Uproszczenie systemu VAT to jeden z najczęstszych postulatów zgłaszanych pod adresem ustawodawcy od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej. Przez ostatnich 6 lat wprowadzono co najmniej kilkanaście konstrukcji, które w założeniu mają ułatwiać rozliczanie VAT, upraszczać procedury administracyjne oraz usuwać utrudnienia w prowadzeniu działalności gospodarczej. Mimo to ponad 50 proc. uczestników ankiety „DGP” i Deloitte nie korzysta z żadnych wskazanych uproszczeń.

– Wynik ten nie budzi entuzjazmu – ocenia Tomasz Siek, menedżer w Deloitte.

Dodaje, że niektóre odpowiedzi nie dziwią, np. konstrukcja dotycząca rozliczania dostaw za pośrednictwem magazynu konsygnacyjnego ma zastosowanie tylko w określonych przypadkach, przede wszystkim praktycznie wyłącznie w sektorze produkcyjnym. Dlatego odsetek wskazań (7,4 proc.) wydaje się w tym przypadku uzasadniony. Pozytywnie należy ocenić kwestie rozliczania VAT z tytułu importu towarów w deklaracji VAT. Możliwość ta, choć uzależniona od spełnienia pewnych warunków, daje importerom konkretną korzyść w postaci oszczędności.

– Prawie 18 proc. osób wskazało, że korzysta z tego rozwiązania, co jest dość wysoką liczbą, biorąc pod uwagę wartość importu towarów w Polsce – stwierdza Tomasz Siek.

Zaskoczeniem są jednak odpowiedzi na pozostałe pytania. Podstawowym zaleceniem dotyczącym rozliczania podatków w dobie kryzysu, zwłaszcza VAT, jest usprawnienie przepływów pieniężnych związanych z tymi należnościami publicznymi. W zakresie VAT osiąga się to przez przyspieszenie odzyskania podatku naliczonego poniesionego na zakupach towarów (np. w drodze zwrotu podatku) oraz poprawę ściągalności VAT należnego. W obecnej ustawie o VAT mają temu służyć m.in. mechanizm zwrotu VAT w przyspieszonym terminie, jak i tzw. ulga na złe długi (tj. odzyskanie VAT należnego, który nie został zapłacony przez nabywcę). Wskazane odpowiedzi dowodzą jednak, że obydwie konstrukcje nie są często wykorzystywane przez polskich przedsiębiorców.

– Trzeba więc poszukać przyczyn takiej sytuacji – stwierdza ekspert Deloitte.

Niestety, jest to sytuacja dość częsta, że uproszczenia wprowadzane do systemu polskiego VAT w praktyce są wykorzystywane w ograniczonym zakresie. Z perspektywy ostatnich kilku lat widać jednak pewną poprawę.