Fiskus znalazł sposób, jak nie dopuszczać do tego, by zobowiązanie podatkowe się przedawniło. Tuż przed terminem przedawnienia sprawy urzędnicy organów podatkowych wysyłają do podatników zawiadomienia o wszczynaniu postępowań egzekucyjnych.

Środek egzekucyjny, o którym podatnik został zawiadomiony (na przykład zajęcie wynagrodzenia za pracę lub wierzytelności z rachunku bankowego), przerywa bowiem bieg terminu przedawnienia i powoduje konieczność rozpoczęcia jego liczenia na nowo. Przypomnijmy, że zobowiązania takie przedawniają się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku.

– Przepis ten pozwala organom podatkowym przeciągać przedawnienie zobowiązania podatkowego w nieskończoność przez stosowanie co pewien czas określonego środka egzekucyjnego – mówi Paweł Sancewicz, asystent w KPMG.

Eksperci zwracają uwagę, że do przerwania biegu terminu przedawnienia może doprowadzić tylko zgodne z prawem zastosowanie środka egzekucyjnego. Gdy organ egzekucyjny popełni jakiekolwiek błędy w tytule wykonawczym lub zawiadomieniu o zajęciu (na przykład co do osoby zobowiązanego, rodzaju lub wysokości dochodzonego podatku), albo rozpocznie egzekucję mimo jej niedopuszczalności, to te wadliwe działania nie wywołają negatywnych dla podatnika skutków, czyli nie przerywają okresu przedawnienia.

Takie błędy są podstawą do wniesienia przez podatnika zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

– Jeżeli takie zarzuty zostaną uwzględnione, należy uznać, że egzekucja nie została wszczęta zgodnie z prawem, a więc nie może być przesłanką przerwania biegu przedawnienia – zauważa Wojciech Krok, doradca podatkowy w kancelarii Parulski & Wspólnicy.

Uznanie takich zarzutów przez organ podatkowy lub sąd powinno skutkować uchyleniem wadliwych czynności i umorzeniem całego postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z Ordynacją podatkową wszczęcie postępowania egzekucyjnego przerywa bieg terminu przedawnienia podatkowego. Urzędnicy organów podatkowych wysyłają więc do podatników zawiadomienia o wszczynaniu postępowań egzekucyjnych.

Niestety często zdarza się, że są to zawiadomienia z błędami, np. podana jest niewłaściwa kwota podatku do zapłacenia. Zdaniem fiskusa takie wezwanie – nawet błędne – jest skuteczne i przerywa bieg terminu przedawnienia. Eksperci już takiej pewności nie mają. Ich zdaniem błędy w zawiadomieniu o wszczęciu egzekucji nie powodują jej skutecznego rozpoczęcia. Ponadto stosując kolejne środki egzekucyjne, urzędnicy skarbowi mogą przedłużać bieg terminu przedawnienia podatkowego w nieskończoność. A to już poważne naruszenie prawa.

Termin przedawnienia

Zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. Mariusz Gumola, doradca podatkowy w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy, zwraca uwagę, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego może jednak ulec przerwaniu, co powoduje konieczność rozpoczęcia jego liczenia na nowo.

– Zdarzeniem powodującym przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony – informuje Mariusz Gumola.

Według eksperta dla osiągnięcia omawianego skutku konieczne jest nie tylko samo wszczęcie wobec podatnika postępowania egzekucyjnego, ale również zastosowanie przez organ jednego z dopuszczalnych środków egzekucyjnych (np. dokonanie zajęcia wynagrodzenia za pracę lub zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego) i zawiadomienie o tym podatnika.

Tytuł egzekucyjny

Postępowanie egzekucyjne w administracji to, najprościej ujmując, pewien zorganizowany ciąg czynności procesowych podejmowanych przez organy egzekucyjne oraz inne uprawnione podmioty w celu przymusowego wykonania obowiązków, np. podatkowych. Katarzyna Bieńkowska, doradca podatkowy w Dewey & LeBoeuf, wyjaśnia, że wszczęcie takiego postępowania następuje z chwilą otrzymania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego. Dopiero od momentu otrzymania i przyjęcia tytułu wykonawczego organ egzekucyjny prowadzi postępowanie.

Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego – mówi Katarzyna Bieńkowska.

Podstawą zastosowania środka egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnych jest:

● zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo

● protokół zajęcia prawa majątkowego, albo

● protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo

● protokół odbioru dokumentu.