Potwierdziło to Ministerstwo Finansów w odpowiedzi na interpelację (nr 10022) posła Ryszarda Kalisza. Parlamentarzysta SLD pod wpływem napływających do jego biura skarg podatników, żalących się, że część urzędów skarbowych nie uznaje wykreślenia hipoteki przez sądy, domagał się od resortu wydania interpretacji ogólnej, która ujednoliciłaby stosowanie prawa przez organy podatkowe. Minister przyznał, że organy nie mają uprawnień do orzekania o stanie ksiąg wieczystych. Nie wydał jednak interpretacji, gdyż, jego zdaniem, nie ma problemów ze stosowaniem przez organy przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.), które odnoszą się do hipoteki.

– Problematyczny pozostaje sposób, w jaki urzędy podatkowe interpretują inne przepisy, np. ustawę o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. 2001 r. nr 124, poz. 1361 z późn. zm.) – zaznacza Dominik Staniszewski z kancelarii Tokarski, Olszewski i Wspólnicy.

Żeby się nie przedawniło

Jakie problemy może mieć podatnik, gdy organ skarbowy upiera się przy hipotece, pokazuje przykład przedsiębiorcy z Bydgoszczy zajmującego się obrotem olejem opałowym. Urząd skarbowy przeprowadził postępowanie podatkowe. Zakończyło się wydaniem decyzji zobowiązującej przedsiębiorcę do zapłaty VAT, ponieważ zdaniem organu I instancji sprzedał więcej paliwa niż było wskazane w fakturach. Urząd skarbowy wniósł o zabezpieczenie zobowiązań podatkowych hipoteką i sąd rejonowy na tydzień przed przedawnieniem zobowiązań dokonał odpowiedniego wpisu w księdze wieczystej nieruchomości należącej do przedsiębiorcy.

Właściciel firmy odwołał się od decyzji. I wniósł do sądu rejonowego o wykreślenie hipoteki. Wykazał, że organ podatkowy nie dopełnił wymogów formalnych niezbędnych do ustanowienia hipoteki, tzn. nie udokumentował należycie istnienia zobowiązania. W efekcie sąd wykreślił wpis.

Organ jednak uznał, że hipoteka nadal istnieje, co powoduje, że zobowiązanie podatkowe nie może się przedawnić. Prowadzi więc postępowanie odwoławcze w II instancji, choć – z powodu przedawnienia – powinien już je umorzyć. Nie chciał też wydać właścicielowi firmy zaświadczenia o niezaleganiu z podatkami. Nie przekonywała go ani czysta księga, ani przedstawiony przez podatnika prawomocny wyrok sądu. Jak dowiedzieliśmy się w biurze posła Ryszarda Kalisza, urzędnicy stosują także inne praktyki, np. urząd wnosi do sądu rejonowego o ustanowienie hipoteki bezpodstawnie. Nawet jeżeli potem sąd, rozpatrując skargę podatnika, przyzna mu rację i wykreśli wpis, nie kończy to problemu. Urzędnicy nie poddają się i już następnego dnia ponownie składają wniosek do sądu o ustanowienie hipoteki, pomimo istnienia prawomocnego orzeczenia w tej sprawie.

Andrzej Zubik, radca prawny w PwC, wyjaśnia, dlaczego ustanowienie hipoteki jest tak ważne dla organu skarbowego: zobowiązania podatkowe, które są w ten sposób zabezpieczone, nie przedawniają się; a ponadto, jeżeli podatnik nie wywiąże się z nich, urząd może zająć nieruchomość w postępowaniu egzekucyjnym.