Uchwała ta jest istotna dla podatników. Dotychczas bowiem urzędy skarbowe na czele z Ministerstwem Finansów twierdziły, że rolnicy po przekroczeniu przychodów w wysokości 1,2 mln euro muszą rozpocząć prowadzenie ksiąg rachunkowych (np. interpretacja Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 1 października 2010 r., nr ITPB1/415-715/10/RR).

Zdaniem ekspertów uchwała NSA powinna pozwolić podatnikom wrócić do rozliczeń ryczałtowych w następnych latach.

Przepisy a praktyka

Ustawa o PIT pozwala podatnikom uzyskującym przychody z działów specjalnych produkcji rolnej (m.in. hodowla w szklarniach, hodowla grzybów) ustalać podatek na podstawie norm szacunkowych załączonych do ustawy lub alternatywnie na podstawie ksiąg rachunkowych.

– W praktyce często metoda uproszczona jest dla podatników korzystniejsza – argumentuje Maciej Małek, ekspert w Deloitte.

Ekspert dodaje, że wielokrotnie przedstawiane były różne stanowiska w sprawie, czy tacy podatnicy po przekroczeniu progu wskazanego w ustawie o rachunkowości (1,2 mln euro) zobowiązującego do założenia ksiąg tracą prawo wyboru uproszczonych form rozliczeń i powinni płacić podatek na zasadach ogólnych.

– Organy uznawały, że dochód z działów specjalnych produkcji rolnej może być opodatkowany metodą norm tylko wówczas, gdy podatnik nie ma obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych, który powstaje niezależnie od wyboru formy opodatkowania PIT na podstawie ustawy o rachunkowości – przypomina Maciej Małek. Z kolei podatnicy uważali, że ustawa o rachunkowości nie zobowiązuje ich do prowadzenia ksiąg.

Według Michała Lejmana, doradcy podatkowego w KPMG Tax M. Michna, z literalnego brzmienia ustawy o PIT, co obecnie potwierdza uchwała NSA, wynika, że rolnicy ryczałtowi mają wybór, czy ustalać przychód przy zastosowaniu norm szacunkowych (bez względu na wysokość uzyskiwanych przychodów) czy też na podstawie prowadzonych ksiąg (po dokonaniu zgłoszenia naczelnikowi urzędu skarbowego).

– NSA w wydanej uchwale rozwiał te wątpliwości. Sąd orzekł, że przepisom ustawy podatkowej należy przypisać pierwszeństwo w stosowaniu, a podatnikom przyznać prawo do wyboru sposobu opodatkowania – a więc prowadzenia lub nie ksiąg rachunkowych – niezależnie od osiągniętego obrotu – komentuje Maciej Małek.

Rozwiane wątpliwości

NSA ustalił przede wszystkim, że osoby prowadzące działy specjalne produkcji rolnej nie mają obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych na potrzeby podatkowe, o ile same nie zgłosiły chęci rozliczania się na zasadach ogólnych. Na ten aspekt sprawy zwraca uwagę Ireneusz Krawczyk, radca prawny w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy, który był pełnomocnikiem w omawianej sprawie przed NSA. Oznacza to – jak tłumaczy Ireneusz Krawczyk – że największymi beneficjentami uchwały NSA są osoby, które prowadziły spór z organami podatkowymi i nie opodatkowały się dobrowolnie na zasadach ogólnych. NSA ustalił także, że dokonanie wyboru prowadzenia ksiąg rachunkowych na potrzeby podatkowe i poinformowanie o tym fakcie organu podatkowego jest wiążące dla rozliczeń podatkowych.

Dzięki uchwale NSA rolnicy mogą bez względu na wielkość osiąganych przychodów i o ile nie zgłosili zamiaru prowadzenia ksiąg – stosować wyłącznie normy szacunkowe – sugeruje Witold Widurek, menedżer w Ernst & Young.

Podkreśla również, że w praktyce często oznacza to niższe efektywne opodatkowanie dochodów, a także mniejsze obciążenia administracyjno-księgowe.

Michał Lejman ostrzega, że uchwała składu siedmiu sędziów NSA nie jest źródłem prawa i jest wiążąca jedynie w danej sprawie. Niemniej jednak ma ona tzw. ogólną moc wiążącą, czyli, co do zasady, żaden skład sądu administracyjnego, rozstrzygając podobną sprawę, nie powinien orzekać w sposób sprzeczny z tą uchwałą.