Niekorzystne umowy

W ostatnim roku resort finansów wynegocjował też zmiany w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania z Cyprem, Luksemburgiem, Czechami, Maltą, Singapurem i Malezją.

Jak wyjaśnia Józef Banach, najbardziej istotna z punktu widzenia liczby podmiotów „korzystających” z umów zmiana, która wejdzie w życie 1 stycznia 2013 r., dotyczy umowy pomiędzy Polską a Cyprem. Ekspert tłumaczy, że zlikwidowana zostanie klauzula tax sparing (zniknie też z innych umów), która w przypadku dywidend pozwalała na odliczenie w Polsce podatku, który nie był pobrany na Cyprze, zgodnie z jego wewnętrznymi regulacjami.

– Mechanizm ten był wykorzystywany w celu optymalizacji podatkowej, szczególnie w zakresie struktur z udziałem funduszy inwestycyjnych zamkniętych (FIZ) – mówi Józef Banach.

Drugą istotną poprawką wprowadzoną do umowy z Cyprem jest zmiana zasad opodatkowania wynagrodzeń dyrektorów spółek cypryjskich. Dotychczas musieli oni płacić podatek tylko na Cyprze, ale jako nierezydenci byli zwolnieni z tego obowiązku.

– Oznaczało to, że polscy inwestorzy mogli być powołani na stanowisko dyrektorów w spółkach z siedzibą na Cyprze, a ich wynagrodzenia z tego tytułu nie podlegały opodatkowaniu – stwierdza nasz rozmówca.

Po wejściu w życie nowelizacji dyrektorzy spółek będą opodatkowani w kraju, gdzie mają miejsce faktycznego zamieszkania.

– Nowelizacje umów o unikaniu podwójnego opodatkowania istotnie ograniczają możliwości neutralnego podatkowo sprowadzenia do Polski dochodu z takich transakcji, jak sprzedaż przez zagraniczną spółkę udziałów w polskiej spółce czy dywidendy wypłaconej z polskiej spółki – wskazuje Jarosław Bieroński.

Jako przykład podaje to, że dywidendy ze spółek cypryjskich lub luksemburskich będą teraz opodatkowane w Polsce, ale tylko w przypadku ich wypłaty.

Działania unijne

Jarosław Bieroński przyznaje, że częste nowelizacje przepisów utrudniające optymalizację podatkową są powszechnym zjawiskiem w UE i Stanach Zjednoczonych. Takiej polityce sprzyja także kryzys w Europie. Ekspert zwraca jednak uwagę, że nowelizacje takie zwykle nie dotykają tych elementów systemu podatkowego, które zachęcają do inwestycji.

– W Wielkiej Brytanii, Danii, Szwecji, Holandii, Belgii, Luksemburgu rzadko ogranicza się ulgi w podatku od zysków kapitałowych i dywidendy – stwierdza.

Jak dodaje, trzeba bowiem brać pod uwagę migracje kapitału między państwami i panującą pod tym względem konkurencję między nimi. Im korzystniejsze rozwiązania w danym państwie, tym więcej kapitału do niego trafia.

Józef Banach wskazuje z kolei, że działania polskiego systemu podatkowego to tylko część ogólnoeuropejskiego kierunku działań mających na celu przeciwdziałanie uchylaniu się od opodatkowania, gdyż kwestia ukrytych dochodów jest podnoszona na całym świecie.

Ekspert zwraca uwagę, że w ramach Unii Europejskiej przygotowywany jest projekt poprawy ściągalności podatków. Mają zostać wprowadzone minimalne sankcje za przestępstwa podatkowe, intensyfikacja wymiany informacji pomiędzy krajami członkowskimi oraz zaostrzone wspólne środki przeciwko rajom podatkowym. Według zapewnień Komisji Europejskiej, konkretne regulacje mają być przygotowane do końca bieżącego roku. Przewiduje się także powołanie zespołów unijnych audytorów, których zadaniem byłoby zwalczanie transgranicznych nadużyć podatkowych.

Jak mówi Józef Banach, uszczelnianie systemów nie dotyczy więc tylko Polski, lecz jest ogólnoeuropejskim trendem mającym na celu ograniczanie możliwości optymalizacji podatkowych.