Przepisy podatkowe wyraźnie określają, że z katalogu kosztów uzyskania przychodów, które można rozpoznać w toku prowadzonej działalności gospodarczej, wyłączone są pożyczki.

Przedsiębiorca pożyczkodawca

Jeśli przedsiębiorca wspomoże innego przedsiębiorcę pożyczką pieniężną, której celem jest np. opłata bieżących zobowiązań, to kwoty tej pożyczki nie będzie mógł zaliczyć do swoich kosztów podatkowych. Udzielona pożyczka nie ma bowiem związku z prowadzoną przez przedsiębiorcę pożyczkodawcę działalnością.

Pożyczka nie będzie kosztem nawet w sytuacji, gdy pożyczkodawcą byłby podmiot współpracujący z przedsiębiorcą. W sytuacji gdy pożyczkobiorca nie spłaci pożyczki, to przedsiębiorca pożyczkodawca nie będzie mógł rozpoznać straty podatkowej.

Również zwrot takiej pożyczki nie powoduje powstania przychodu po stronie przedsiębiorcy pożyczkodawcy. Przychodem będą jedynie kwoty odsetek, które otrzymałby pożyczkodawca, jeśli przewidywałaby to umowa pożyczki. Będą to odsetki należne, czyli faktycznie otrzymane.

A jakie są skutki podatkowe dla przedsiębiorcy pożyczkobiorcy? Samo otrzymanie pożyczki przez przedsiębiorcę nie jest źródłem przychodu podatkowego – pożyczkobiorca zobowiązany jest przecież do jej zwrotu i zapłaty odsetek. Kosztem podatkowym będą zapłacone odsetki, jeśli pożyczka została zaciągnięta na cele związane z działalnością firmy.

Przedsiębiorca pożyczkobiorca

Przychód po stronie pożyczkobiorcy powstaje jednak w sytuacji, gdy pożyczka zostałaby umorzona w całości lub w części. Przychodem są bowiem nieodpłatne świadczenia. Przedsiębiorca pożyczkobiorca, któremu zostałaby umorzona pożyczka, zostaje zwolniony ze zobowiązania jej zwrotu. W ten sam sposób jednak organy podatkowe kwalifikują otrzymanie pożyczki nieoprocentowanej. Przesłanką uzyskania przychodu jest ewentualna oszczędność na odsetkach, jakie musiałby spłacić pożyczkobiorca, zaciągając pożyczkę na warunkach rynkowych.

Przy rozpatrywaniu konsekwencji podatkowych z tytułu nieodpłatnych świadczeń warto pamiętać o wyłączeniu z opodatkowania takich świadczeń od członków najbliższej rodziny, tj. osób zaliczonych do I i II grupy podatkowej w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn.

Podstawa prawna

● Art. 14 ust. 2 pkt 8, art. 21 ust. 1 pkt 125, art. 23 ust. 1 pkt 27 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).