STAN FAKTYCZNY
W wyniku kontroli podatkowej przeprowadzonej w biurze podróży stwierdzono, że spółka zaniżyła podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych za 1999 rok. W ocenie organów powodem zawyżenia kosztów było m.in. zaliczenie do nich wydatków z tytułu zapłaconej kary umownej za niewykonanie umowy zawartej z domem wczasowym.
UZASADNIENIE
Spółka przegrała sprawę przed sądem pierwszej instancji. Również Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jej skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Z niepodważonego stanu faktycznego wynikało, iż spółka nie zapłaciła kwoty wynikającej z tytułu faktury z sierpnia 1999 roku wystawionej za niezrealizowany pobyt na koloniach letnich IV turnusu w ośrodku wczasowym.
Kierując się wykładnią językową i systemową art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, za koszt poniesiony należy uznać koszt faktycznie zrealizowany w znaczeniu kasowym (rozchód pieniężny). A także każdy faktycznie dokonany odpis niebędący wydatkiem, powodujący zmianę w strukturze aktywów lub pasywów osoby prawnej, w tym również stanu środków pieniężnych na rachunkach bankowych (kontach lub subkontach) przedsiębiorstwa. Wydatki i odpisy faktycznie poniesione to wydatki i odpisy niewątpliwe, rzeczywiście zrealizowane - podkreślił NSA. Przy tego rodzaju wykładni omawianego przepisu niezrealizowanie w 1999 roku wydatku udokumentowanego sporną fakturą przesądziło o braku podstaw do zaliczenia tego rodzaju wydatku do kosztów podatkowych przychodu tego roku podatkowego.
Sąd I instancji wyjaśnił, że nie zachodziły przesłanki do zaliczenia wydatków, których jeszcze nie poniesiono. Stosownie bowiem do wymogów ustalonych w art. 15 ust. 4 ustawy o CIT, w takim wypadku koszty te muszą m.in. być określone co do rodzaju i kwoty. Taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, w której określenie ostatecznie wysokości i rodzaju kosztów nastąpiło dopiero w 2001 roku na podstawie zawartej ugody pozasądowej.
NSA zgodził się też, że kwota będąca karą umowną za odstąpienie od umowy nie stanowiła kosztu uzyskania przychodu. Podstawę tego rodzaju oceny stanowił trafnie wskazany w zaskarżonym wyroku przepis art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. Sąd I instancji również w tym zakresie dokonał trafnej wykładni tego przepisu i w sposób właściwy zastosował do ustalonego stanu faktycznego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym kary umowne, będące następstwem niewykonania umów, nie stanowią kosztów uzyskania przychodów ze względu na brak przesłanki działania w celu osiągnięcia przychodu.
Wyrok NSA z 30 listopada 2006 r.
SYGN. AKT II FSK 1388/05, niepublikowany
ALEKSANDRA TARKA