Obecnie producenci krajowi i importerzy kas rejestrujących muszą uzyskać dla oferowanych przez siebie urządzeń potwierdzenie, że kasy te spełniają wszystkie funkcje przewidziane przez ustawę o VAT oraz kryteria i warunki techniczne. Potwierdzenie to wydaje minister finansów. W przyszłym roku się to zmieni.

– Przekażemy udzielanie decyzji o dopuszczeniu kas fiskalnych do obrotu do Głównego Urzędu Miar (GUM). Odpowiednie przepisy znajdą się w nowelizacji ustawy o VAT – mówi w rozmowie z „DGP” wiceminister finansów Maciej Grabowski.

Zdaniem ekspertów takie zmiany są realizacją postulatów przedsiębiorców. Z drugiej strony konieczne będą zmiany w wielu przepisach, a nie tylko w ustawie o VAT. Jeśli nowe regulacje zostaną dobrze wprowadzone, dla samych podatników zmiany nie powinny być odczuwalne.

System podatkowy

W system VAT wkalkulowana jest samokontrola. Zbigniew Liptak, starszy menedżer w Ernst & Young, tłumaczy, że nabywca, chcąc odliczyć podatek naliczony domaga się od sprzedawcy wystawienia faktury i w ten sposób trudniej jest ukryć się sprzedawcy w szarej strefie. Ta zasada samokontroli nie sprawdza się na etapie sprzedaży do ostatecznego klienta, który nie ma już prawa do odliczenia VAT. Dlatego na tym etapie powszechnie stosuje się kasy fiskalne, które wymuszają trwałe rejestrowanie obrotu. Fiskus dąży przy tym, aby system kas był możliwie jak najbardziej szczelny.

– W Polsce częste są kontrole przeprowadzane przez funkcjonariuszy skarbówki, którzy obserwują zachowanie sprzedawców. Drugim obszarem pomagającym zachować szczelność systemu jest korzystanie z takich kas fiskalnych, które uniemożliwią zafałszowanie wielkości zarejestrowanego obrotu – wyjaśnia Zbigniew Liptak.

Ekspert dodaje, że z tego też względu prawodawca tak dużą wagę przykłada do wymagań technologicznych stosowanych kas fiskalnych.

Realizacja postulatów

Dziś potwierdzenie ministra finansów wymaga sprawdzenia działania kasy, spełnienia jej funkcji i sprowadza się do czynności technicznych. Andrzej Nikończyk, doradca podatkowy, wspólnik kancelarii Kolibski Nikończyk Dec & Partnerzy, zwraca uwagę, że już wcześniej postulowano, by przekazać tę kompetencję prezesowi Głównego Urzędu Miar, który odpowiada za badanie przyrządów pomiarowych.

– Obecnie kasy połączone np. z wagami podlegają certyfikowaniu przez Ministerstwo Finansów i kontroli metrologicznej GUM – zauważa Andrzej Nikończyk.

Również Agnieszka Bieńkowska, doradca podatkowy, partner w MDDP Doradztwo Podatkowe, podkreśla, że choć formalnie tzw. certyfikaty homologacji kas fiskalnych, czyli potwierdzenia, że kasy spełniają określone warunki techniczne, wydaje minister finansów, GUM już teraz do pewnego stopnia zaangażowany jest w ten proces. Zaangażowanie to związane jest z tym, że producent lub importer ubiegający się o certyfikat do wniosku o jego wydanie musi dołączyć informację o wystawieniu dla kasy tzw. deklaracji zgodności lub oznakowania CE. Jeszcze większą rolę urząd miar odgrywa w przypadku kas współpracujących z taksometrami, gdzie jednym z warunków otrzymania certyfikatu jest przedstawienie ekspertyzy tego urzędu o możliwości współpracy taksometru z kasą, której dotyczy wniosek.

– Dla GUM temat kas fiskalnych nie będzie nowy, choć w pierwszym okresie wydawania certyfikatów przez ten urząd proces może funkcjonować mniej sprawnie niż dotychczas w ministerstwie, narażając producentów i importerów na dodatkowe trudności – stwierdza Agnieszka Bieńkowska.

Będzie dużo zmian

Rozwiązanie polegające na przekazaniu do GUM kompetencji w zakresie potwierdzenia o spełnieniu przez kasy funkcji, kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy wprowadzane do obrotu wydaje się rozwiązaniem zbędnym i niewłaściwym. Tak uważa Jacek Pyssa, radca prawny współpracujący z Instytutem Studiów Podatkowych Modzelewski i Wspólnicy. Zauważa, że GUM jest organem administracji rządowej, właściwym w sprawach miar i probiernictwa, a kasy nie są urządzeniami pomiarowymi tylko rejestrującymi.

– Jest wiele argumentów przemawiających za uznaniem analizowanej koncepcji za nietrafną – stwierdza Jacek Pyssa.