Zasada określona w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych pozwala (PIT) na łączne rozliczenie przychodów z kapitałów pieniężnych z tych źródeł, od których podatnik zobowiązany jest rozliczyć się samodzielnie i zastosować 19-proc. stawkę podatku. Należą do nich m.in. przychody uzyskane ze sprzedaży papierów wartościowych czy instrumentów pochodnych, jak również przychody osiągane w związku z transakcjami udziałami w spółkach mających osobowość prawną.

Na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy o PIT podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia dochodu uzyskanego z danego źródła przychodów w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych o stratę z tego źródła przychodów poniesioną w roku podatkowym, z tym że wysokość tego obniżenia w którymkolwiek z tych pięciu lat nie może przekroczyć 50 proc. kwoty tej straty. Możliwość obniżenia dochodu o poniesioną stratę jest dopuszczalna wyłącznie w ramach określonego źródła przychodów. Szczegółowo katalog tych źródeł określa art. 17 ust. 1 ustawy o PIT.

W przypadku przychodów z kapitałów pieniężnych oznacza to na przykład możliwość kompensacji zysków i strat uzyskanych i poniesionych w związku z obrotem papierami wartościowymi na giełdzie wraz z transakcjami udziałami w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością. W odniesieniu do udziałów w spółkach mających osobowość prawną przychód powstanie w momencie ich zbycia, ale również w przypadku ich objęcia w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.

Szymon Wilga, konsultant podatkowy z Europejskiego Centrum Doradztwa i Dokumentacji Podatkowej, tłumaczy, że w sytuacji poniesienia straty z tytułu wniesienia aportu do spółki (np. gdy nominalna wartość otrzymanych udziałów jest niższa niż wartość przedmiotu aportu) strata ta może pomniejszyć dochód ze sprzedaży papierów wartościowych lub instrumentów pochodnych. Zarówno bowiem dochód (strata) z objęcia udziałów lub akcji za aport, jak i dochód ze zbycia papierów wartościowych są przychodami z tego samego źródła przychodów - kapitałów pieniężnych.

Edyta Głębicka, doradca podatkowy w Kancelarii Manugiewicz Trzaska i Wspólnicy, dodaje również, że z konstrukcji formularza rozliczenia rocznego PIT-38 wynika, że podstawę opodatkowania stanowi różnica między skumulowaną wartością przychodów z poszczególnych kategorii kapitałów pieniężnych a skumulowaną kwotą kosztów uzyskania przychodu.

JAK ROZLICZYĆ PRZYCHODY Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH

A. Wniesienie aportu do spółki

50 tys. zł - wartość przedmiotu wkładu (np. samochodu)

35 tys. zł - wartość nominalna objętych udziałów

15 tys. zł (50 tys. zł - 35 tys. zł) - strata

B. Sprzedaż instrumentów pochodnych na giełdzie

20 tys. zł - przychód

10 tys. zł - koszt uzyskania przychodu

10 tys. zł (20 tys. zł - 10 tys. zł) - dochód

C. Rozliczenie

5 tys. zł (50 tys. zł + 10 tys. zł) - (35 tys. zł + 20 tys. zł) - strata

strata = koszt uzyskania przychodu - przychód

1. brak podstawy opodatkowania

2. strata do odliczenia w kolejnych latach