Z przepisów wynika obowiązek przeprowadzenia inwentaryzacji aktywów i pasywów na dzień bilansowy. Jest to jeden z warunków prawidłowego sporządzenia sprawozdania finansowego, które ma oddawać wiernie i rzetelnie obraz sytuacji majątkowej i finansowej oraz wynik finansowy jednostki.
Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 351; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 351; dalej u.r.) jest w tym zakresie dość lakoniczna – wyznacza podstawowe zasady, metody i terminy przeprowadzania prac. Uszczegółowienie przynoszą stanowiska Komitetu Standardów Rachunkowości i KSR 11 (Krajowy Standard Rachunkowości nr 11), które mogą być dobrowolnie stosowane przez jednostki na podstawie art. 10 ust. 3 u.r. W praktyce pojawia się jednak wiele problemów o charakterze organizacyjnym czy proceduralnym. Wiele wątpliwości dotyczy możliwości stosowania uproszczeń, np. przy środkach trwałych, należnościach czy paliwach.
Wydaje się, że niektóre kwestie były wielokrotnie podnoszone w różnych publikacjach, ale nadal i księgowi, i członkowie komisji inwentaryzacyjnych zastanawiają się, czy wykonują swe zadania prawidłowo. Niniejsze opracowanie odpowiada więc na niektóre wątpliwości zgłaszane zarówno przez pracowników firm, jak i jednostek sektora finansów publicznych. Pamiętać zawsze należy, że obowiązkiem osób uczestniczących w pracach inwentaryzacyjnych jest zadbanie o to, aby wyniki dały podstawę do wyjaśnienia i ujęcia w księgach rzeczywistego stanu aktywów i pasywów jednostki. Konieczne jest też rozliczenie wyników inwentaryzacji w księgach 2019 r., mimo że większość prac związanych z wyjaśnieniem różnic i sama decyzja kierownika jednostki o przyjętych rozwiązaniach będzie podejmowana w 2020 r.