Obecnie podatnicy otrzymujący fakturę z wykazaną kwotą VAT zawsze mają wybór, czy opłacić ją z wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności, czy w inny sposób. Z dniem 1 listopada 2019 r. częściowo się to zmieni, gdyż dodane zostaną przepisy określające obowiązkowe stosowanie mechanizmu podzielonej płatności. Od tego dnia stosowanie mechanizmu podzielonej płatności będzie niekiedy obowiązkiem podatników otrzymujących fakturę z wykazaną kwotą VAT.

Wskazać przy tym należy, że podatnikami VAT są wszystkie podmioty wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą w rozumieniu VAT (art. 15 ust. 1 ustawy o VAT). W konsekwencji wszystkie takie podmioty (a więc nie tylko podatnicy zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, ale również podatnicy zarejestrowani jako podatnicy VAT zwolnieni oraz podatnicy niezarejestrowani) będą mieć – w przypadku spełnienia określonych przepisami warunków – obowiązek stosowania mechanizmu podzielonej płatności.

Więcej na temat zmian w VAT przeczytasz w publikacji: VAT. Zmiany od 1 września i 1 listopada 2019 r.

1. Przelewy zaliczkowe

Jednym z warunków stosowania mechanizmu podzielonej płatności jest wskazanie przy dokonywaniu przelewu numeru faktury, w związku z którą dokonywana jest płatność. Co do zasady, wyłącza to możliwość stosowania mechanizmu podzielonej płatności przed wystawieniem faktury, której dotyczyć ma płatność. Uznać należy, że ta zasada obowiązuje również w przypadku stosowania przepisów o obowiązkowym stosowaniu mechanizmu podzielonej płatności.

Z dniem 1 listopada 2019 r. wprowadzony zostanie wyjątek od tej zasady. Będzie on stosowany w przypadku dokonywania całości lub części zapłaty (np. wpłaty zaliczki) przed dokonaniem dostawy towarów lub wykonaniem usługi. Z dodawanego art. 108a ust. 1c ustawy o VAT wynikać będzie, że płatności takie będą mogły być dokonywane z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (obowiązkowego i dobrowolnego) przed wystawieniem faktury zaliczkowej. W takich przypadkach w dedykowanym komunikacie przelewu zamiast informacji o numerze faktury, w związku z którą dokonywana jest płatność, wpisywany będzie wyraz „zaliczka”.

2. Przelewy zbiorcze

Jednym z elementów tego komunikatu jest numer faktury, w związku z którą dokonywana jest płatność (art. 108a ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT). W efekcie w obecnym stanie prawnym płatności dokonywane z wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności są powiązane z konkretnymi fakturami. Wyłącza to możliwość dokonywania przelewów zbiorczych z wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności. Potwierdził to Minister Finansów w objaśnieniach z 29 czerwca 2018 r., w których przeczytać można, iż:
(…) w związku z tym, że zapłata w MPP musi być powiązana z konkretną fakturą, płatność w MPP nie ma zastosowania do przelewów zbiorczych.

Z dniem 1 listopada 2019 r. stan prawny w tym zakresie ulegnie zmianie. Z dodawanych tego dnia przepisów art. 108 ust. 3a–3c ustawy o VAT będzie wynikać możliwość dokonywania jednym komunikatem przelewu zapłaty za więcej niż jedną fakturę. W takiej sytuacji podatnik w komunikacie przelewu nie będzie wskazywał numeru konkretnej faktury płaconej w mechanizmie podzielonej płatności, będzie natomiast wskazywał okres, za który dokonuje płatności (zob. dodawany art. 108a ust. 3c ustawy o VAT).
Z tej możliwości podatnicy będą mogli korzystać wyłącznie w celu opłacania w ramach mechanizmu podzielonej płatności wszystkich faktur wystawionych przez danego sprzedawcę w okresie nie krótszym niż jeden dzień i nie dłuższym niż jeden miesiąc (zob. dodawany art. 108 ust. 3a ustawy o VAT). Zbiorczym komunikatem przelewu nie będą mogły być opłacane:

  1. tylko niektóre faktury wystawione w danym okresie przez sprzedawcę na rzecz danego podatnika,

  2. wszystkie faktury wystawione przez sprzedawcę na rzecz danego podatnika w okresie krótszym niż jeden dzień,

  3. wszystkie faktury wystawione przez sprzedawcę na rzecz danego podatnika w okresie dłuższym niż jeden miesiąc (tj. miesiąc kalendarzowy),

  4. faktury wystawiane przez różnych sprzedawców.

3. Warunki stosowania obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności

Obowiązek stosowania mechanizmu podzielonej płatności będzie istnieć w przypadku dokonywania płatności za nabyte towary lub usługi, jeżeli łącznie spełnionych będzie pięć warunków (zob. tabelę).

Warunki stosowania obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności

1.

Podatnik VAT otrzymał fakturę z wykazaną kwotą podatku VAT albo przekazuje całość lub część zapłaty przed dokonaniem dostawy towarów lub wykonaniem usługi

2.

Otrzymana faktura dokumentuje nabycie towarów lub usług wymienionych w nowym załączniku nr 15 do ustawy o VAT albo kwota płacona przed dokonaniem dostawy towarów lub wykonaniem usługi dotyczy nabycia towarów lub usług wymienionych w nowym załączniku nr 15 do ustawy o VAT

3.

Kwota należności na tej fakturze stanowi kwotę, o której mowa w art. 19 pkt 2 ustawy – Prawo przedsiębiorców, a więc 15 000 zł, albo kwotę tę stanowi całość lub część zapłaty przed dokonaniem dostawy towarów lub wykonaniem usługi

4.

Płatność nie jest dokonywana w drodze potrącenia, o którym mowa w art. 498 Kodeksu cywilnego; to wyłączenie będzie mieć zastosowanie w zakresie, w jakim kwoty należności są potrącane (art. 108a ust. 1d ustawy o VAT)

5.

Płatność nie wynika z faktury dokumentującej transakcje realizowane w wykonaniu umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1834 ze zm.), jeżeli podmiot, na rzecz którego dokonywana jest płatność, na dzień dostawy był:

■  partnerem prywatnym, z którym podmiot publiczny zawarł umowę o partnerstwie publiczno-prywatnym, lub

■  jednoosobową spółką partnera prywatnego albo spółką kapitałową, której jedynymi wspólnikami są partnerzy prywatni, z którą podmiot publiczny zawarł umowę o partnerstwie publiczno-prywatnym (art. 108a ust. 1e ustawy o VAT).

PRZYKŁAD
20 listopada 2019 r. podatnik otrzyma fakturę dokumentującą zakup m.in. aparatu fotograficznego (czyli towaru wymienionego w poz. 66 załącznika nr 15 do ustawy o VAT) na kwotę brutto 17 200 zł. Faktura ta nie zostanie opłacona w drodze potrącenia ani nie dokumentuje transakcji realizowanej w wykonaniu umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym. W tej sytuacji podatnik będzie miał obowiązek opłacić tę fakturę z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności.

4. Towary i usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy o VAT

Dodawany z dniem 1 listopada 2019 r. załącznik nr 15 do ustawy o VAT wymieniać będzie 150 pozycji (zob. tabelę poniżej). Do towarów i usług wymienionych w tym załączniku należeć będą:

  1. towary i usługi objęte w obecnym stanie prawnym mechanizmem odwrotnego obciążenia w transakcjach krajowych (np. różnego rodzaju odpady oraz roboty budowlane),

  2. towary należące obecnie do tzw. towarów wrażliwych, tj. takich, w których przypadku nabywcy ponosić mogą odpowiedzialność solidarną za zaległości podatkowe sprzedawcy (np. paliwa, oleje opałowe oraz oleje smarowe),

  3. inne towary, nieobjęte obecnie odwrotnym obciążeniem ani odpowiedzialnością solidarną, np. węgiel i produkty węglowe, niektóre maszyny i urządzenia elektryczne (np. telewizory) oraz części i akcesoria do pojazdów silnikowych.

Te towary i usługi po spełnieniu warunków ustawowych będą objęte obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności.

W kolumnie 3. zaznaczone zostały: kursywą towary i usługi objęte do 31 października 2019 r. mechanizmem odwrotnego obciążenia, podkreśleniem towary należące do 31 października 2019 r. do tzw. towarów wrażliwych, pogrubioną czcionką pozostałe towary.

Towary i usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy o VAT, objęte obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności.

Poz.

Symbol PKWiU

Nazwa towaru (grupy towarów)/ /nazwa usługi (grupy usług). W kolumnie 3. zaznaczone zostały: kursywą towary i usługi objęte do 31 października 2019 r. mechanizmem odwrotnego obciążenia, WIELKIMI LITERAMI towary należące do 31 października 2019 r. do tzw. towarów wrażliwych, pogrubioną czcionką pozostałe towary.

1.

05.10.10.0

Węgiel kamienny

2.

05.20.10.0

Węgiel brunatny (lignit)

3.

ex 10.4

OLEJE I TŁUSZCZE ZWIERZĘCE I ROŚLINNE – WYŁĄCZNIE OLEJ Z RZEPAKU

4.

19.10.10.0

Koks i półkoks z węgla kamiennego i brunatnego (lignitu) lub torfu; węgiel retortowy

5.

19.20.11.0

Brykiety i podobne paliwa stałe z węgla kamiennego

6.

19.20.12.0

Brykiety i podobne paliwa stałe z węgla brunatnego (lignitu)

7.

ex 20.59.12.0

EMULSJE DO UCZULANIA POWIERZCHNI DO STOSOWANIA W FOTOGRAFICE; PREPARATY CHEMICZNE DO STOSOWANIA W FOTOGRAFICE, GDZIE INDZIEJ NIESKLASYFIKOWANE – WYŁĄCZNIE TONERY BEZ GŁOWICY DRUKUJĄCEJ DO DRUKAREK DO MASZYN DO AUTOMATYCZNEGO PRZETWARZANIA DANYCH

8.

ex 20.59.30.0

ATRAMENT DO PISANIA, TUSZ KREŚLARSKI I POZOSTAŁE ATRAMENTY I TUSZE – WYŁĄCZNIE KASETY Z TUSZEM BEZ GŁOWICY DO DRUKAREK DO MASZYN DO AUTOMATYCZNEGO PRZETWARZANIA DANYCH

9.

ex 22.21.30.0

PŁYTY, ARKUSZE, FOLIE, TAŚMY I PASY Z TWORZYW SZTUCZNYCH, NIEWZMOCNIONYCH, NIELAMINOWANYCH ANI NIEPOŁĄCZONYCH Z INNYMI MATERIAŁAMI – WYŁĄCZNIE FOLIA TYPU STRETCH

10.

24.10.12.0

Żelazostopy

11.

24.10.14.0

Granulki i proszek z surówki, surówki zwierciadlistej lub stali

12.

24.10.31.0

Wyroby płaskie walcowane na gorąco, o szerokości >= 600 mm, ze stali niestopowej

13.

24.10.32.0

Wyroby płaskie walcowane na gorąco, o szerokości < 600 mm, ze stali niestopowej

14.

24.10.35.0

Wyroby płaskie walcowane na gorąco, o szerokości >= 600 mm, z pozostałej stali stopowej, z wyłączeniem wyrobów ze stali krzemowej elektrotechnicznej

15.

24.10.36.0

Wyroby płaskie walcowane na gorąco, o szerokości < 600 mm, z pozostałej stali stopowej z wyłączeniem wyrobów ze stali krzemowej elektrotechnicznej

16.

24.10.41.0

Wyroby płaskie walcowane na zimno, o szerokości >= 600 mm, ze stali niestopowej

17.

24.10.43.0

Wyroby płaskie walcowane na zimno, o szerokości >= 600 mm, z pozostałej stali stopowej, z wyłączeniem wyrobów ze stali krzemowej elektrotechnicznej

18.

24.10.51.0

Wyroby płaskie walcowane, o szerokości >= 600 mm, ze stali niestopowej, platerowane, powlekane lub pokrywane

19.

24.10.52.0

Wyroby płaskie walcowane, o szerokości >= 600 mm, z pozostałej stali stopowej, platerowane, powlekane lub pokrywane

20.

24.10.61.0

Pręty walcowane na gorąco, w nieregularnie zwijanych kręgach, ze stali niestopowej

21.

24.10.62.0

Pozostałe pręty ze stali, nieobrobione więcej niż kute, na gorąco walcowane, ciągnione lub wyciskane, włączając te, które po walcowaniu zostały skręcone

22.

24.10.65.0

Pręty walcowane na gorąco, w nieregularnie zwijanych kręgach, z pozostałej stali stopowej

23.

24.10.66.0

Pozostałe pręty z pozostałej stali stopowej, nieobrobione więcej niż kute, na gorąco walcowane, ciągnione lub wyciskane, włączając te, które po walcowaniu zostały skręcone

24.

24.10.71.0

Kształtowniki otwarte, nieobrobione więcej niż walcowane na gorąco, ciągnione na gorąco lub wyciskane, ze stali niestopowej

25.

24.10.73.0

Kształtowniki otwarte, nieobrobione więcej niż walcowane na gorąco, ciągnione na gorąco lub wyciskane, z pozostałej stali stopowej

26.

24.20.11.0

RURY PRZEWODOWE W RODZAJU STOSOWANYCH DO RUROCIĄGÓW ROPY NAFTOWEJ LUB GAZU, BEZ SZWU, ZE STALI

27.

24.20.12.0

RURY OKŁADZINOWE, PRZEWODY RUROWE I RURY PŁUCZKOWE, W RODZAJU STOSOWANYCH DO WIERCEŃ ROPY NAFTOWEJ LUB GAZU, BEZ SZWU, ZE STALI

28.

24.20.13.0

POZOSTAŁE RURY I PRZEWODY RUROWE, O OKRĄGŁYM PRZEKROJU POPRZECZNYM, BEZ SZWU, ZE STALI

29.

24.20.31.0

RURY PRZEWODOWE W RODZAJU STOSOWANYCH DO RUROCIĄGÓW ROPY NAFTOWEJ LUB GAZU, SPAWANE, O ŚREDNICY ZEWNĘTRZNEJ <= 406,4 MM, ZE STALI

30.

24.20.33.0

POZOSTAŁE RURY I PRZEWODY RUROWE, O OKRĄGŁYM PRZEKROJU POPRZECZNYM, SPAWANE, O ŚREDNICY ZEWNĘTRZNEJ <= 406,4 MM, ZE STALI

31.

24.20.34.0

RURY I PRZEWODY RUROWE, O PRZEKROJU POPRZECZNYM INNYM NIŻ OKRĄGŁY, SPAWANE, O ŚREDNICY ZEWNĘTRZNEJ <= 406,4 MM, ZE STALI

32.

24.20.40.0

ŁĄCZNIKI RUR LUB PRZEWODÓW RUROWYCH INNE NIŻ ODLEWANE, ZE STALI

33.

24.31.10.0

Pręty ciągnione na zimno oraz kątowniki, kształtowniki i profile, ze stali niestopowej

34.

24.31.20.0

Pręty ciągnione na zimno oraz kątowniki, kształtowniki i profile, z pozostałej stali stopowej

35.

24.32.10.0

Wyroby płaskie walcowane na zimno, ze stali, o szerokości < 600 mm, niepokrywane

36.

24.32.20.0

Wyroby płaskie walcowane na zimno, ze stali, o szerokości < 600 mm, platerowane, powlekane lub pokrywane

37.

24.33.11.0

Kształtowniki otwarte, formowane lub profilowane na zimno, ze stali niestopowej

38.

24.33.20.0

Arkusze żeberkowane ze stali niestopowej

39.

24.34.11.0

Drut ciągniony na zimno, ze stali niestopowej

40.

24.41.10.0

Srebro nieobrobione plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku

41.

ex 24.41.20.0

Złoto nieobrobione plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku, z wyłączeniem złota inwestycyjnego w rozumieniu art. 121 ustawy, z zastrzeżeniem poz. 43

42.

24.41.30.0

Platyna nieobrobiona plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku

43.

bez względu

na symbol

PKWiU

Złoto inwestycyjne w rozumieniu art. 121 ustawy

44.

ex 24.41.40.0

Metale nieszlachetne lub srebro, platerowane złotem, nieobrobione inaczej niż do stanu półproduktu – wyłącznie srebro, platerowane złotem, nieobrobione inaczej niż do stanu półproduktu

45.

ex 24.41.50.0

Metale nieszlachetne platerowane srebrem oraz metale nieszlachetne, srebro lub złoto, platerowane platyną, nieobrobione inaczej niż do stanu półproduktu – wyłącznie złoto i srebro, platerowane platyną, nieobrobione inaczej niż do stanu półproduktu

46.

24.42.11.0

Aluminium nieobrobione plastycznie

47.

24.43.11.0

Ołów nieobrobiony plastycznie

48.

24.43.12.0

Cynk nieobrobiony plastycznie

49.

24.43.13.0

Cyna nieobrobiona plastycznie

50.

24.44.12.0

Miedź nierafinowana; anody miedziane do rafinacji elektrolitycznej

51.

24.44.13.0

Miedź rafinowana i stopy miedzi, nieobrobione plastycznie; stopy wstępne miedzi

52.

24.44.21.0

Proszki i płatki z miedzi i jej stopów

53.

24.44.22.0

Płaskowniki, pręty, kształtowniki i walcówka, z miedzi i jej stopów

54.

24.44.23.0

Druty z miedzi i jej stopów

55.

24.45.11.0

Nikiel nieobrobiony plastycznie

56.

ex 24.45.30.0

Pozostałe metale nieżelazne i wyroby z nich; cermetale; popiół i pozostałości zawierające metale i związki metali – wyłącznie odpady i złom metali nieszlachetnych

57.

ex 25.11.23.0

POZOSTAŁE KONSTRUKCJE I ICH CZĘŚCI; PŁYTY, PRĘTY, KĄTOWNIKI, KSZTAŁTOWNIKI ITP. Z ŻELIWA, STALI LUB ALUMINIUM – WYŁĄCZNIE ZE STALI

58.

ex 25.93.13.0

TKANINY, KRATY, SIATKI I OGRODZENIA Z DRUTU Z ŻELIWA, STALI LUB MIEDZI; SIATKA ROZCIĄGANA Z ŻELIWA, STALI LUB MIEDZI – WYŁĄCZNIE ZE STALI

59.

ex 26.11.30.0

Elektroniczne układy scalone – wyłącznie procesory

60.

26.20.1

Komputery i pozostałe maszyny do automatycznego przetwarzania danych (W stanie prawnym obowiązującym do 31 października 2019 r. do towarów objętych mechanizmem odwrotnego obciążenia w transakcjach krajowych należą tylko komputery przenośne, takie jak: tablety, notebooki, laptopy)

61.

ex 26.20.21.0

JEDNOSTKI PAMIĘCI – WYŁĄCZNIE DYSKI TWARDE (HDD)

62.

ex 26.20.22.0

PÓŁPRZEWODNIKOWE URZĄDZENIA PAMIĘCI TRWAŁEJ – WYŁĄCZNIE DYSKI SSD

63.

ex 26.30.22.0

Telefony dla sieci komórkowych lub dla innych sieci bezprzewodowych – wyłącznie telefony komórkowe, w tym smartfony

64.

26.40.20.0

Odbiorniki telewizyjne, nawet zawierające odbiorniki radiowe lub aparaturę do zapisu lub odtwarzania dźwięku lub obrazu

65.

ex 26.40.60.0

Konsole do gier wideo (w rodzaju stosowanych z odbiornikiem telewizyjnym lub samodzielnym ekranem) i pozostałe urządzenia do gier zręcznościowych lub hazardowych z elektronicznym wyświetlaczem – z wyłączeniem części i akcesoriów

66.

26.70.13.0

Aparaty fotograficzne cyfrowe i kamery cyfrowe (W stanie prawnym obowiązującym do 31 października 2019 r. do towarów wrażliwych wymienionych w załączniku nr 13 do ustawy o VAT należą tylko cyfrowe aparaty fotograficzne)

67.

27.20.2

Akumulatory elektryczne i ich części

68.

28.11.41.0

Części do silników spalinowych wewnętrznego spalania, o zapłonie iskrowym, z wyłączeniem części do silników lotniczych

69.

ex 28.23.26.0

CZĘŚCI I AKCESORIA DO FOTOKOPIAREK – WYŁĄCZNIE KASETY Z TUSZEM I GŁOWICĄ DRUKUJĄCĄ DO DRUKAREK DO MASZYN DO AUTOMATYCZNEGO PRZETWARZANIA DANYCH, TONERY Z GŁOWICĄ DRUKUJĄCĄ DO DRUKAREK DO MASZYN DO AUTOMATYCZNEGO PRZETWARZANIA DANYCH

70.

ex 29.31.10.0

Wiązki przewodów zapłonowych i innych przewodów, w rodzaju stosowanych w pojazdach samochodowych, statkach powietrznych lub pływających – wyłącznie wiązki przewodów zapłonowych i innych przewodów, w rodzaju stosowanych w pojazdach samochodowych

71.

29.31.21.0

Świece zapłonowe; iskrowniki; prądnice iskrownikowe; magnetyczne koła zamachowe; rozdzielacze; cewki zapłonowe

72.

29.31.22.0

Silniki rozrusznikowe oraz rozruszniki pełniące rolę prądnic; pozostałe prądnice i pozostałe rodzaje wyposażenia do silników spalinowych

73.

29.31.23.0

Sprzęt sygnalizacyjny elektryczny, wycieraczki do szyb, urządzenia zapobiegające zamarzaniu lub potnieniu szyb, w rodzaju stosowanych w pojazdach

74.

29.31.30.0

Części pozostałego sprzętu i wyposażenia elektrycznego do pojazdów

75.

29.32.20.0

Pasy bezpieczeństwa, poduszki powietrzne oraz części i akcesoria nadwozi

76.

29.32.30.0

Części i akcesoria do pojazdów silnikowych (z wyłączeniem motocykli), gdzie indziej niesklasyfikowane

77.

30.91.20.0

Części i akcesoria do motocykli i przyczep motocyklowych bocznych

78.

ex 32.12.13.0

Biżuteria i jej części oraz pozostałe wyroby jubilerskie i ich części, ze złota i srebra lub platerowane metalem szlachetnym – wyłącznie części biżuterii i części pozostałych wyrobów jubilerskich ze złota, srebra i platyny, tj. niewykończone lub niekompletne wyroby jubilerskie i wyraźne części biżuterii, w tym pokrywane lub platerowane metalem szlachetnym

79.

38.11.49.0

Wraki przeznaczone do złomowania inne niż statki i pozostałe konstrukcje pływające

80.

38.11.51.0

Odpady szklane

81.

38.11.52.0

Odpady z papieru i tektury

82.

38.11.54.0

Pozostałe odpady gumowe

83.

38.11.55.0

Odpady z tworzyw sztucznych

84.

38.11.58.0

Odpady inne niż niebezpieczne zawierające metal

85.

38.12.26.0

Niebezpieczne odpady zawierające metal

86.

38.12.27

Odpady i braki ogniw i akumulatorów elektrycznych; zużyte ogniwa i baterie galwaniczne oraz akumulatory elektryczne

87.

38.32.2

Surowce wtórne metalowe

88.

38.32.31.0

Surowce wtórne ze szkła

89.

38.32.32.0

Surowce wtórne z papieru i tektury

90.

38.32.33.0

Surowce wtórne z tworzyw sztucznych

91.

38.32.34.0

Surowce wtórne z gumy

92.

BENZYNY SILNIKOWE, OLEJE NAPĘDOWE, GAZY PRZEZNACZONE DO NAPĘDU SILNIKÓW SPALINOWYCH – W ROZUMIENIU PRZEPISÓW O PODATKU AKCYZOWYM

93.

OLEJE OPAŁOWE ORAZ OLEJE SMAROWE – W ROZUMIENIU PRZEPISÓW O PODATKU AKCYZOWYM

94.

ex 58.29.11.0

PAKIETY OPROGRAMOWANIA SYSTEMÓW OPERACYJNYCH – WYŁĄCZNIE DYSKI SSD

95.

ex 58.29.29.0

PAKIETY POZOSTAŁEGO OPROGRAMOWANIA UŻYTKOWEGO – WYŁĄCZNIE DYSKI SSD

96.

ex 59.11.23.0

POZOSTAŁE FILMY I NAGRANIA WIDEO NA DYSKACH, TAŚMACH MAGNETYCZNYCH ITP. NOŚNIKACH – WYŁĄCZNIE DYSKI SSD

97.

bez względu na symbol PKWiU

Usługi w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, o których mowa w ustawie z dnia 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1201 ze zm.)

98.

41.00.30.0

Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych (prace związane z budową nowych budynków, przebudową lub remontem istniejących budynków)

99.

41.00.40.0

Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków niemieszkalnych (prace związane z budową nowych budynków, przebudową lub remontem istniejących budynków)

100.

42.11.20.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową autostrad, dróg, ulic i innych dróg dla pojazdów i pieszych oraz budową pasów startowych

101.

42.12.20.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową dróg szynowych i kolei podziemnej

102.

42.13.20.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową mostów i tuneli

103.

42.21.21.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową rurociągów przesyłowych

104.

42.21.22.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową sieci rozdzielczych, włączając prace pomocnicze

105.

42.21.23.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową systemów irygacyjnych (kanałów), magistrali i linii wodociągowych, obiektów do uzdatniania wody i oczyszczania ścieków oraz stacji pomp

106.

42.21.24.0

Roboty związane z wierceniem studni i ujęć wodnych oraz instalowaniem zbiorników septycznych

107.

42.22.21.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową przesyłowych linii telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych

108.

42.22.22.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową rozdzielczych linii telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych

109.

42.22.23.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową elektrowni

110.

42.91.20.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową nabrzeży, portów, tam, śluz i związanych z nimi obiektów hydrotechnicznych

111.

42.99.21.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową obiektów produkcyjnych i górniczych

112.

42.99.22.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową stadionów i boisk sportowych

113.

42.99.29.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową pozostałych obiektów inżynierii lądowej i wodnej, gdzie indziej niesklasyfikowane

114.

43.11.10.0

Roboty związane z rozbiórką i burzeniem obiektów budowlanych

115.

43.12.11.0

Roboty związane z przygotowaniem terenu pod budowę, z wyłączeniem robót ziemnych

116.

43.12.12.0

Roboty ziemne: roboty związane z kopaniem rowów i wykopów oraz przemieszczaniem ziemi

117.

43.13.10.0

Roboty związane z wykonywaniem wykopów i wierceń geologiczno-inżynierskich

118.

43.21.10.1

Roboty związane z wykonywaniem instalacji elektrycznych służących bezpieczeństwu

119.

43.21.10.2

Roboty związane z wykonywaniem pozostałych instalacji elektrycznych

120.

43.22.11.0

Roboty związane z wykonywaniem instalacji wodno kanalizacyjnych i odwadniających

121.

43.22.12.0

Roboty związane z wykonywaniem instalacji cieplnych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych

122.

43.22.20.0

Roboty związane z wykonywaniem instalacji gazowych

123.

43.29.11.0

Roboty związane z zakładaniem izolacji

124.

43.29.12.0

Roboty związane z zakładaniem ogrodzeń

125.

43.29.19.0

Pozostałe roboty instalacyjne, gdzie indziej niesklasyfikowane

126.

43.31.10.0

Roboty tynkarskie

127.

43.32.10.0

Roboty instalacyjne stolarki budowlanej

128.

43.33.10.0

Roboty związane z wykładaniem posadzek i oblicowywaniem ścian

129.

43.33.21.0

Roboty związane z wykładaniem podłóg i ścian lastryko, marmurem, granitem lub łupkiem

130.

43.33.29.0

Pozostałe roboty związane z wykładaniem podłóg i ścian (włączając tapetowanie), gdzie indziej niesklasyfikowane

131.

43.34.10.0

Roboty malarskie

132.

43.34.20.0

Roboty szklarskie

133.

43.39.11.0

Roboty związane z wykonywaniem elementów dekoracyjnych

134.

43.39.19.0

Roboty związane z wykonywaniem pozostałych wykończeniowych robót budowlanych, gdzie indziej niesklasyfikowanych

135.

43.91.11.0

Roboty związane z wykonywaniem konstrukcji dachowych

136.

43.91.19.0

Roboty związane z wykonywaniem pozostałych prac dekarskich

137.

43.99.10.0

Roboty związane z zakładaniem izolacji przeciwwilgociowych i wodochronnych

138.

43.99.20.0

Roboty związane z montowaniem i demontowaniem rusztowań

139.

43.99.30.0

Roboty związane z fundamentowaniem, włączając wbijanie pali

140.

43.99.40.0

Roboty betoniarskie

141.

43.99.50.0

Roboty związane ze wznoszeniem konstrukcji stalowych

142.

43.99.60.0

Roboty związane ze wznoszeniem konstrukcji z cegieł i kamienia

143.

43.99.70.0

Roboty związane z montażem i wznoszeniem konstrukcji z elementów prefabrykowanych

144.

43.99.90.0

Roboty związane z wykonywaniem pozostałych specjalistycznych robót budowlanych, gdzie indziej niesklasyfikowanych

145.

45.31.1

Sprzedaż hurtowa części i akcesoriów do pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli

146.

45.32.1

Sprzedaż detaliczna części i akcesoriów do pojazdów samochodowych (z wyłączeniem motocykli) prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach

147.

45.32.2

Pozostała sprzedaż detaliczna części i akcesoriów do pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli

148.

ex 45.40.10.0

Sprzedaż hurtowa motocykli oraz części i akcesoriów do nich – wyłącznie sprzedaż części i akcesoriów do motocykli

149.

ex 45.40.20.0

Sprzedaż detaliczna motocykli oraz części i akcesoriów do nich prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach – wyłącznie sprzedaż części i akcesoriów do motocykli

150.

ex 45.40.30.0

Pozostała sprzedaż detaliczna motocykli oraz części i akcesoriów do nich – wyłącznie sprzedaż detaliczna części i akcesoriów do motocykli

5. Roboty budowlane

Obecnie w przypadku świadczenia usług stanowiących roboty budowlane mechanizm odwrotnego obciążenia może mieć zastosowanie wyłącznie w przypadku świadczenia usług przez podwykonawców. Obowiązujące od 1 listopada 2019 r. przepisy określające obowiązkowe stosowanie mechanizmu podzielonej płatności nie będą przewidywać podobnego ograniczenia. Zatem obowiązek dokonywania płatności z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności będzie mógł istnieć w przypadku dokonywania płatności za wszystkie usługi budowlane.

PRZYKŁAD
Czynny polski podatnik A wykona usługę budowlaną dla czynnego polskiego podatnika B. Obecnie:
1) podatnikiem z tytułu świadczenia tej usługi jest podatnik B (w ramach mechanizmu odwrotnego obciążenia) – jeżeli podatnik A wykonał usługę jako podwykonawca,
2) podatnikiem z tytułu świadczenia tej usługi jest podatnik A  – w przeciwnym razie.
W stanie prawnym obowiązującym od 1 listopada 2019 r. podatnikiem z tytułu świadczenia takiej usługi będzie podatnik A (bez względu na to, czy wykona usługę jako podwykonawca, czy też nie). Natomiast podatnik B może być obowiązany do dokonania zapłaty za tę usługę z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności. Będzie tak, jeżeli usługa ta zostanie udokumentowana fakturą z kwotą należności ogółem przekraczającą 15 000 zł.

6. Kwota należności na fakturze

Treść dodawanego art. 108a ust. 1a ustawy o VAT  zawiera błąd, który – jeżeli nie zostanie przed 1 listopada 2019 r. naprawiony – może ograniczyć do minimum stosowanie mechanizmu podzielonej płatności. Otóż z treści tego przepisu wynika, że warunek obowiązkowego stosowania mechanizmu podzielonej płatności będzie spełniony, gdy kwota należności ogółem na fakturze będzie stanowić dokładnie 15 000 zł. Teoretycznie zatem, obowiązek stosowania mechanizmu podzielonej płatności nie będzie istniał nie tylko, jeżeli kwota ta będzie niższa od 15 000 zł, ale również, jeżeli ta kwota będzie wyższa od 15 000 zł.

Taka interpretacja przepisu prowadziłaby jednak do wypaczenia jego sensu. W związku z tym należy uznać, że warunkiem będzie, aby kwota należności ogółem na fakturze przekraczała 15 000 zł (skoro o przekroczeniu kwoty 15 000 zł jest mowa w art. 19 pkt 2 ustawy – Prawo przedsiębiorców). Z pewnością stanowisko takie będą również reprezentowały organy podatkowe.
Należy przy tym zwrócić uwagę, że dla spełnienia komentowanego warunku istotna jest kwota należności ogółem na fakturze, a nie kwota należności za towary lub usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy o VAT. W konsekwencji obowiązek dokonywania płatności z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności będzie istnieć nawet wtedy, gdy faktura będzie dokumentowała dostawy takich towarów lub usług tylko w niewielkiej części.

7. Obowiązkowy split payment w okresie przejściowym

Z art. 10 ustawy zmieniającej z 9 sierpnia 2019 r. wynika, że w przypadku dostaw towarów lub świadczenia usług wymienionych obecnie w załączniku nr 11 lub załączniku nr 14 do ustawy o VAT, dokonanych:

  1. przed 1 listopada 2019 r., dla których obowiązek podatkowy powstał lub faktura została wystawiona po 31 października 2019 r.,

  2. po 31 października 2019 r., dla których faktura została wystawiona przed 1 listopada 2019 r.

– stosuje się przepisy art. 17 ust. 1 pkt 7 i 8, ust. 1c–1h i 2–2b, art. 18c ust. 1 pkt 1, art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. a i b, art. 99 ust. 9, art. 101a, art. 102 ust. 3, art. 106e ust. 1 pkt 18 i ust. 4 pkt 1 oraz art. 108 ust. 4 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym do końca października 2019 r. W związku z tym należy uznać, że w tym zakresie nie mają zastosowania przepisy o obowiązkowym stosowaniu mechanizmu podzielonej płatności, jak również przepis nakazujący umieszczanie na fakturach wyrazów „mechanizm podzielonej płatności”.

PRZYKŁAD
25 października 2019 r. czynny podatnik VAT X dokona na rzecz czynnego podatnika Y dostawy odpadów szklanych, którą udokumentuje fakturą wystawioną 4 listopada 2019 r. W tej sytuacji podatnikiem z tytułu dokonania tej dostawy będzie podatnik Y. Dostawa będzie objęta odwrotnym obciążeniem. Na wystawionej fakturze nie będą musiały się znaleźć wyrazy „mechanizm podzielonej płatności”, jak również tej faktury nabywca nie będzie musiał opłacać z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności.

Zauważyć jednak należy, że w nowym załączniku nr 15 do ustawy o VAT wymienione będą również towary, które obecnie nie są wymienione ani w załączniku nr 11 do ustawy o VAT, ani w załączniku nr 14 do ustawy o VAT. Zatem przytoczony przepis przejściowy nie dotyczy takich towarów. Dlatego w przypadku dokonywania po 31 października 2019 r. zapłaty za takie towary konieczne może być stosowanie mechanizmu podzielonej płatności, nawet jeżeli dostawy towarów czy usługi zostały dokonane przed  1 listopada 2019 r. lub przed tym dniem została wystawiona dokumentująca ich dostawy faktura. Ponadto w przypadku faktur wystawionych od 1 listopada 2019 r. konieczne może być umieszczenie na nich wyrazów „mechanizm podzielonej płatności”.

PRZYKŁAD
25 października 2019 r. czynny podatnik VAT X dokona na rzecz czynnego podatnika Y dostawy części silnikowych (czyli towarów wymienionych w poz. 76 nowego załącznika nr 15 do ustawy o VAT), którą udokumentuje fakturą wystawioną 4 listopada 2019 r. na kwotę 19 000 zł netto. Faktura taka powinna zawierać wyrazy „mechanizm podzielonej płatności” oraz zostać opłacona przez podatnika Y z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności.

Ponadto w art. 15 ustawy zmieniającej z 9 sierpnia 2019 r. określone są przepisy przejściowe zapewniające porównywalność ofert złożonych przez oferentów w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego w sytuacji, gdy część tych ofert wpłynie jeszcze w czasie obowiązywania obecnych regulacji („bez VAT”), a część już w okresie funkcjonowania nowego reżimu w tym zakresie („z VAT”). Zapewniają one też równe traktowanie umów zawartych przed 1 listopada 2019 r., jak i od tego dnia. Przepisy te mają zapobiec sytuacji, w której oferty złożone na dotychczasowych zasadach nie uwzględniałyby VAT, ale w związku z zawarciem umowy po 1 listopada 2019 r. obowiązek podatkowy w podatku VAT powstałby na nowych zasadach, obciążając wykonawcę.

KOMENTARZ: Dla podatników, których obejmie obowiązkowy split payment, nie będą to pozytywne zmiany. Sprzedawca będzie miał zamrożony podatek na rachunku VAT. Na plus należy ocenić rozszerzenie możliwości dokonywania zapłaty z rachunku na inne należności publicznoprawne, możliwość dokonywania zbiorczych przelewów czy zapłaty zaliczki bez faktury.
Nie można zapominać o nowych licznych sankcjach, jakie czekają zarówno sprzedawcę, jak i nabywcę za naruszenie tego obowiązku.

PODSTAWA PRAWNA:
● art. 108a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 2174; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 1520
● art. 10, 15  ustawy z 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw – ustawa czeka na publikację w Dzienniku Ustaw