AGATA OKOROWSKA
radca prawny, Kancelaria BSO - Prawo & Podatki we Wroclawiu
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podlegają zasadniczo czynności odpłatne, m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Wyjątek wprowadza art. 7 ust. 2 oraz art. 8 ust. 2 ustawy o VAT. Przepisy te wskazują okoliczności, w których nieodpłatna dostawa towarów i nieodpłatne świadczenie usług podlegają opodatkowaniu. Artykuł 7 ust. 2 uznaje za dostawę towarów przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele inne niż związane z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem. Chodzi w szczególności o przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy itp., a także wszelkie inne przekazanie towarów bez wynagrodzenia, w szczególności darowizny - jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia całości lub części podatku naliczonego.
Odpowiednio art. 8 ust. 2 tej ustawy stanowi, że nieodpłatne świadczenie usług niebędące dostawą towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy itp., a także wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług, jeżeli nie są one związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych z tymi usługami, w całości lub w części, traktuje się jak odpłatne świadczenie usług.
Zatem, aby nieodpłatna dostawa towarów i usług podlegała opodatkowaniu, powinny zostać spełnione łącznie trzy warunki: przekazywane przez podatnika towary, usługi należą do jego przedsiębiorstwa; przekazanie następuje na cele inne niż związane z prowadzonym przez podatnika przedsiębiorstwem; podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tych czynności w całości lub w części. Nie ma przy tym znaczenia, czy podatnik faktycznie odliczył VAT przy nabyciu przekazywanych nieodpłatnie towarów i usług.
Prawo do odliczenia VAT przysługuje podatnikowi, jeżeli nabywane przez niego towary lub usługi związane są z prowadzoną przez niego działalnością i tym samym wydatki poniesione na nie stanowią koszty uzyskania przychodu. Przekazując nieodpłatnie takie towary i usługi pracownikom na ich cele osobiste, podatnik powinien wystawiać faktury wewnętrzne, ponieważ taka dostawa towarów i usług podlega opodatkowaniu VAT.
Częściej jednak pracodawca nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu produktów lub usług przeznaczanych nieodpłatnie na cele osobiste pracowników. Tak będzie najczęściej w przypadku paczek, ponieważ zazwyczaj ich zakup nie jest związany z prowadzoną działalnością, a tym samym podatnik nie ma prawa do dokonywania odliczeń VAT.
Uwagę należy zwrócić na rozróżnienie dobrowolnego przekazywania towarów i usług na cele osobiste pracownika i obowiązkowych świadczeń pracodawcy, wynikających z przepisów. Spełnienie obowiązków nałożonych na podatnika przez normę prawną nie podlega opodatkowaniu VAT. Takie przekazanie towarów i usług będzie bowiem pozostawało w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą.
(KT)