Wiele inicjatyw legislacyjnych wynikających z przepisów unijnych zmieni wkrótce zasadniczo sposób działania i zakres odpowiedzialności rad nadzorczych. Jak było dotychczas?

- Dotychczasowa rola rady nadzorczej była regulowana kodeksem spółek handlowych (k.s.h.), który na radę nadzorczą nakładał obowiązek oceny sprawozdania finansowego pod kątem zgodności z księgami i ze stanem faktycznym. Członkowie rady posiłkowali się biegłym rewidentem, aby sprawdzić, czy taka zgodność występuje i na tej podstawie wystawiali ocenę.

Jaka była odpowiedzialność rady nadzorczej?

- Odpowiedzialność rady nadzorczej za niewykonanie lub niewłaściwe wykonanie tego obowiązku powstawała w relacji do ewentualnej szkody wyrządzonej spółce, czyli w szerszym kontekście do szkody wyrządzonej akcjonariuszom. Gdy zaczynamy zastanawiać się nad rodzajem odpowiedzialności, to wydaje się dość łatwe wskazanie, że mowa jest głównie o odpowiedzialności cywilnej, tzn. naprawieniu wyrządzonej szkody. Trudniej jest wskazać na przypadki odpowiedzialności karnej, którą k.s.h. zasadniczo ogranicza do osób odpowiedzialnych za sporządzenie sprawozdania finansowego.

Co nowego wprowadzi nowelizacja ustawy o rachunkowości?

- W ustawie o rachunkowości pojawił się nowy przepis, który w znaczący sposób zmienia rolę rady nadzorczej.

Co to znaczy?

- Nakłada on na radę nadzorczą ten sam obowiązek co na zarząd, mianowicie zapewnienie, że sprawozdanie finansowe jest sporządzone zgodne z ustawą.

Czyli rada będzie ponosić taką samą odpowiedzialność za sprawozdanie jak zarząd.

- W praktyce oznacza to współudział w sporządzeniu sprawozdania finansowego.

Od kiedy te nowe zasady trzeba stosować?

- Przepis ten zaczyna obowiązywać po raz pierwszy dla sprawozdań finansowych sporządzonych za rok 2008.

Czy na jakieś jeszcze zmiany w tym zakresie trzeba zwrócić uwagę?

- Tak. Dla wzmocnienia wskazanego przepisu ustawa o rachunkowości nakłada na kierownictwo jednostki i członków rady nadzorczej solidarną odpowiedzialność wobec spółki za szkodę wyrządzoną wadliwym działaniem lub zaniechaniem, stanowiącym naruszenie obowiązku. Chociaż mowa jest tu o odpowiedzialności cywilnej, to trzeba zauważyć, że ma ona w ustawie o rachunkowości potencjalnie dużo szerszy zakres podmiotowy niż w kodeksie spółek handlowych. O ile w k.s.h. poszkodowanymi mogli być akcjonariusze, o tyle w ustawie o rachunkowości krąg potencjalnych poszkodowanych z regresem na spółkę jest dużo większy, gdyż obejmuje wszystkich możliwych interesariuszy spółki, w tym dostawców, kredytodawców, pracowników itp.