W sytuacji, kiedy całość odszkodowania pochodzi od zakładu ubezpieczeń, gdzie właściciel zalanego mieszkania jest ubezpieczony, to zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.), podatku od kwoty odszkodowania nie odprowadza się.
Sytuacja komplikuje się, kiedy górna granica odpowiedzialności ubezpieczyciela jest niższa niż wysokość strat poniesionych na skutek zalania. W razie zaistnienia takiego przypadku ustalona przez rzeczoznawcę wysokość szkód wypłacana jest w częściach, tzn. przez ubezpieczyciela poszkodowanego wypłacana jest kwota stanowiąca górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela, natomiast pozostała część odszkodowania wypłacana jest przez podmiot odpowiedzialny za zalanie lub jego ubezpieczyciela.
Kwestia opodatkowania odszkodowania pochodzącego ze środków ubezpieczyciela bądź środków własnych podmiotu odpowiedzialnego za zalanie była przedmiotem rozstrzygnięcia m.in. Izby Skarbowej w Gdańsku, która stwierdziła, że odszkodowanie pochodzące w części z ubezpieczenia, a w części ze środków własnych spółdzielni na pokrycie strat wynikłych z awarii instalacji wodociągowej należącej do spółdzielni, jest wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych (decyzja z 8 sierpnia 2007 r., nr BI/4117-0044/07). Zdarza się jednak, że organy podatkowe przyjmują odrębne stanowisko, stwierdzając, że przychód pochodzący od podmiotu odpowiedzialnego za zalanie powinien być wykazany w zeznaniu podatkowym na formularzu PIT-36 w pozycji „inne źródła”.
Za trafny uznać należy pogląd, że w dyspozycji art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT mieści się sytuacja uzyskania odszkodowania z tytułu zalania mieszkania, niezależnie od tego, w jakich proporcjach kwotę doznanego uszczerbku pokryje bezpośredni sprawca, a w jakich ubezpieczyciel. Odszkodowanie z tytułu zalania mieszkania znajduje swoją podstawę w art. 363 par. 1 kodeksu cywilnego, według którego naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.
Jeżeli zatem wysokość odszkodowania za zalanie mieszkania określona została na kwotę odpowiadającą realnie poniesionej przez poszkodowanego szkodzie, to wartość takiego odszkodowania nie będzie podlegać opodatkowaniu, gdyż nie stanowi dochodu, a jedynie pokrycie wyrządzonych strat.
Halina Kwiatkowska
radca prawny i partner w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy
(EM)
ikona lupy />
Halina Kwiatkowska, radca prawny i partner w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy / DGP