"Importujący z rajów podatkowych odzyskają VAT"

● Jakie elementy polskich regulacji są niezgodne z prawem wspólnotowym?

– Przede wszystkim należy pamiętać, że prawo do odliczenia podatku naliczonego stanowi fundament systemu VAT. Ograniczenie tego prawa, jako sprzeczne z zasadą neutralności VAT, możliwe jest w absolutnie wyjątkowych przypadkach. Istnieją dwa główne argumenty przemawiające za uznanie spornego przepisu za niezgodny z prawem wspólnotowym. Po pierwsze, wydaje się, że rozwiązanie takie sprzeczne jest z zasadą proporcjonalności. Zasada ta jest jedną z zasad ogólnych (podstawowych) prawa wspólnotowego. Na gruncie podatkowym zakłada ona, że instrumenty mające na celu zwalczanie zjawisk niepożądanych (np. nadużyć podatkowych) muszą być współmierne do celu, który zamierzają osiągnąć. Przepisy mające na celu zwalczanie tych niepożądanych zjawisk muszą więc być tak skonstruowane, aby ich efekt uderzał w podmioty dokonujące takich nadużyć, natomiast co do zasady nie powinny one oddziaływać na podmioty, które nie dokonują nadużyć. Artykuł 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT ma charakter wręcz odwrotny – uderza on w podatników faktycznie nabywających usługi, nie dotyczy natomiast podmiotów fikcyjnie je nabywających. Tym bardziej że uczciwy podatnik nie ma możliwości uchylenia się od działania tego przepisu, nawet jeśli wskazałby brak nadużyć. Stąd należałoby uznać, że przepis ten narusza zasadę proporcjonalności, jest więc niezgodny z prawem wspólnotowym. Drugim argumentem przemawiającym za uznaniem omawianego przepisu za niezgodny z prawem UE jest naruszenie art. 176 dyrektywy VAT. Jak kilkukrotnie wskazał ETS, dozwolone na podstawie art. 176 dyrektywy wyłączenie z prawa do odliczenia muszą odnosić się do konkretnych typów usług czy towarów – nie mogą mieć charakteru generalnego, tak jak w przypadku importu usług.

● Jakie skutki dla podatników będzie miał wyrok ETS?

– Jeśli Trybunał potwierdzi istnienie niezgodności z prawem wspólnotowym, otworzy to oczywiście podatnikom drogę do odzyskania kwot w przeszłości nieodliczonych wraz z odsetkami.

● JERZY MARTINI

prowadził już dwie sprawy przed ETS: Macieja Brzezińskiego (C-313/05) i Magoory (C-414/07). Obie wygrane. Ta omawiana dziś również będzie reprezentowana przed Trybunałem przez ekspertów spółki Baker & McKenzie