Inicjatywa w zakresie uzupełnienia lub sprostowania decyzji podatkowej należy nie tylko do podatnika, ale również organu podatkowego, który decyzję wydał. Przepisy Ordynacji podatkowej uprawniają organy podatkowe do poprawiania decyzji z urzędu, bez wniosku stron. Organ podatkowy może z urzędu w każdym czasie uzupełnić albo sprostować decyzję. Może również prostować błędy rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanej przez siebie decyzji.
Wady nieistotne decyzji
Zgodnie z art. 213 par. 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy może z urzędu w każdym czasie uzupełnić decyzję w takim samym zakresie, w jakim może o to wnioskować strona postępowania. Uzupełnienie lub sprostowanie może zatem dotyczyć rozstrzygnięcia albo prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego. Organ podatkowy może także prostować zamieszczone w decyzji pouczenia o tych kwestiach. Lista elementów decyzji, które mogą zostać skorygowane w drodze sprostowania lub dodane uzupełnieniem, jest zatem ograniczona i zamknięta. Uzupełnienie decyzji nie może obejmować innych składników decyzji, w tym uzasadnienia. Z kolei sprostowanie może dotyczyć tylko pouczeń o prawie zaskarżenia decyzji na drodze administracyjnej lub sądowej. Sprostowanie lub uzupełnienie dotyczy jedynie takich wad decyzji, które należą do uznawanych za nieistotne, co oznacza, że nie dają podstaw do jej zmiany lub uchylenia. Tryb usuwania tych wad polega na dodaniu brakujących elementów lub nadaniu im prawidłowego brzmienia.
Rozstrzygnięcie całości sprawy
W przypadku uzupełnienia rozstrzygnięcia decyzji mamy do czynienia z rozszerzeniem zakresu załatwienia sprawy. Chodzi tu w szczególności o sytuacje, gdy organ podatkowy dokonał rozstrzygnięcia tylko co do części żądania strony. Warto podkreślić, że przepisy Ordynacji nie dają podstaw do wydania decyzji załatwiającej jedynie część rozpatrywanej sprawy. Uzupełnienie rozstrzygnięcia prowadzi zatem do załatwienia całej sprawy, zgodnie z art. 207 par. 2 Ordynacji podatkowej.
Uzupełnienie decyzji w zakresie pouczenia o prawie zaskarżenia na drodze administracyjnej bądź sądowej występuje w sytuacji, gdy wydana decyzja w ogóle takiego pouczenia nie zawiera. Jeżeli natomiast w decyzji zostało zamieszczone błędne pouczenie, organ podatkowy może z urzędu dokonać jego sprostowania.
Uzupełnienie lub sprostowanie decyzji w zakresie, o którym mowa powyżej, następuje w drodze decyzji. W przeciwieństwie do strony postępowania organ podatkowy jest uprawniony do uzupełnienia lub sprostowania decyzji w każdym czasie. Podatnik na zgłoszenie takiego żądania ma 14 dni od dnia doręczenia decyzji zawierającej wady. Decyzje organu w tym zakresie podlegają zaskarżeniu na zasadach ogólnych. W przypadku wydania decyzji o uzupełnieniu lub sprostowaniu decyzji termin do wniesienia odwołania lub skargi biegnie od dnia doręczenia tej decyzji. W sytuacji gdy organ podatkowy odmawia uwzględnienia żądania strony o uzupełnienie lub sprostowanie decyzji, wydaje postanowienie, na które służy zażalenie. Termin do wniesienia odwołania lub skargi biegnie w tym wypadku od dnia doręczenia postanowienia.
Błędne pouczenie nie szkodzi stronie
Strona, która w postępowaniu podatkowym przed organami podatkowymi zastosuje się do pouczenia dodanego jako uzupełnienie lub poprawionego w ramach sprostowania, nie będzie musiała wnosić wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W tym wypadku brak winy w niedotrzymaniu terminu po stronie podatnika nie powinien budzić żadnych wątpliwości organu podatkowego. Rozciąganie tej zasady również na sąd administracyjny oraz sąd powszechny budzi jednak pewne wątpliwości, gdyż stosują one inne przepisy procesowe. W tych przypadkach przywrócenie terminu może nastąpić na podstawie przepisów procesowych regulujących tę kwestię w postępowaniu przed sądem powszechnym.
W art. 214 Ordynacji podatkowej została wyrażona zasada, zgodnie z którą stronie nie może szkodzić błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania, wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo brak takiego pouczenia. Z przepisu tego wynika obowiązek urzędowy organu podatkowego przyjęcia i rozpatrzenia odwołania wniesionego w nieprawidłowym trybie lub terminie. Oznacza to, że środek prawny wniesiony w sposób określony w błędnym pouczeniu jest skuteczny, tak jak gdyby został wniesiony zgodnie z prawem. Kontrola działania organów administracyjnych pod względem zgodności z prawem, sprawowana przez sądy administracyjne, będzie chronić stronę przed skutkami błędnych pouczeń w zakresie wnoszenia środków zaskarżenia do tego sądu. Jak wskazano powyżej, w przypadku postępowania przed sądem powszechnego konieczne będzie złożenie wniosku o przywrócenie terminu z odpowiednim uzasadnieniem wskazującym na błąd organu podatkowego w zakresie pouczenia.
Prostowanie błędów rachunkowych
Przepisy Ordynacji podatkowej przewidują również możliwość prostowania przez organy podatkowej z urzędu błędów rachunkowych i oczywistych omyłek w wydanej decyzji. Uprawnienie to nie może jednak prowadzić do zmiany w tym trybie stanowiska organu podatkowego, które zajął w decyzji. Ustawa nie definiuje ani pojęcia błędów rachunkowych, ani oczywistych omyłek, które mogą zostać sprostowane. Przyjmuje się, że błędem rachunkowym jest omyłka w działaniu matematycznym, natomiast za taki błąd nie mogą być uznane wadliwe wyliczenia zawarte w dowodach stanowiących podstawę ustaleń faktycznych decyzji. Natomiast w przypadku oczywistych omyłek chodzi o różnego rodzaju drobne błędy i przeoczenia w pisowni, zły dobór słów.
Również w tych wypadkach wady decyzji mają charakter nieistotny, tzn. nieprowadzący do zmiany treści decyzji ani jej mocy obowiązującej. W drodze sprostowania nie mogą być zatem usunięte np. błędne ustalenia faktyczne, wadliwe zastosowanie prawa. Nie można również zmienić w tym trybie przedmiotu rozstrzygnięcia lub rozstrzygnąć sprawę inaczej niż pierwotnie prostując mylnie ustalone fakty.
Podobnie jak w przypadku sprostowań i uzupełnień w zakresie rozstrzygnięcia i środków odwoławczych (dokonywanych w drodze decyzji), również sprostowanie błędu rachunkowego lub oczywistej omyłki może mieć miejsce zarówno z urzędu, jak i na żądanie strony. Organem podatkowym uprawnionym do sprostowania błędu rachunkowego lub oczywistej omyłki jest organ podatkowy, który wydał decyzję. Sprostowanie ma w tym wypadku formę postanowienia, na które przysługuje zażalenie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że oczywista omyłka może być sprostowana przez organ podatkowy w każdym czasie.
WAŻNE
WNIESIENIE ŚRODKA ZASKARŻENIA
Zamieszczenie w decyzji błędnego pouczenia o środkach odwoławczych lub brak takiego pouczenia nie może szkodzić stronie. Oznacza to, że środek prawny wniesiony zgodnie z zasadami określonymi w błędnym pouczeniu jest skuteczny tak, jakby został wniesiony zgodnie z prawem.
ELEMENTY DECYZJI PODATKOWEJ
  • oznaczenie organu podatkowego,
  • data jej wydania,
  • oznaczenie strony,
  • powołanie podstawy prawnej,
  • rozstrzygnięcie,
  • uzasadnienie faktyczne i prawne,
  • pouczenie o trybie odwoławczym - jeżeli od decyzji służy odwołanie,
  • podpis osoby upoważnionej z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego.
MAGDALENA MAJKOWSKA
magdalena.majkowska@infor.pl
PODSTAWA PRAWNA
■ Art. 207 par. 2, art. 213, art. 214, art. 215 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).