Koniec każdego roku podatkowego wiąże się ze wzmożonymi działaniami kontrolnymi fiskusa. Armia urzędników rusza na łowy, tuż przed wygaśnięciem zobowiązań podatkowych. 31 grudnia 2010 r. wygasną zobowiązania z roku 2004. Stąd obecnie prowadzone postępowania podatkowe i kontrole skarbowe skupiają się głównie na rozliczeniach tego roku. Trzeba podkreślić, że to nie są zwykłe kontrole. Zazwyczaj są to postępowania w zakresie nieujawnionych źródeł przychodów.

– Tego typu praktyka jest bardzo niekorzystna dla podatników – ostrzegają eksperci z kancelarii KNDP Kolibski, Nikończyk, Dec & Partnerzy.

Kluczowy koniec roku

Istotą prowadzonych postępowań podatkowych zmierzających do ustalenia zobowiązania z tytułu opodatkowania dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych jest konieczność wydania przez organy podatkowe decyzji przed upływem 5 lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin do złożenia zeznania rocznego dla podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, za rok podatkowy, którego dotyczy decyzja. Przykładowo – jak wskazuje Michał Dec, doradca podatkowy z kancelarii KNDP Kolibski, Nikończyk, Dec & Partnerzy, decyzje ustalające zobowiązanie podatkowe za 2004 r. muszą zostać wydane i doręczone podatnikom do końca tego roku.

– Dlatego też w trakcie piątego, ostatniego roku na wydanie decyzji postępowanie fiskusa jest szczególnie aktywne – potwierdza Michał Dec.

Nasz rozmówca dodaje, że regułą jest, iż organy prowadzą postępowania w trakcie ostatniego roku, w którym możliwe jest wydanie decyzji podatkowej. Obecnie zdecydowana większość prowadzonych postępowań dotyczy 2004 r., a jedynie część z nich 2005 r.

– Praktyka ta jest bardzo niekorzystna dla podatników. Mogą oni nie być już w stanie udokumentować wielu dowodów osiąganych dochodów po upływie tego okresu, jak również nie pamiętają oni wielu faktów mających istotne znaczenie dla ustaleń faktycznych – podkreśla Michał Dec.

Zdaniem naszego rozmówcy jest to szczególnie dotkliwe w ramach postępowania, w którym główny ciężar wykazania pochodzenia legalności zgromadzonych środków spoczywa na podatnikach.

Rozpoczęcie czynności

Postanowienia o wszczęciu takich postępowań z reguły są doręczane podatnikom na początku roku kalendarzowego (styczeń danego roku). Marek Kolibski, doradca podatkowy z kancelarii KNDP Kolibski, Nikończyk, Dec & Partnerzy, wyjaśnia, że wszczęcie postępowania na początku roku daje organowi możliwość przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego. Ustalenie sytuacji finansowej podatnika nie tylko w trakcie badanego okresu, ale również w latach poprzedzających ten okres wymaga prowadzenia postępowania trwającego przeciętnie ok. 9 – 12 miesięcy.

– Znane są jednak sytuacje, że postępowania są wszczynane w II połowie roku. W wielu sytuacjach powoduje to, że postępowanie nie zostanie przeprowadzone w sposób rzetelny, a podatnik wielokrotnie nie ma możliwości podjęcia skutecznej obrony – ostrzega Marek Kolibski.

Zainteresowania fiskusa

Po rozpoczęciu postępowania w sprawie nieujawnionych źródeł przychodów w pierwszej kolejności fiskus zwraca uwagę na wydatki podatników. Arkadiusz Gerwel, aplikant adwokacki z kancelarii KNDP Kolibski, Nikończyk, Dec & Partnerzy, stwierdza, że na podstawie różnicy pomiędzy wartością wydatków a uzyskanymi przychodami ustala się zobowiązanie podatkowe. Sam fakt poniesienia wydatków o dużej wartości jest znany fiskusowi już przed wszczęciem postępowania. Takie postępowania nie są bowiem wszczynane przez organy podatkowe w ciemno.

– Wynikają on z posiadanych przez organy danych, np. aktów notarialnych, które są obligatoryjnie przesyłane przez notariuszy władzom skarbowym, oraz przeprowadzonych przed wszczęciem postępowania czynności weryfikacyjnych – zwraca uwagę Arkadiusz Gerwel. Organy podatkowe są również w posiadaniu deklaracji od podatku od czynności cywilnoprawnych wskazujących na fakt nabywania rzeczy ruchomych lub praw majątkowych od osób fizycznych, udzielonych pożyczek oraz informacji o udzielonych darowiznach zgłaszanych do opodatkowania przez osoby fizyczne.