Wraz z pogarszającą się sytuacją gospodarczą, mniejsze samorządy gminne mogą mieć problem z płynnością finansową. Co prawda samorządy mają możliwość zaciągania krótkoterminowych pożyczek i kredytów, by zachować płynność (np. kredyt w rachunku), jednak takie zobowiązania mogą kosztować.. Jeżeli podatnicy gminni są również dostawcami samorządu obie strony mogą starać się o wzajemną kompensatę na podstawie Ordynacji podatkowej. Kompensata jest rozwiązaniem korzystnym dla przedsiębiorcy, szczególnie jeżeli ma on problem z uzyskaniem środków finansowych od swoich wykonawców. Dla gminy jest to szansa uniknięcia nowych zobowiązań, a także. sankcji związanych z naruszeniem dyscypliny finansów publicznych, jeżeli zobowiązanie z tytułu umowy z dostawcą nie zostanie wykonane w terminie. Potwierdza to zalety rozwiązania "awaryjnego" jakim jest kompensata.

Kompensata, czyli potrącenie, może mieć miejsce w sytuacji, gdy co najmniej dwa podmioty są wobec siebie dłużnikami i wierzycielami. Mogą oni rozliczyć się potrącając wzajemnie swoje należności. Podmiot, którego zobowiązanie jest wyższe dopłaca nadwyżkę wierzycielowi.

Należności z umów z zamówień publicznych

Przedsiębiorca, który wykona zamówienie na rzecz jednostki samorządu terytorialnego może, potrącić swoje zobowiązania podatkowe oraz zaległości wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu tzw. podatków samorządowych z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności wobec jednostki samorządu terytorialnego.

Podatki samorządowe to: podatek od nieruchomości, podatek od środków transportów, podatek od spadków i darowizn, podatek od czynności cywilnoprawnych, podatek rolny, leśny, karta podatkowa.

Potrącenie może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedsiębiorca wykonał zamówienie na podstawie umów zawartych w trybie przepisów o zamówieniach publicznych. Warunkiem jest by potrącenie zostało dokonane przez tego podatnika i z tej wierzytelności. Oznacza to, że do potrącenia nie dojdzie w sytuacji gdy wierzytelność np. zostanie zbyta.

Wierzytelność jest wzajemna, gdy obie strony posiadają wobec siebie roszczenie, czyli występują jednocześnie w roli dłużnika i wierzyciela, np. przedsiębiorca jest podatnikiem podatku od nieruchomości, a jednocześnie, gmina (organem podatkowym jest w tym przypadku burmistrz, wójt, prezydent miasta) na rzecz której powinien wpłacić ten podatek jest dłużnikiem z tytułu wykonanej przez niego usługi.
Wierzytelność jest bezsporna, gdy strony nie kwestionują jej istnienia, wielkości i terminu płatności (wyrok NSA z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 256/06).
Wierzytelność staje się wymagalna wraz z upływem terminu płatności.