Spośród umów podatkowych podpisanych przez Polskę z krajami Unii Europejskiej tylko jedna umowa zawiera niekorzystną metodę unikania podwójnego opodatkowania – proporcjonalne odliczenie. Jest to umowa z Holandią. Oznacza to, że Polacy pracujący jednocześnie w Holandii i w Polce muszą opodatkować zagraniczne dochody przed polskim fiskusem. W polskim rozliczeniu odlicza się jedynie w sposób proporcjonalny podatek zapłacony za granicą.

Eksperci podpowiadają, że ratunkiem przed podwójnym opodatkowaniem dla tych osób jest jeszcze ulga abolicyjna, wprowadzona do ustawy o PIT w 2008 roku.

Renegocjacja postanowień

Wraz z rokiem 2006, w którym doszło do renegocjacji umowy podatkowej z Wielką Brytanią, w Polsce nastąpiło falowe renegocjowanie kolejnych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Grzegorz Grochowina, ekspert w firmie doradczej KPMG, zwraca uwagę, że przez zmiany zakładano ujednolicenie stosowanych w umowach metod unikania podwójnego opodatkowania przez przejście z metody proporcjonalnego odliczenia na bardziej korzystną dla podatników metodę wyłączenia z progresją oraz renegocjacje starych umów z lat 70.

– Metoda wyłączenia z progresją pozwala podatnikom osiągającym dochody wyłącznie poza Polską na ich opodatkowanie tylko w kraju źródła przychodów – stwierdza Grzegorz Grochowina.

Adam Mariuk, dyrektor w Deloitte, proces ujednolicania metod unikania podwójnego opodatkowania ocenia pozytywnie.

Obecnie różnice pomiędzy poszczególnymi metodami unikania podwójnego opodatkowania, to znaczy wyłączenia z progresją i odliczenia proporcjonalnego, są niwelowane przez specjalną ulgę abolicyjną wynikającą z przepisów wewnętrznych – ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Sposób wyliczenia wysokości tej ulgi nie jest jednak zupełnie jasny dla podatników i może powodować wątpliwości co do metody jego stosowania.

– Dlatego pozytywnie należy ocenić konsekwentne wprowadzanie metody wyłączenia z progresją jako głównego sposobu unikania podwójnego opodatkowania – podkreśla Adam Mariuk.

Ekspert dodaje, że ustawodawca nie musi się przy tym ograniczać wyłącznie do krajów Unii Europejskiej – nic nie stoi na przeszkodzie, by taka metoda została powszechnie przyjęta we wszystkich umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania zawieranych przez Polskę.

Metody z umów

Zawarte przez Polskę umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawierają zróżnicowane postanowienia dotyczące metod unikania podwójnego opodatkowania, które znajdą zastosowanie w odniesieniu do osób zamieszkałych lub mających siedzibę w Polsce, czyli do polskich rezydentów.

W większości umów jako regułę przyjęto metodę tzw. wyłączenia z progresją jako metodę podstawową, dotyczącą prawie wszystkich rodzajów uzyskiwanego dochodu – z wyłączeniem dochodów z dywidend, odsetek i należności licencyjnych, w odniesieniu do których to kategorii przyjęto metodę tzw. odliczenia proporcjonalnego.

Łukasz Karwacki, starszy konsultant w PricewaterhouseCoopers, dodaje, że obowiązki podatkowe w Polsce związane z przychodami zagranicznymi dotyczą wyłącznie osób uznawanych za osoby mające miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w naszym kraju. Nie są więc bezpośrednimi adresatami opisywanych zmian w umowach osoby, które przeniosły swe miejsce zamieszkania za granicę.

Dr Janusz Fiszer, partner w Kancelarii Prawnej White & Case i docent UW, wyjaśnia, że w przypadku przyjęcia w danej umowie metody wyłączenia z progresją, praktyczną konsekwencją jest to, że dochód uzyskany i opodatkowany już za granicą nie będzie opodatkowany w Polsce, i to niezależnie od wysokości zapłaconego podatku zagranicznego. Metoda ta oznacza wyłączenie zagranicznego dochodu z podstawy opodatkowania, czyli efektywne zwolnienie od opodatkowania PIT w Polsce. Polski podatnik będący osobą fizyczną – o ile nie uzyskuje innego dochodu w Polsce – nie musi więc składać zeznania ani dopłacać różnicy podatku, gdyż dochód uzyskany za granicą nie stanowi dla niego dochodu podlegającego opodatkowaniu w Polsce.

W coraz mniej licznej grupie umów podatkowych jako regułę przyjęto metodę odliczenia proporcjonalnego, mającą zastosowanie do wszystkich kategorii dochodu uzyskiwanego za granicą przez polskiego rezydenta.