Za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa się jednego z rodziców albo opiekuna prawnego, jeżeli osoba ta jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której sąd orzekł separację w rozumieniu odrębnych przepisów. Za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa się również osobę pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.

Z wnioskiem o obliczenie podatku w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dzieci może wystąpić osoba, która w roku podatkowym łącznie spełniała następujące warunki:

  •  samotnie wychowywała dzieci: małoletnie, dzieci bez względu na ich wiek, na które pobierany był zasiłek pielęgnacyjny, albo dzieci do ukończenia 25 lat, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty lub w przepisach Prawo o szkolnictwie wyższym, jeżeli w roku podatkowym dzieci te nie uzyskały dochodów, z wyjątkiem dochodów wolnych od podatku dochodowego, renty rodzinnej oraz dochodów w wysokości niepowodującej obowiązku zapłaty podatku (dochód ten w 2007 roku wyniósł 3015 zł),
  •  ani do tej osoby, ani do jej dziecka w roku podatkowym nie mają zastosowania przepisy o podatku liniowym od działalności gospodarczej oraz przepisy regulujące opodatkowanie niektórych przychodów (dochodów) osób fizycznych w formie karty podatkowej, ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych lub zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów osób duchownych. Warunek ten nie dotyczy podatników osiągających przychody z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, jeżeli umowy te nie są zawierane w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej,
  •  wniosek o opodatkowanie dochodów w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci został przez tę osobę złożony nie później niż w terminie określonym dla złożenia zeznania za rok podatkowy.

Jeżeli osoba samotnie wychowująca dzieci spełnia powyższe warunki, to może na swój wniosek określić podatek w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy swoich dochodów.

Trzeba jednak pamiętać, że do dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci nie dolicza się dochodów w uzyskanych przez pełnoletnie dziecko. Pełnoletnie dziecko, które w roku podatkowym uzyskało dochody podlegające opodatkowaniu, jest obowiązane do samodzielnego złożenia zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiągniętych od dnia uzyskania pełnoletniości (również w sytuacji gdy dochód uzyskany od tego dnia nie przekroczył w 2007 roku 3015 zł).

Rozliczenia podatku według zasad preferencyjnych przysługujących osobom samotnie wychowującym dzieci można dokonać zarówno w PIT-36, jak i w PIT-37. Natomiast z takiego sposobu wyliczenia podatku skorzystać nie można w rozliczeniu PIT-36L oraz PIT-38.

ZBIGNIEW BISKUPSKI, EDYTA DOBROWOLSKA