Wraz z końcem roku część przedsiębiorców będzie wypłacać swoim pracownikom premie świąteczne. Oprócz premii gotówkowej lub rzeczowej jedną z form premiowania może być przyznanie akcji, co może być korzystne z punktu widzenia podatkowego.

Mariusz Gotowicz, doradca podatkowy prowadzący Kancelarię Doradztwa Podatkowego w Bydgoszczy, zauważa, że sposób, w jaki firma pozyskała akcje oraz w jakiej formie przekazała je swoim pracownikom, skutkuje różnymi obowiązkami rozliczeniowymi.

Kontrowersyjny przychód

Przepisy ustawy o PIT określają, że przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

W opinii Pawła Stańczyka, starszego konsultanta w PricewaterhouseCooper, istnieje wiele argumentów wskazujących, że przyznanie akcji pracownikom po cenach preferencyjnych lub nieodpłatnie stanowi przychód pracownika ze stosunku pracy.

Z drugiej strony, jak podkreśla Paweł Stańczyk, jeszcze niedawno organy podatkowe prezentowały dość liberalne stanowisko, że taki dochód powstawał dopiero w chwili zbycia tych akcji.

– Obecnie trudno już uzyskać interpretację podatkową potwierdzającą takie korzystne stanowisko. Co ciekawe, liberalne stanowisko w tej sprawie zaprezentował ostatnio WSA w Warszawie w wyroku z 15 września 2009 r. – dodaje Paweł Stańczyk.

Akcje nowej emisji

Przy spełnieniu określonych warunków istnieje możliwość korzystnego opodatkowania przekazania akcji. Określa to art. 24 ust. 11 ustawy o PIT. Mariusz Gotowicz tłumaczy, że dochód stanowiący nadwyżkę pomiędzy wartością rynkową akcji objętych przez osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia a wydatkami poniesionymi na ich objęcie nie podlega opodatkowaniu w momencie objęcia tych akcji. Jego zdaniem w tej sytuacji pracodawca nie ma obowiązku odprowadzenia podatku dochodowego oraz składek na system ubezpieczeń społecznych. Przychód podatkowy powstanie dopiero w momencie sprzedaży akcji przez pracowników, który należy zakwalifikować jako przychód z kapitałów pieniężnych rozliczony przez pracownika na druku PIT-38.

Tym samym ustawa o PIT odsuwa moment opodatkowania akcji nowo wyemitowanych przez osoby uprawnione do czasu sprzedaży tych akcji. W opinii Arkadiusza Michaliszyna, doradcy podatkowego w CMS Cameron McKenna, regulacja ta jest jednak mało elastyczna, ponieważ obejmuje tylko sytuacje, w których spółka sama emituje akcje bezpośrednio na rzecz uprzywilejowanych pracowników oraz sytuacje, w których spółka emituje akcje na rzecz innej spółki ze wskazaniem sposobu zadysponowania tymi akcjami na rzecz pracowników.

– Odroczenie momentu osiągnięcia przychodu do chwili sprzedaży akcji nie będzie miało zastosowania do sytuacji, w której spółka skupuje swoje akcje (np. na giełdzie) w celu ich preferencyjnego wydania pracownikom czy menedżerom – dodaje ekspert.