Spadkobiercy, którzy zamiast sądowego stwierdzenia nabycia spadku wybierają notarialny akt poświadczenia dziedziczenia, często są przekonani, że nie muszą już samodzielnie załatwiać w urzędzie skarbowym formalności związanych z rozliczeniem podatku od spadku. Nic bardziej błędnego. Notariusz nie pełni w tym przypadku funkcji płatnika podatku od spadku, o czym podatnicy łatwo zapominają. Sugerują się tym, że przy darowiźnie notarialnej wyłączony jest zarówno obowiązek jej zgłoszenia (w przypadku zwolnienia), jak i złożenia deklaracji podatkowej (w przypadku opodatkowania). Niestety przy spadku tak nie jest.

W sądzie lub u notariusza

Ustawa o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.) daje na to 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Spadkobiercy nieobjęci zwolnieniem muszą natomiast złożyć deklarację podatkową na formularzu SD-3 i rozliczyć podatek w terminie miesięcznym, który także liczony jest od uprawomocnienia się orzeczenia spadkowego.

Nabycie spadku można jednak stwierdzić również poza sądem, u notariusza, którzy sporządza akty poświadczenia dziedziczenia.

– Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku – tłumaczy Marcin Sikora, doradca podatkowy w kancelarii Sikora i Wspólnicy.

Reguluje to wprost art. 95j ustawy – Prawo o notariacie (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 189, poz. 1158 z późn. zm.). Z ustawy tej wynika ponadto, że ilekroć w przepisach odrębnych jest mowa o postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, należy rozumieć przez to również zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia.

Działanie samodzielne

Jeżeli odrębna ustawa wyznacza początek lub koniec biegu terminu na dzień uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, należy rozumieć przez to też dzień zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Powyższe regulacje prawa o notariacie wywierają skutki na gruncie prawa podatkowego, a konkretnie – podatku od spadku.

– Spadkobierca zwolniony z tego podatku powinien zgłosić spadek w terminie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Natomiast gdy zwolnieniem nie jest objęty, złożyć deklarację podatkową w terminie miesiąca, licząc od dnia rejestracji aktu – mówi Marcin Sobieszek, doradca podatkowy z kancelarii Chałas i Wspólnicy.

Ekspert dodaje, że rejestracja aktu poświadczenia dziedziczenia dokonywana jest przez notariusza niezwłocznie po sporządzeniu tego aktu. Akt ten opatrzony jest przez notariusza stosowną adnotacją potwierdzającą zarejestrowanie.

W przypadku aktów poświadczenia dziedziczenia nie mają zastosowania przepisy o rozliczaniu podatku od spadków i darowizn przez płatnika.

– Nie mamy tu do czynienia z umową notarialną, lecz poświadczeniem, dlatego podatnik musi samodzielnie złożyć zeznanie podatkowe lub zgłosić zwolnienie – podkreśla Marcin Sikora.