Korzyści dla podatników

Zastąpienie metody odliczenia proporcjonalnego metodą wyłączenia z progresją jest korzystne dla podatników zamieszkałych w Polsce, gdyż eliminuje potrzebę podwójnego rozliczania podatków: za granicą i w Polsce.

Dr Janusz Fiszer, podkreśla, że praktyczną konsekwencją przyjęcia w danej umowie metody odliczenia proporcjonalnego jest to, że dochód uzyskany i opodatkowany już za granicą będzie opodatkowany również w Polsce, gdyż polski rezydent podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Oznacza to, że podatek zapłacony za granicą przez polskiego rezydenta z tytułu dochodu uzyskanego w obcym państwie będzie można – co do zasady – zaliczony na poczet polskiego podatku dochodowego obliczonego za dany rok podatkowy. Obowiązuje tu zasada proporcjonalności, czyli że zagraniczny podatek dochodowy podlega zaliczeniu na poczet polskiego podatku w takiej proporcji, w jakiej dochód ze źródła zagranicznego pozostaje w stosunku do całego dochodu danego podatnika, podlegającego opodatkowaniu w Polsce.

– Dla osoby fizycznej do rozliczenia podatku w Polsce niezbędne jest jednak złożenie tu zeznania podatkowego i wykazanie w nim dochodu uzyskanego za granicą – argumentuje dr Janusz Fiszer. Niekiedy byłoby to również związane z obowiązkiem dopłacenia różnicy podatku, co wynika z różnic w wysokości stawek podatkowych w obu państwach.

Zmiany w umowach podatkowych są także spowodowane wprowadzeniem w 2008 roku ulgi abolicyjnej.

Doktor Janusz Fiszer tłumaczy nam, że ulga ta polega na tym, że podatnik rozliczający zgodnie z metodą odliczenia proporcjonalnego uzyskane w roku podatkowym zagraniczne dochody z tytułu pracy, działalności wykonywanej osobiście, czyli m.in. z tytułu umów-zleceń i umów o dzieło oraz pozarolniczej działalności gospodarczej, a także z praw majątkowych w zakresie praw autorskich i praw pokrewnych – ma prawo odliczyć od podatku dochodowego kwotę stanowiącą różnicę między podatkiem obliczonym zgodnie z metodą odliczenia proporcjonalnego a kwotą podatku obliczonego od wspomnianych dochodów przy zastosowaniu do tych dochodów metody wyłączenia z progresją. W praktyce oznacza to, że niezależnie od tego, jaką metodę unikania podwójnego opodatkowania dochodu przewiduje konkretna umowa zawarta przez Polskę, ostateczne obciążenie podatkowe danego podatnika będzie identyczne – równe temu, jakie wynika z zastosowania metody wyłączenia z progresją.

Potrzebne zmiany

Rafał Chmielewski, ekspert specjalizujący się w prawie międzynarodowym, wyjaśnia, że obowiązkiem rozliczenia objęte są również dochody bierne, takie jak dywidendy i, co istotniejsze liczebnie, odsetki powstałe za granicą. Te ostatnie są osiągane również na zagranicznych rachunkach bankowych i podlegają opodatkowaniu w Polsce, o czym często się zapomina.

– Zatem osoba zwolniona z zapłaty podatku w Polsce na mocy metody wyłączenia może być opodatkowana z tytułu odsetek, które zostały naliczone na jej koncie osobistym za granicą – ostrzega Rafał Chmielewski.

Ekspert radzi, że wyjeżdżając z kraju, trzeba wziąć pod uwagę możliwość zmiany rezydencji podatkowej. Jeżeli warunki do tego zostaną spełnione, należy fakt ten zgłosić urzędowi skarbowemu w terminie 30 dni na formularzu NIP-3.

Resort finansów pracuje nad ujednoliceniem umów

Magdalena Kobos, Ministerstwo Finansów

Metoda proporcjonalnego odliczenia obecnie zawarta jest w umowach z Belgią, Danią, Finlandią (od 1 stycznia 2011 r. będzie obowiązywała nowa umowa, w której jako podstawowa metoda przewidziana jest metoda zwolnienia) oraz Holandią.

Ministerstwo Finansów od kilku lat podejmuje działania w celu zaproszenia administracji Holandii do renegocjowania umowy, jednak działania te nie przyniosły rezultatu. Umowa z Danią została renegocjowana w październiku, komplet dokumentacji został skierowany do prezydenta w celu ratyfikacji. Umowa z Belgią została renegocjowana, obecnie trwają ostatnie uzgodnienia tekstu protokołu do umowy.

Prace te mają na celu ujednolicenie metody unikania podwójnego opodatkowania w umowach z krajami UE.