Osoby samotnie wychowujące dzieci na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym mogą określić swój podatek w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów. 1 stycznia 2009 r. wchodzą w życie korzystne zmiany dotyczące szczególnych zasad rozliczenia podatku dochodowego przez osoby samotnie wychowujące dzieci. Przede wszystkim zostanie poszerzony krąg dzieci objętych preferencją. Pod pewnymi warunkami została ona również przyznana rodzicom samotnie wychowującym dzieci, którzy nie mają na terytorium Polski miejsca zamieszkania do celów podatkowych.

Zmiany wprowadza nowelizacja ustawy o PIT z 6 listopada 2008 r. Co ważne, będą one miały zastosowanie do uzyskanych dochodów (poniesionej straty) od dnia 1 stycznia 2008 r. Oznacza to, że osoby samotnie wychowujące dzieci będą mogły skorzystać z nowych rozwiązań już przy okazji najbliższych rozliczeń podatkowych składanych za 2008 r.

Dzieci studiujące za granicą

W odniesieniu do obecnie obowiązujących uregulowań w przypadku osób wychowujących dzieci małoletnie nowelizacja nie wprowadza żadnych zmian, czyli tak jak dotychczas preferencyjne opodatkowanie nie będzie obwarowane dodatkowymi wymogami, które musiałby spełnić takie dzieci. Istotne zmiany dotyczą natomiast dzieci pełnoletnich (do ukończenia 25 lat), uczących się, oraz dorosłych dzieci niepełnosprawnych (bez względu na wiek).

Dobrą wiadomością dla wszystkich rodziców, których dzieci uczą się lub studiują za granicą, jest to, że również oni uzyskali prawo do wspólnego opodatkowania z dzieckiem. Dotychczasowe brzmienie przepisów, w przypadku dzieci do ukończenia 25 lat, ograniczało prawo do stosowania preferencji wyłącznie do dzieci uczących się w szkołach, o których mowa w polskich przepisach o systemie oświaty lub w przepisach - Prawo o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z literalnym brzmieniem ustawy o PIT studia na uczelni zagranicznej pozbawiały zatem rodzica samotnie wychowującego takie dziecko prawa do wspólnego rozliczenia podatkowego. Taką interpretację przepisów prezentowało również Ministerstwo Finansów i urzędy skarbowe.

PRZYKŁAD: STUDIA ZA GRANICĄ

Córka podatniczki ma 21 lat, w tym roku podjęła studia w Niemczech, nie zarabia. Podatniczka będzie mogła rozliczyć się wspólnie z córką. Rozszerzenie wspólnego rozliczenia na dzieci uczące się za granicą zrównuje w prawie do skorzystania z preferencji rodziców, których dzieci studiują na polskich uczelniach, oraz takich, które zdecydowały się podjąć naukę poza krajem. Rodzice dzieci studiujących za granicą będą mieli prawo do wspólnego rozliczenia niezależnie od tego, czy dziecko w trakcie nauki za granicą pozostaje nadal uczniem lub studentem polskiej placówki.

Ograniczenie to nie będzie miało zastosowania, począwszy od zeznań podatkowych składanych za 2008 r. Po zmianach, zgodnie z nowym brzmieniem art. 6 ust. 4 pkt 3, preferencja obejmie dzieci uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w państwie innym niż Polska.

Limit zarobków

Należy również zwrócić uwagę, że w przypadku dzieci pełnoletnich, do ukończenia 25 lat, wspólne rozliczenie jest uzależnione nie tylko od warunku pobierania nauki, lecz także od wysokości dochodów uzyskiwanych przez takie dzieci. Począwszy od rozliczenia za 2008 r., zmienią się także zasady ustalania tego limitu.

Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami rodzic zachowa prawo do preferencyjnego rozliczenia podatku, jeżeli dziecko w roku podatkowym nie uzyskało dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 (według skali podatkowej) lub art. 30b (m.in. dochody uzyskane z odpłatnego zbycia papierów wartościowych opodatkowane zryczałtowanym 19-proc. podatkiem) w łącznej wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą iloraz kwoty zmniejszającej podatek oraz stawki podatku, określonych w pierwszym przedziale skali podatkowej. Dla roku 2008 jest to zatem kwota 3088,68 zł (586,85 zł / 19 proc.), a dla roku 2009 - 3089 zł (556,02 zł / 18 proc.). Do tej kwoty, tak jak dotychczas, nie będzie się wliczać renty rodzinnej.

PRZYKŁAD: LIMIT ZAROBKÓW

Podatnik wychowuje samotnie 22-letnią córkę. Jest ona studentką uczelni wyższej i pobiera rentę rodzinną. Od kilku dni pracuje, ale dochody, jakie osiągnie w 2008 r., nie przekroczą kwoty około 300 zł. Podatnik będzie mógł zatem skorzystać w zeznaniu podatkowym składanym za 2008 r. z preferencyjnego rozliczenia podatkowego. Córka spełnia warunek pobierania nauki oraz wieku (nie ma ukończonych 25 lat). Renta rodzinna nie wpływa na prawo do preferencji, natomiast pozostałe dochody córki nie przekroczą w roku podatkowym dopuszczalnego limitu.

Zgodnie z obecnymi przepisami ustawy o PIT prawo do wspólnego rozliczenia zachowuje rodzic, którego dziecko uzyskało w roku podatkowym dochód w wysokości niepowodującej obowiązku zapłaty podatku. Sformułowanie to budziło liczne spory z organami podatkowymi. Nie było bowiem jasne, czy chodzi tu o kwotę przed czy po odliczeniu składek ZUS.