w sposób zryczałtowany (ryczałt ewidencjonowany, karta podatkowa), nie jest to przeszkodą do odliczenia ulgi od podatku obliczonego na ogólnych zasadach, który jest rozliczany w osobnym zeznaniu.

Inaczej będzie w sytuacji, gdy takie dochody opodatkowane na szczególnych zasadach uzyskało dziecko. W takim przypadku ustawa o PIT w art. 27f ust. 7 wyraźnie wyłącza ulgę prorodzinną. Wyłączenie to nie ma jednak zastosowania, jeżeli opodatkowane ryczałtem przychody uzyskiwane są przez dziecko na podstawie umowy najmu, dzierżawy czy innej umowy o podobnym charakterze.