Zaproponowane metody kalkulacji prewspółczynnika określającego, jaką część VAT jednostki samorządowe mogą odliczyć, nie będą wiążące. Ale resort podkreśla, że w jego ocenie są najlepsze. Po ich zastosowaniu część gmin może w ogóle zrezygnować z potrącania podatku – twierdzą jednak eksperci
Chodzi o prewspółczynnik, który od 2016 r. będą musiały stosować m.in. gminy i państwowe jednostki budżetowe. To proporcja, która ma wskazać, jak działalność podatnika podlegająca VAT ma się do jego działalności pozostającej poza systemem podatku od towarów i usług. Ta ostatnia jest teraz pomijana przy obliczaniu kwoty podatku naliczonego do odliczenia. Resort finansów nie chce, aby tak było. Dlatego wprowadził prewspółczynnik do ustawy (art. 86 ust. 2a–2h). W rozporządzeniu, którego projekt właśnie został opublikowany, wyjaśnia, jak należy go liczyć w przypadku jednostek organizacyjnych gmin, powiatów i województw (czyli urzędów je obsługujących oraz samorządowych jednostek i zakładów budżetowych), a także państwowych jednostek budżetowych, uczelni publicznych i instytutów badawczych.
Od początku przyszłego roku wszystkie one będą musiały w rozliczeniach VAT uwzględniać działalność, która nie podlega temu podatkowi (chodzi np. o działalność finansowaną dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze). W praktyce bowiem wszystkie prowadzą zarówno działalność nieobjętą systemem VAT (zadania nałożone na nie ustawami), jak i podlegającą mu (np. gdy wynajmują lokale w budynkach i zarabiają na tym). Często nie są jednak w stanie wskazać, której z tych sfer – albo w jakich proporcjach – dotyczą ponoszone przez nie wydatki. Dotychczas nie musiały się tym martwić, bo zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (uchwała z 24 października 2011 r., sygn. akt I FPS 9/10) czynności niepodlegające VAT w ogóle nie wpływają na zakres prawa do odliczenia podatku naliczonego. Dominika Cabaj, partner w kancelarii Cabaj Kotala, wskazuje przykładowo, że gminy, które remontują budynek urzędu gminy, odliczają dużą część VAT od wydatków z tego tytułu. – Po zmianach to odliczenie będzie minimalne – twierdzi ekspertka.