Chodzi o premie, które mają zachęcać kontrahentów do większych zakupów. Działa to tak: jeśli będziesz u mnie kupował więcej, to przyznam ci bonus pieniężny; w efekcie zapłacisz mniej.

Niektórzy podatnicy przez lata próbowali forsować korzystne dla siebie stanowisko, że tak wypłaconej premii nie trzeba fakturować i rozliczać w VAT. Fiskus się z tym nie zgadzał. Sądy orzekały różnie, ale obecnie obowiązuje korzystna dla organów podatkowych uchwała NSA w składzie siedmiu sędziów z 25 czerwca 2012 r. (sygn. I FPS 2/12). Do tego doszedł jeszcze wyrok NSA z 19 grudnia 2012 r. (sygn. akt I FSK 273/12), w którym sąd stwierdził, że premie wypłacane jednemu kontrahentowi mogą w niektórych przypadkach wymagać podwójnego rozliczenia, a uzależnione jest to od ich charakteru. To stanowisko jest też zbieżne z tezami interpretacji ogólnej ministra finansów z 27 listopada 2012 r. (sygn. PT4/033/5b/44/EFU/2012/PT-618).

Dwa rodzaje premii

Według NSA premie nie tylko mogą stanowić rabat (obniżający cenę i podstawę opodatkowania), ale równocześnie mogą być zapłatą za wykonaną usługę (opodatkowaną 23-proc. stawką VAT). Jeśli więc firma udziela kontrahentowi premii lojalnościowej (za to, że jego zakupy przekroczyły określoną wartość), to przyznaje mu rabat. Natomiast jeśli wypłaca mu bonus za np. promowanie towarów w gazetce sklepowej, to jest to premia o charakterze jakościowym, a mówiąc inaczej – wynagrodzenie za wykonaną usługę.

Zdaniem ekspertów wprawdzie ostatnie orzeczenia NSA oraz interpretacja ogólna MF nie są korzystne dla podatników, to jednak rozwiązują najważniejsze problemy, jakie od lat pojawiały się w odniesieniu do rozliczania premii pieniężnych na gruncie VAT.

Sposoby rozliczenia

Weźmy za przykład producenta np. armatury łazienkowej, który sprzedaje swoje wyroby sieci sklepów. Umowa przewiduje kwartalne premie, o ile wzajemne obroty osiągną pewien pułap.

– Zgodnie z aktualnym orzecznictwem NSA oraz interpretacją ogólną MF producent w związku z przyznaniem odbiorcy premii powinien wystawić fakturę korygującą pierwotną fakturę (lub kilka faktur pierwotnych), w której wykaże przyznaną premię jako rabat – mówi Filip Siwek, doradca podatkowy w Kancelarii Skoczyński Wachowiak Strykowski. Ekspert tłumaczy, że zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym (Dz.U. z 2011 r. nr 68, poz. 360 z późn. zm.) podatnik ma możliwość wystawienia zbiorczej faktury korygującej, jeżeli udzielenie rabatu dotyczy wszystkich dostaw dla danego odbiorcy w danym okresie (udokumentowanych pierwotnymi fakturami). – Na podstawie faktury korygującej producent będzie mógł obniżyć podatek należny. Nabywca zaś po otrzymaniu takiej faktury będzie zobowiązany do zmniejszenia podatku naliczonego – wyjaśnia Filip Siwek.

Zaznacza jednak, że korygowanie faktur, nawet zbiorczo, będzie uciążliwe dla tych firm, które udzielają premii za cały rok, jeśli w ciągu roku doszło do bardzo wielu pojedynczych transakcji.

Producent może też wypłacać sieci handlowej premie za np. promowanie jego armatury łazienkowej wśród klientów. Trzeba ją, zgodnie ze stanowiskiem NSA i MF, rozliczyć w inny sposób. Jak wyjaśnia Elżbieta Lis, doradca podatkowy, partner w Kancelarii KSP legal & tax advice, nabywca otrzymujący tego rodzaju premię powinien wystawić fakturę z tytułu wykonanej usługi i rozliczyć VAT – tak jak w przypadku każdej innej usługi opodatkowanej według stawki podstawowej.