Umowa pożyczki jest obciążona podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Zgodnie z ustawą o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2000 r. nr 86, poz. 959 z późn. zm.) – ustawa o PCC, obowiązek zapłaty spoczywa na pożyczkobiorcy, podstawą opodatkowania jest kwota pożyczki, a stawka wynosi 2 proc.

– Podatnicy, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o PCC, są zobowiązani do złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych na formularzu PCC-3 w terminie 14 dni od powstania obowiązku, czyli zawarcia umowy pożyczki, do właściwego organu podatkowego – przypomina Tomasz Dereszewski, konsultant z Kancelarii Doradztwa Podatkowego Mariusz Gotowicz w Bydgoszczy.

W praktyce jednak osoby pożyczające często nie ujawniają zawartych umów przed urzędem skarbowym. Tomasz Dereszewski zaznacza, że w związku z niezgłoszeniem faktu zawarcia takiej umowy oraz nieodprowadzenia należnego podatku ustawodawca przewidział szereg sankcji, które mogą dotknąć podatnika. Wymienić tu należy obowiązek zapłaty podatku według stawki 20 proc., gdy powołamy się przed organami podatkowymi na fakt dokonania takiej czynności.

Oprócz tego zwrócić uwagę należy również na sankcję wskazane w kodeksie karnym skarbowym (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.) za niezłożenie w terminie deklaracji.

Tomasz Dereszewski zaznacza równocześnie, że przepisy podatkowe pozwalają w niektórych sytuacjach uniknąć zapłaty podatku przy zawieraniu umowy pożyczki. Zwolnienie dotyczy m.in. pożyczek udzielanych w formie pieniężnej na podstawie umowy zawartej między osobami z kręgu najbliższej rodziny. Zwolnienie z podatku przysługuje więc, jeżeli pożyczkobiorcą jest małżonek, zstępny, wstępny, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha w wysokości przekraczającej kwotę 9637 zł, pod warunkiem złożenia deklaracji oraz udokumentowania otrzymania przez biorącego pożyczkę pieniędzy na rachunek bankowy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.