Od 1 stycznia 2010 r. czekają nas kolejne zmiany w przepisach dotyczących podatku od towarów i usług, wynikające z implementacji do krajowego porządku prawnego aktów Rady UE z 2008 roku. Przepisy te składają się na tzw. Pakiet VAT 2010 (choć ich część wejdzie życie w 2011 i 2015 roku). W historii VAT w UE wprowadzane zmiany są najistotniejszą i najgłębszą reformą systemu od czasu zniesienia granic celnych i wprowadzenia jednolitego rynku w 1993 roku. Jak to zazwyczaj bywa, ich celem jest usprawnienie działania rynku wewnętrznego, uproszczenie wspólnego systemu opodatkowania i wyeliminowanie niektórych patologii (chociażby podwójnego opodatkowania niektórych usług czy notorycznych opóźnień w zwrocie podatku nierezydentom). Z punktu widzenia naszego krajowego podwórka to kolejna nowelizacja ustawy, ważna i znaczna, aczkolwiek, jeśli chodzi o jej zakres i zasady, daleko jej do tych zmian, które nasz system VAT i podatnicy musieli przyjąć na przestrzeni ostatnich pięciu lat.

Dla podatników najważniejsze będą następujące zmiany:

● nowa zasada generalna dla transgranicznego świadczenia usług, według której miejscem opodatkowania usług świadczonych między podatnikami (B2B) będzie miejsce, gdzie usługobiorca ma siedzibę. Stanowi ona realizacją jednego z fundamentów docelowego systemu VAT, tj. opodatkowania usługi w miejscu konsumpcji. Obowiązek podatkowy będzie zatem spoczywał na usługobiorcy, a rozliczenie podatku należnego będzie się odbywało zgodnie z regułą tzw. odwrotnego obciążenia (reverse charge), dobrze znanego podatnikom, ponieważ dziś tak właśnie opodatkowujemy import usług. Od tej zasady będą wyjątki: trwałe (np. usługi świadczone pomiędzy podatnikiem a ostatecznym konsumentem – B2C; usługi związane z nieruchomościami, restauracyjne, cateringowe) i przejściowe (usługi związane z kulturą, sztuką, sportem, edukacją, rozrywką, targami i wystawami – do końca 2010 r. będą opodatkowane tak jak dzisiaj, czyli w miejscu faktycznego świadczenia, po tej dacie – zgodnie z nową zasadą ogólną);

● nowe ewidencje i obowiązki sprawozdawcze. Nowa zasada ogólna rządząca miejscem świadczenia (opodatkowania) usług zostanie wsparta nowym mechanizmem kontrolnym w postaci rozszerzonego zakresu informacji podsumowujących, składanych miesięcznie i zawierających dodatkowo dane o usługach świadczonych na rzecz podatników z innych krajów UE, które powinny być rozliczone na zasadzie reverse charge’u w kraju podatnika usługobiorcy. Dotychczas informacje podsumowujące były sporządzane kwartalnie i jedynie w odniesieniu do obrotu towarowego. Będzie też mniej czasu na przygotowanie tej deklaracji: do 15 dnia następnego miesiąca (dziś: do 25 dnia). Obowiązkiem raportowania nie będą objęte usługi zwolnione, przewidziane są też pewne wyjątki dla podatników o niższych obrotach (możliwość kwartalnego raportowania);