Na czym polega różnica między bankiem jako płatnikiem podatku a klientem jako podatnikiem?

Podatnik zawsze odpowiada za swoje zobowiązania podatkowe całym swoim majątkiem. Płatnik odpowiada tylko w ramach wyraźnie powierzonej mu przez ustawodawcę funkcji. Na podstawie art. 41 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych banki są zobowiązane do obliczenia i poboru podatku od odsetek oraz jego odprowadzenia do właściwego urzędu skarbowego. Podatek pobierany przez banki jest zryczałtowany, tzn. przychodu z odsetek nie pomniejsza się o żadne koszty uzyskania przychodu. Jednocześnie, ponieważ stawka podatku od odsetek jest liniowa i wynosi 19 proc., ustawodawca postanowił, że dochody z odsetek nie muszą być doliczane do dochodu podatnika w ramach składanych przez nas wszystkich rocznych zeznań podatkowych.

Skoro odsetek nie wykazuje się w rocznych PIT, to gdzie tkwi problem?

Problem wynika z art. 45 ust. 3b ustawy o PIT, zgodnie z którym w zeznaniu rocznym podatnik musi wykazać należny podatek dochodowy od odsetek, jeśli podatek ten nie został pobrany przez płatnika. Przepis ten nie różnicuje sytuacji podatnika w zależności od przyczyny, dla której podatek nie został pobrany przez bank (płatnika), tzn. można go interpretować tak, że podatnik musi samodzielnie opodatkować otrzymane odsetki w każdej sytuacji, w której bank podatku nie pobrał.

Jakie skutki ma to dla klientów banków?

Trzeba mieć świadomość, że banki oferują klientom produkty, w ramach których podatek – zgodnie z prawem – nie jest pobierany w momencie dopisania (wypłaty) odsetek do rachunku lokaty. Dotyczy to jednak wyłącznie tego momentu i wyłącznie odpowiedzialności płatnika. Podatnik sam powinien obliczyć łączną wartość odsetek uzyskanych od banku w trakcie roku podatkowego, wykazać taki dochód w zeznaniu rocznym i zapłacić podatek. Została do tego przewidziana specjalna rubryka 195–196 w formularzu zeznania podatkowego PIT-36.

* Marcin Panek

doradca podatkowy, starszy prawnik w Kancelarii White & Case