Sąd zinterpretuje przepisy obowiązujące do końca 2010 r. Ale eksperci nie mają wątpliwości: powinien odnieść się także do obowiązujących regulacji, bo i one nie rozstrzygają sprawy i są źródłem sporów (tyle że spory te nie zdążyły jeszcze trafić na wokandę Naczelnego Sądu Administracyjnego).

A nawet jeśli tego nie zrobi, jego orzeczenie może mieć wpływ na aktualne interpretacje i rozliczenia podatkowe.

Uchwała będzie mieć ogromne konsekwencje: jeśli sąd uzna, że prace poza obrębem budynku były (i są) obłożone podstawową stawką VAT, wiele firm może być zmuszonych do uregulowania zaległości podatkowych z odsetkami.

Od początku 2008 r. izby skarbowe twierdzą, że niższy VAT obejmuje wyłącznie roboty dotyczące bryły budynku i prowadzone w jego wnętrzu. A podatnicy pytają retorycznie – czy budowa domu jest zakończona, jeśli nie jest on podłączony do sieci wodociągowej czy gazowej albo jeśli nie ma chodnika dla mieszkańców.

Spór od pięciu lat

Możliwość stosowania obniżonej stawki podatku wynika z art. 41 ust. 12 ustawy o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Przepis ten dotyczy robót budowlano-montażowych związanych z obiektami budownictwa mieszkaniowego lub ich częściami.

Bartosz Bołtromiuk, doradca podatkowy w Independent Tax Advisers Doradztwo Podatkowe, przypomina, że do końca 2007 r. obowiązywał również art. 146. Zgodnie z nim obniżoną stawkę VAT można było stosować w przypadku robót budowlano-montażowych oraz remontów i robót konserwacyjnych związanych z infrastrukturą towarzyszącą budownictwu mieszkaniowemu.

Za taką infrastrukturę uważano m.in. przyłącza do sieci rozprowadzających (wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, elektroenergetycznych, gazowych i telekomunikacyjnych), drogi, dojścia, dojazdy do budynków mieszkalnych, pasy zieleni, a także stacje uzdatniania wody czy oczyszczalnie ścieków.

W latach 2008–2010 podatnicy uznawali, że prawo do stosowania obniżonej stawki VAT dla robót poza obrębem budynków wynikało z rozporządzeń wykonawczych ministra finansów. Funkcjonowała w nich regulacja, że niższą stawkę można stosować do robót „dotyczących” obiektów budownictwa mieszkaniowego.

Pojawił się jednak problem, bo izby skarbowe uznały, że wszelkie prace poza budynkiem są związane z infrastrukturą towarzyszącą. A skoro przepis odnoszący się do takiej infrastruktury zniknął z ustawy z końcem 2007 r., to tego rodzaju roboty opodatkowane są podstawową stawką VAT.

Od 2011 r. na podstawie ustawy o VAT 8-proc. stawkę stosuje się przy budowie, remoncie, modernizacji, termomodernizacji lub przebudowie obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym. Natomiast do rozporządzenia został wprowadzony przepis dotyczący robót konserwacyjnych.

– Obecnie wykonawcy budowlani częściej próbują wskazywać na podstawie przepisów prawa budowlanego, że przyłącza stanowią nieodłączny element budynku, nawet jeśli fizycznie nie znajdują się w obrębie jego bryły – tłumaczy Bartosz Bołtromiuk.

Ich pełnomocnicy próbują także powoływać się na argumentację dotyczącą świadczeń kompleksowych, którą NSA często wykorzystuje przy orzekaniu.

Twierdzą, że jeśli 8-proc. stawka dotyczy budowy domu mieszkalnego i jest to usługa główna, to do usług pobocznych, stanowiących razem z budynkiem świadczenie kompleksowe, także należy stosować taką stawkę.

W efekcie kwestia, jaką stawkę VAT stosować do robót wewnątrz i poza budynkiem, jest nadal nierozstrzygnięta. Sądy odnoszą się do niej rozmaicie.