RAPORT
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrywał wiele spraw dotyczących zaległości podatkowych spółek. Aby urząd mógł dochodzić uregulowania wierzytelności od członków zarządu, najpierw musi stwierdzić bezskuteczność egzekucji. Problem w tym, że przepisy podatkowe nie określają, co należy rozumieć przez to pojęcie. Zdaniem WSA, pojęcie bezskuteczności należy rozumieć zgodnie z wykładnią językową. Warunkiem koniecznym do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji jest art. 116 Ordynacji podatkowej (sygn. akt: III SA/Wa 607/07). Zgodnie z nim za zaległości podatkowe spółki odpowiadają solidarnie całym swym majątkiem członkowie zarządu pod pewnymi warunkami. Przede wszystkim egzekucja z majątku musi być w całości lub w części bezskuteczna. Jeśli więc egzekucja nie jest możliwa, a członek zarządu nie wykazał, że zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie lub wszczęto postępowanie układowe, to członek zarządu odpowiada za zaległości. Musi także wykazać, że niezgłoszenie takich wniosków nastąpiło bez jego winy, a także wskazać mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości w znacznej części. Zatem prawidłowe wypełnienie obowiązków członka zarządu pozwoli na uwolnienie się od odpowiedzialności. Naruszenie jednego z tych warunków może spowodować natomiast konieczność zapłaty podatku.
Liczy się termin
Członek zarządu musi złożyć wniosek o upadłość w określonym w przepisach terminie. Zgodnie z przepisami prawa upadłościowego i naprawczego (Dz.U. z 2003 r. nr 60, poz. 535) wniosek o upadłości spółki należy zgłosić w terminie dwóch tygodni od dnia, kiedy spółka nie posiadała środków na spłatę zobowiązań, czyli gdy wartość majątku nie przekraczała wysokości zobowiązań lub nie było majątku, z którego można dochodzić wierzytelności (III SA/Wa 949/07). Przekroczenie tego terminu może powodować odpowiedzialność członka zarządu. Tak się stało w sprawie o wyżej wymienionej sygnaturze. WSA orzekł, że członek zarządu spółki skarżącej ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe. Jednym z argumentów było niezgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym czasie, które potwierdził dodatkowo sąd okręgowy.
Podatnicy skarżący decyzje organów podnoszą także, że brak formalnego postanowienia o bezskuteczności egzekucji może uwolnić ich od odpowiedzialności. WSA nie zgadza się jednak z takim stanowiskiem.
Ocena sądu
W ocenie sądu nie jest konieczne formalne zakończenie egzekucji, aby mówić o jej bezskuteczności (III SA/Wa 607/07). Wydanie postanowienia to tylko jeden ze sposobów stwierdzenia bezskuteczności (III SA/Wa 949/07). Sąd w kolejnej sprawie zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 146 par. 2 Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.), gdy podatnik nie funkcjonuje pod wskazanym adresem spółki, wówczas zostawia się pismo w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia (III SA/Wa 547/07). Członkowie zarządu, aby zabezpieczyć się przed takimi zarzutami, powinni zawiadomić organ o zmianie adresu. Co więcej, przepis art. 146 par. 1 Ordynacji podatkowej nakłada na stronę, jej przedstawiciela lub pełnomocnika obowiązek zawiadomienia organu o zmianie adresu.
Na niekorzyść członka zarządu może działać także zasada solidarnej odpowiedzialności członków zarządu. Polega ona na tym, że wierzyciel może wybrać osobę, co do której dochodzi się odpowiedzialności. Tak długo, jak wierzyciel może zaspokajać roszczenia z majątku jednego członka zarządu, tak długo może do niej kierować roszczenia (III SA/Wa 547/07).
Brak możliwości egzekucji
Obowiązki w przypadku upadłości posiada nie tylko spółka, ale też organy podatkowe. Zgodnie z korzystnym dla podatnika wyrokiem (III SA/Wa 3951/06, sąd uchylił decyzje organów) o bezskuteczności egzekucji można mówić, gdy wyczerpane są wszystkie możliwości egzekucji z całości majątku. Nie można uznać bezskuteczności egzekucji, gdy organ prowadził ją jedynie z części majątku. Zatem np. zajęcie konta bankowego spółki i poprzestanie na tym nie wystarcza do uznania bezskuteczności egzekucji.
Ważne!
Zdaniem WSA nie jest konieczne formalne zakończenie egzekucji, aby mówić o jej bezskuteczności. Wydanie postanowienia to tylko jeden ze sposobów stwierdzenia bezskuteczności
OBOWIĄZKI CZŁONKA ZARZĄDU
  • zgłoszenie upadłości w terminie
  • wykazanie, że wniosek o zgłoszenie upadłości lub postępowanie układowe zostało zgłoszone we właściwym czasie
  • wykazanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy
  • wskazanie majątku, z którego można dochodzić wierzytelności
ŁUKASZ ZALEWSKI
lukasz.zalewski@infor.pl