Od piątku obowiązują zmienione zasady rozliczenia VAT w obrocie złomem. Zamiast sprzedawcy VAT naliczy nabywca, u którego stanowi on podatek zarówno naliczony jak i należny (mechanizm samonaliczania VAT, tzw. reverse charge). Problem w tym, że po zmianie przepisów nie jest jasne, co należy rozumieć pod pojęciem złomu, a w konsekwencji – kto ma stosować nowe zasady opodatkowania VAT. Skutkiem nieprawidłowego naliczenia podatku będą zaległości podatkowe i problemy z fiskusem.

Pojęcie złomu

Dotychczas nie było wątpliwości, jak definiować złom na potrzeby rozliczeń VAT. Jak wskazuje Wiktoria Cieślikowska, prawnik w MDDP Sobońska Olkiewicz Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych, dotychczasowe przepisy ustawy o VAT (regulujące m.in. szczególny moment powstania obowiązku podatkowego) posługiwały się pojęciem złomu stalowego, żeliwnego oraz złomu metali nieżelaznych, z wyłączeniem metali szlachetnych. Przepisy te zostały jednak uchylone 1 kwietnia. Jednocześnie w art. 17 ustawy o VAT (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 z późn. zm.) do grona podatników dodane zostały podmioty nabywające złom, bez doprecyzowania tego pojęcia.

– Ponieważ nowelizacja posługuje się ogólnym pojęciem złomu, nowe regulacje dotyczące samonaliczania VAT będą dotyczyły szerszej kategorii towarów – mówi Wiktoria Cieślikowska. Powstaje jednak pytanie jakiej.

Regulacje wspólnotowe

Szukając odpowiedzi na to pytanie, należy odwołać się przede wszystkim do przepisów dyrektywy VAT, która wskazuje, w jakich wypadkach możliwe jest zastosowanie mechanizmu samonaliczania. Michał Galejczuk, menedżer w dziale doradztwa podatkowego Mazars Audyt, wyjaśnia, że dotyczy to m.in. dostawy zużytych materiałów, złomu, odpadów przemysłowych i nieprzemysłowych, odpadów przetwarzalnych, częściowo przetworzonych odpadów oraz dostawy towarów i świadczenia usług wymienionych w załączniku VI do dyrektywy. Jednocześnie ustawodawca wspólnotowy zezwolił państwom członkowskim na dowolne ograniczenie tego szerokiego katalogu.

– Najwyraźniej polski ustawodawca skorzystał z tej opcji, wprowadzając mechanizm odwróconego opodatkowania jedynie w stosunku do dostawy złomu. Problem w tym, że przepisy znowelizowanej ustawy o VAT nie wskazują, o jaki złom chodzi – mówi Michał Galejczuk.

Zdaniem Pawła Jabłonowskiego, szefa departamentu podatkowego Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna, pod pojęciem złomu rozumie się wyłącznie odpady należące do grupy metali, a nie odpady należące do pozostałych surowców wskazanych w załączniku do dyrektywy, takich jak stłuczka, szkło, papier, tektura czy karton.

– Próby rozszerzania obowiązku samonaliczenia podatku przez nabywców złomu niemetalowego nie będą zgodne z nowelizacją, która weszła w życie od 1 kwietnia – mówi Paweł Jabłonowski.

Nawet jeśli uznać, że nowe zasady rozliczenia VAT odnoszą się wyłącznie do złomu metali, to katalog ten w dalszym ciągu pozostaje nieprecyzyjny. Jednoznacznej odpowiedzi nie dają również krajowe akty prawne.