Operacja sprzedaży składnika majątku wykorzystywanego w działalności gospodarczej powinna być zapisana zarówno w ewidencji środków trwałych (w kolumnie: data i przyczyna wykreślenia z ewidencji), jak i w księdze przychodów.

Zapisów w księdze można dokonać dwojako: albo w jednym wierszu, ujmując w nim zarówno przychód oraz koszt uzyskania, albo w dwóch wierszach – w jednym opisując zdarzenie polegające na zaktualizowaniu wartości początkowej środka trwałego, a w drugim zdarzenie, którego treścią jest osiągnięcie przychodu ze sprzedaży.

Trzeba jednak pamiętać o tym, iż sprzedaż samochodów używanych do celów związanych z działalnością gospodarczą może być opodatkowana 22-proc. stawką VAT. Może też być z tego podatku zwolniona. Zwolniona jest dostawa samochodów osobowych, przy nabyciu których podatnikom przysługiwało częściowe prawo do odliczenia VAT. Aby jednak towar (samochód) uznać za używany, okres jego używania przez podatnika dokonującego dostawy musi wynosić co najmniej pół roku. Podatnik, nabywając samochód prywatny jako osoba fizyczna (czyli nie w ramach firmy), nie ma prawa do odliczenia VAT przy jego nabyciu.

Jeśli podatnik miał prawo do odliczenia VAT naliczonego przy nabyciu, istnieje obowiązek dokonania korekty odliczonego podatku w przypadku zmiany przeznaczenia towaru zakupionego na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, czym jest sprzedaż samochodu jako towaru zwolnionego z VAT. Dla towarów niestanowiących środków trwałych korekty dokonuje się po zakończeniu tego roku, w którym podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia VAT w związku z nabyciem towaru.

JAK TO ZROBIĆ...

PROBLEM:

Czy jeśli odkupię od brata samochód, którego on używał przez pół roku, zyskam prawo do skróconej amortyzacji?

ROZWIĄZANIE:

Przepisy ustawy o PIT, regulujące zasady amortyzacji, pozwalają na zastosowanie przez podatnika skróconej amortyzacji (maksymalnie przez zastosowanie współczynnika 2,0 do standardowej stawki amortyzacji), m.in. w przypadku gdy samochód był przed zakupem używany. Za używaną rzecz w przypadku ruchomości uważa się zaś taką, której staż użytkowania wynosi co najmniej pół roku. Ten warunek jest w opisywanym przypadku spełniony.

Normatywna stawka amortyzacji dla samochodów osobowych wynosi 20 proc. rocznie. Po zastosowaniu współczynnika 2,0 wyniesie ona 40 proc. (choć podatnik może ten współczynnik przyjąć w niższej wysokości, jeśli tak mu wygodnie), a to oznacza, że przy przyjęciu miesięcznego trybu amortyzowania amortyzacja potrwa 30 miesięcy, czyli podatnik ujmie co miesiąc w koszty z tego tytułu praktycznie dwa razy więcej niż w przypadku, gdyby to on od razu sam kupił ten samochód jako nowy.

PRZYKŁAD: STRATA ZE SPRZEDAŻY FIRMOWEGO AUTA

Podatnik, który prowadził działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach ogólnych, w grudniu 2007 r. kupił samochód osobowy o wartości początkowej 30 000 zł, który od stycznia 2008 r. amortyzował co miesiąc według stawki rocznej 20 proc. Z końcem czerwca 2009 r. zlikwidował działalność gospodarczą (w 2009 r. korzystał z podatku liniowego w wysokości 19 proc.). Urządzenie uda mu się sprzedać dopiero w grudniu 2010 r. Załóżmy, że przychód ze sprzedaży wyniósł 9900 zł. Podatnik musi rozliczyć ten przychód tak jak przychód z działalności gospodarczej, mimo że nie prowadził jej już prawie półtora roku. Ustali dochód 9 900 zł minus zaktualizowana wartość 21 000 zł (30 000 zł minus 9000 zł; czyli 18 odpisów miesięcznych po 500 zł). Da to w efekcie stratę w wysokości 11 100 zł. Mimo to podatnik musi wypełnić za 2010 r. (w terminie do 30 kwietnia) PIT-36L i rozliczyć w nim tę transakcję. Jednocześnie zyska prawo do odliczenia tej straty od dochodu z działalności gospodarczej, jeśli tylko uzyska z tego tytułu dochód w latach 2011–2016.