Gminy coraz częściej próbują radzić sobie z niedoborami finansowymi, uciekając się do wprowadzania nowych, niekonwencjonalnych źródeł dochodów. W ostatnich latach ponad 70 gmin w Polsce takie dodatkowe źródło znalazło we wprowadzeniu opłaty za odprowadzanie ścieków opadowych i roztopowych, czyli potocznie mówiąc podatku od deszczu.

Wprowadzanie nowych taryf

Zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy. Podstawą do naliczania tzw. podatku od deszczu jest ujęcie wód opadowych lub roztopowych w ustawowej kategorii ścieków. Zgodnie z art. 2 pkt 8 lit. c) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ściekami są m.in. odprowadzane do wód lub do ziemi wody opadowe lub roztopowe, ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne. Mogą one pochodzić z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni (np. dachów), w szczególności z miast, portów, lotnisk, terenów przemysłowych, handlowych, usługowych i składowych, baz transportowych oraz dróg i parkingów.

Odprowadzanie ścieków z deszczówki i roztopów może podlegać opłatom stosowanym przez przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjne tylko na podstawie taryfy zatwierdzonej przez radę gminy w formie uchwały. Najpierw przedsiębiorstwo, w terminie 70 dni przed planowanym dniem wejścia taryf w życie, musi przedstawić wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) wniosek o ich zatwierdzenie. Do wniosku powinna zostać dołączona szczegółowa kalkulacje cen i stawek opłat oraz aktualny wieloletni plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych. Następnie wójt (burmistrz, prezydent miasta) sprawdza, czy taryfy i plan zostały opracowane zgodnie z obowiązującymi przepisami i weryfikuje koszty pod względem celowości ich ponoszenia. Ostatecznie rada gminy podejmuje uchwałę o zatwierdzeniu taryf. Ma na to 45 dni od złożenia wniosku. Może też odmówić zatwierdzenia taryf, jeżeli zostały one sporządzone niezgodnie z przepisami.

Inna procedura obowiązuje w przypadku podjęcia działalności przez nowo utworzone przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne lub w razie podjęcia przez istniejące przedsiębiorstwo nowego rodzaju działalności gospodarczej w zakresie zbiorowego odprowadzania ścieków. W okresie pierwszych 18 miesięcy od tej daty obowiązują ceny i stawki opłat uchwalone wprost przez radę gminy. Uchwała jest podejmowana na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w terminie co najmniej 14 dni przed powołaniem lub utworzeniem przedsiębiorstwa lub podjęciem przez nie nowej działalności.

Kalkulowanie opłat

Rozliczenia za zbiorowe odprowadzanie ścieków są prowadzone na podstawie określonych w taryfach cen i stawek opłat oraz ilości odprowadzonych ścieków. W razie braku urządzeń pomiarowych ilość odprowadzonych ścieków ustala się na podstawie umowy pomiędzy przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym, a mieszkańcem, jako równą ilości wody pobranej lub określonej w umowie.

– Nie sposób przyjąć mechanizmu automatycznego naliczania właścicielom nieruchomości takich opłat tylko z tego tytułu, że na daną nieruchomość spadł deszcz lub śnieg. Przede wszystkim muszą to być wody opadowe lub roztopowe ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne, a więc wody odprowadzane do sieci kanalizacyjnej. W przeciwnym wypadku nie możemy w ogóle mówić o zbiorowym odprowadzaniu ścieków, a w konsekwencji brak podstaw do naliczania jakichkolwiek opłat – podkreśla Mariusz Kozikowski, radca prawny z Kancelarii Radców Prawnych Mariusz Kozikowski i Wspólnicy.

W praktyce część nieruchomości ma takie położenie, że woda opadowa lub roztopowa nie dociera do sieci kanalizacyjnej, a w konsekwencji brak jest podstaw do pobierania opłat od właściciela nieruchomości.

– Tym samym dla celów naliczania wyżej wskazanej opłaty konieczne byłoby sporządzenie inwentaryzacji w danej gminie poszczególnych nieruchomości w celu ustalenia, czy takie ścieki spływają do sieci kanalizacyjnej – podkreśla Mariusz Kozikowski.