Ministerstwo Finansów prowadzi analizy nad wprowadzeniem podatku od niezdrowej żywności, o czym DGP inforował jako pierwszy 5 stycznia 2012 r. Dlaczego w Polsce VAT na te produkty wynosi 8 proc.?

Zastosowanie stawki obniżonej w przypadku takich produktów jak chipsy jest wynikiem klasyfikacji tych produktów na potrzeby klasyfikacji statystycznych jako „Warzyw przetworzonych i zakonserwowanych”. Nieważne, czy ziemniak został tylko obrany i zamrożony czy przerobiony na mączkę czy też przetworzony na chipsa – stanowi przetworzone i zakonserwowane warzywo.

Ustawodawca nie brał pod uwagę aspektu zdrowotnego.

A jakie wytyczne daje w tym zakresie prawo unijne?

Prawo wspólnotowe umożliwia państwom członkowskim UE objęcie stawkami obniżonymi produktów spożywczych. Możliwe jest również podniesienie stawki na te produkty, ale bez naruszenia zasad neutralności VAT i konkurencji.

Czy jest realna szansa na podniesienie VAT w Polsce na niezdrową żywność?

Jak wynika z napływających z Ministerstwa Finansów i Ministerstwa Rolnictwa informacji, do podniesienia VAT na snacki, w tym chipsy, najprawdopodobniej nie dojdzie. Działanie takie mogłoby okazać się niekorzystne dla polskich dostawców produktów rolnych. Długofalowo bardziej skuteczne może okazać się prowadzenie akcji edukacyjnych czy uświadamiających zagrożenia związane z niewłaściwym odżywianiem.

Załóżmy, że zapada decyzja o podwyżce VAT. Które produkty byłyby objęte zmianami?

Nawet jeśli w przyszłości minister finansów zdecyduje się na krucjatę przeciw przekąskom, podwyższenie stawek dotknęłoby szerszą kategorię produktów z grup snack czy fast food niż tylko chipsów. Przez kody PKWiU zadanie polegające na wyłonieniu spośród wszystkich produktów grupy snacków czy dań o charakterze fast food byłoby dość karkołomne. Produkty te leżą bowiem w różnych grupowaniach klasyfikacyjnych. Już w zakresie samych chipsów można wspomnieć, że na rynku znajduje się kilka produktów chipsopodobnych powstających na bazie ziemniaka, jednak stanowiących mieszaninę ziemniaka i innych mąk (np. kukurydzianej), generalnie powstających z masy mącznej, a nie wprost z surowego ziemniaka. Klasyfikacja statystyczna tych produktów jest inna niż wspomniana klasyfikacja warzywna.

Poza tym już samo zdefiniowanie przekąski w czasach, gdy wiele produktów spożywczych staje się coraz bardziej przetworzonymi formami warzyw, owoców, innych produktów roślinnych czy odzwierzęcych, wymaga sporego wysiłku.