W jednej z warszawskich firm urząd skarbowy zakończył kontrolę. Podatnik otrzymał protokół kończący czynności fiskusa. Jednak znalazł w nim adnotację następującej treści: protokół może ulec zmianie, jeśli zakończona kontrola krzyżowa wykaże nieprawidłowości.

– Dlaczego urząd przysyła mi protokół warunkowy zamiast ostatecznego po zakończeniu sprawdzania moich kontrahentów – dziwi się pan Krzysztof w liście do naszej redakcji.

Zdaniem ekspertów przepisy podatkowe nie przewidują możliwości wystawiania protokołów warunkowych. Fiskus, łamiąc prawo, gra na zwłokę.

Kontrola krzyżowa

Nowa praktyka urzędów skarbowych wzbudza wiele wątpliwości. Katarzyna Sala, prawnik w Auxilium, zauważa, że opisane postępowanie urzędów skarbowych budzi zaniepokojenie z uwagi na to, że kontrola krzyżowa jest czynnością sprawdzającą o charakterze pomocniczym, której wyniki stanowią dowód w ramach toczącej się kontroli podatkowej. Kontrola krzyżowa jest przeprowadzana na podstawie i w ramach toczącej się kontroli podatkowej, a jej podstawowym celem jest sprawdzenie zgodności dokumentów podatnika, u którego toczy się kontrola podatkowa, z dokumentami jego kontrahentów.

– Kontrola krzyżowa powinna się zakończyć nie później niż w dniu zakończenia kontroli podatkowej. Kontrola podatkowa zostaje bowiem zakończona w dniu doręczenia protokołu kontroli – dodaje Katarzyna Sala.

Również Dorota Borkowska, doradca w Grant Thornton Frąckowiak, podkreśla, że przepisy Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.) nie przewidują warunkowego wydania protokołu kontroli, gdy kontrole krzyżowe nie zostaną zakończone.

– W trakcie kontroli podatkowej urząd skarbowy może zażądać od kontrahentów prowadzących działalność gospodarczą przedstawienia dokumentów, w zakresie objętym kontrolą – stwierdza Dorota Borkowska.

Jednocześnie dodaje, że z uwagi na ustawowe terminy trwania kontroli czas ten jest ograniczony.

– Jeżeli urząd skarbowy nie zakończy sprawdzania kontrahentów w czasie trwania kontroli podatkowej, nie ma to znaczenia dla tej konkretnej kontroli – wyjaśnia Dorota Borkowska.

Przebieg kontroli musi być udokumentowany protokołem. Kontrolowany ma prawo złożyć zastrzeżenia do tego protokołu, a jeśli zgadza się odnośnie do stwierdzonych nieprawidłowości – ma prawo złożyć korekty deklaracji.

– Trudno dokonać tych czynności, gdy urząd skarbowy protokół kontroli potraktuje jako warunkowy – zauważa nasza rozmówczyni z Grant Thornton Frąckowiak.

Jej zdaniem, jeśli organ podatkowy chce przeprowadzić kontrole krzyżowe u kontrahentów, powinien ocenić, czy zdoła je zakończyć do dnia zakończenia kontroli podatkowej (np. przeprowadza je sam czy musi skorzystać z pomocy innych urzędów). W przeciwnym razie sprawdzanie kontrahentów powinien zaplanować i przeprowadzić po wszczęciu postępowania podatkowego.

– Dlatego też protokoły z kontroli krzyżowych pozyskane po zakończeniu kontroli podatkowej nie stanowią dowodu w postępowaniu – argumentuje Dorota Borkowska.