Od 1 stycznia 2013 r. w Ordynacji podatkowej uregulowana została kwestia suk cesji przy przekształcaniu indywidualnej działalności gospodarczej w jednoosobową spółkę kapitałową. Brak odpowiednich zapisów był źródłem wielu wątpliwości dotyczących m.in. prawa do odliczenia przez spółkę VAT z faktury wystawionej na przedsiębiorcę czy zaliczania do kosztów uzyskania przychodów poniesionych przez niego wydatków.

– Zniknęła niepewność co do skutków podatkowych takiego przekształcenia – komentuje Andrzej Pośniak, doradca podatkowy w kancelarii CMS Cameron McKenna.

Sukcesja uniwersalna

Jak przypomina Michał Galejczuk, doradca podatkowy, partner w Polish Advisory Group, nowa forma przekształcenia działalności gospodarczej została wprowadzona 1 lipca 2011 r. Zgodnie z przepisami kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) spółka kapitałowa wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki przekształcanego przedsiębiorcy.

– Niestety w ślad za zmianami w KSH nie poszło uregulowanie sukcesji w Ordynacji podatkowej, więc kwestia następstwa prawnego na gruncie podatkowym była niejasna – mówi Michał Galejczuk.

Od 1 stycznia 2013 r. regulują ją art. 93a par. 4 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.). Spółka wstąpi we wszystkie prawa podatkowe przekształcanego przedsiębiorcy związane z prowadzoną przez niego działalnością, z wyjątkiem tych, które nie mogą być zachowane na podstawie przepisów dotyczących opodatkowania spółek kapitałowych.

Zasady przekształcenia

Zasady przekształcenia

źródło: DGP

Konsekwencje w VAT

Przepisy ustawy o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) nie przewidują wyjątków od wprowadzanej zasady sukcesji uniwersalnej. Karolina Gierszewska, zastępca dyrektora departamentu podatków pośrednich w ECDDP, tłumaczy, że dzięki temu spółce kapitałowej przysługiwać będzie prawo do odliczenia VAT naliczonego z faktur wystawionych na przedsiębiorcę, który z niego nie skorzystał (nie zdążył skorzystać).

– Wprawdzie w wydawanych interpretacjach organy podatkowe ostatnio potwierdzały, że takie prawo przysługuje, to jednak całkowitą pewność co do tego mogli mieć tylko podatnicy, którzy uzyskali taką korzystną interpretację – podkreśla Łukasz Kupiec, ekspert podatkowy w KPMG.

Karolina Gierszewska dodaje, że spółka kapitałowa zobowiązana będzie do wystawiania faktur dotyczących czynności dokonanych w ramach indywidualnej działalności, które do momentu przekształcenia nie zostały udokumentowane.

– To samo dotyczy rozpoznania obowiązku podatkowego względem czynności przedsiębiorcy, w przypadku których do momentu przekształcenia taki obowiązek nie powstał – dodaje.

Spółka uwzględni ponadto w swoich rozliczeniach faktury korygujące, wystawione przez kontrahentów swojego poprzednika, czyli osoby prowadzącej działalność. Sama też będzie wystawiać korekty na rzecz takich kontrahentów, o ile oczywiście zaistnieją ku temu przesłanki (np. udzielenie rabatu potransakcyjnego).

– Następca prawny rozliczy też nadwyżkę VAT naliczonego nad należnym powstałą w trakcie prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej oraz będzie miał prawo do dokonywania korekt deklaracji podatkowych składanych przez poprzednika – wylicza Karolina Gierszewska.

Zdaniem Andrzeja Pośniaka dotychczasowy brak możliwości skorygowania własnych deklaracji VAT sprzed przekształcenia stanowił naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej, neutralności VAT oraz samoobliczania tego podatku. – Ponieważ to na podatniku spoczywa obowiązek właściwego obliczenia zobowiązania podatkowego, nie może on zostać pozbawiony prawa do korekty własnych rozliczeń – argumentuje Andrzej Pośniak.