statystyki

Prowadzenie księgi podatkowej. Komentarz do rozporządzenia

autor: Tomasz Krywan17.02.2020, 09:05; Aktualizacja: 17.02.2020, 09:09
Najważniejsze zmiany polegają na zniesieniu obowiązku prowadzenia ewidencji wyposażenia oraz kart przychodów pracowników

Najważniejsze zmiany polegają na zniesieniu obowiązku prowadzenia ewidencji wyposażenia oraz kart przychodów pracownikówźródło: ShutterStock

Rozporządzenie ministra finansów z 23 grudnia 2019 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. poz. 2544)

Od 1 stycznia 2020 r. obowiązuje nowe rozporządzenie ministra finansów z 23 grudnia 2019 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. poz. 2544; dalej: rozporządzenie w sprawie PKPiR). Zastąpiło ono obowiązujące przez ponad 15 lat rozporządzenie z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 728; ost.zm. Dz.U. z 2018 r. poz. 1779; dalej: poprzednie rozporządzenie w sprawie PKPiR).

Chociaż nowe rozporządzenie w sprawie PKPiR nie przewiduje wielu zmian w porównaniu z treścią poprzedniego (zdecydowana większość przepisów stanowi powtórzenie przepisów poprzednio obowiązującego rozporządzenia; a najważniejsze zmiany polegają na zniesieniu obowiązku prowadzenia ewidencji wyposażenia oraz kart przychodów pracowników), z komentarzem do jego przepisów z pewnością warto się zapoznać. Podatkowa księga przychodów i rozchodów jest bowiem jedną z najczęściej prowadzonych ksiąg podatkowych. Jest ona prowadzona przez większość osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, jak również przez większość spółek cywilnych osób fizycznych, spółek jawnych osób fizycznych oraz spółek partnerskich.

Komentowane rozporządzenie składa się z czterech rozdziałów. Pierwszy z nich zawiera przepisy ogólne, w tym definicje obowiązujące na gruncie przepisów całego rozporządzenia. Drugi, najważniejszy rozdział, określa sposób prowadzenia „pełnej” podatkowej księgi przychodów i rozchodów (ten rodzaj księgi jest prowadzony dla ogromnej większości podmiotów zobowiązanych do jej prowadzenia). Trzeci rozdział komentowanego rozporządzenia zawiera przepisy określające sposób prowadzenia uproszczonej podatkowej księgi przychodów i rozchodów (ten rodzaj księgi może być prowadzony przez niektórych rolników prowadzących również pozarolniczą działalność gospodarczą). Na czwarty rozdział rozporządzenia składają się przepisy: przejściowy, dostosowujący i końcowy.

Niniejsza publikacja zawiera komentarz do wszystkich 34 paragrafów składających się na rozporządzenie w sprawie PKPiR. W wielu przypadkach towarzyszą temu omówienia stanowiska organów podatkowych dotyczących danej kwestii oraz przykłady. Mamy nadzieję, że czyni to komentarz przydatnym dla wszystkich osób prowadzących oraz zamierzających prowadzić podatkowe księgi przychodów i rozchodów.

Na podstawie art. 24a ust. 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1387, z późn. zm.) zarządza się, co następuje:

Rozdział 1 Przepisy ogólne

§ 1. [Zakres przedmiotowy]

Rozporządzenie określa sposób prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, zwanej dalej „księgą”, szczegółowe warunki, jakim powinna odpowiadać ta księga, oraz szczegółowy zakres obowiązków związanych z jej prowadzeniem.

komentarz

  • Zakres przedmiotowy. Komentowany paragraf (stanowi on odpowiednik par. 1 poprzedniego rozporządzenia w sprawie PKPiR) określa zakres przedmiotowy komentowanego rozporządzenia. Do zakresu tego należy określenie:

– sposobu prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów,

– szczegółowych warunków, jakim powinna odpowiadać podatkowa księga przychodów i rozchodów,

– szczegółowego zakresu obowiązków związanych z prowadzeniem podatkowej księgi przychodów i rozchodów.

  • Zmiany w stosunku do poprzedniego rozporządzenia w sprawie PKPiR. Komentowane rozporządzenie obowiązuje od 1 stycznia 2020 r. W porównaniu z poprzednim komentowane rozporządzenie zawiera następujące zmiany:

– dostosowano zakres przedmiotowy nowego rozporządzenia do obowiązującego od 1 stycznia 2019 r. art. 24a ust. 7 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1387; ost.zm. Dz.U. z 2020 poz. 183; dalej: ustawa o PIT),

– dostosowano do zakresu upoważnienia brzmienie przepisu określającego przypadki, w jakich podatnicy obowiązani do prowadzenia księgi mogą nie stosować określonych przepisów rozporządzenia (zob. również komentarz do par. 4 komentowanego rozporządzenia),

– uwzględniono w treści rozporządzenia przedsiębiorstwo w spadku oraz spółkę cywilną osób fizycznych i przedsiębiorstwa w spadku, które to podmioty, zgodnie z art. 24a ust. 1 ustawy PIT, obowiązane są prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów (zob. również komentarz do par. 2 rozporządzenia),

– zniesiono obowiązek prowadzenia ewidencji wyposażenia (zob. również komentarz do par. 5 rozporządzenia) oraz kart przychodów pracowników.

§ 2. [Podmioty zobowiązane do prowadzenia PKPiR]

1. Osoby fizyczne, przedsiębiorstwa w spadku, spółki cywilne osób fizycznych, spółki cywilne osób fizycznych i przedsiębiorstwa w spadku, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, o których mowa w art. 24a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanej dalej „ustawą o podatku dochodowym”, są obowiązane prowadzić księgę, z zastrzeżeniem ust. 2, według wzoru ustalonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia, w sposób określony w rozdziale 2.

2. Rolnicy prowadzący gospodarstwo rolne bez zatrudnienia w nim pracowników, członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz pracowników rolnych, wykonujący działalność gospodarczą, osobiście lub z udziałem członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, jeżeli łączny przychód z tej działalności gospodarczej nie przekracza 10 000 zł w roku podatkowym, są obowiązani prowadzić księgę przeznaczoną dla tych rolników, według wzoru ustalonego w załączniku nr 2 do rozporządzenia, w sposób określony w rozdziale 3.

komentarz

  • Zakres przedmiotowy. Komentowany paragraf (stanowi on odpowiednik par. 2 poprzedniego rozporządzenia w sprawie PKPiR) z jednej strony określa zakres podmiotowy rozporządzenia w sprawie PKPiR, z drugiej zaś wskazuje, jakiego rodzaju podatkowe księgi przychodów i rozchodów powinny prowadzić obowiązane do tego podmioty.
  • Zmiany w porównaniu do poprzedniego rozporządzenia w sprawie PKPiR. W porównaniu z par. 2 poprzedniego rozporządzenia w sprawie PKPiR w par. 2 ust. 1 komentowanego rozporządzenia uwzględnione zostały przedsiębiorstwa w spadku oraz spółki cywilne osób fizycznych i przedsiębiorstwa w spadku. Mimo że od 25 listopada 2018 r. z art. 24a ust. 1 ustawy o PIT wynika obowiązek prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, poprzednie rozporządzenie w sprawie PKPiR nie zawierało dotyczących ich przepisów, w tym nie wskazywało wzoru podatkowej księgi przychodów i rozchodów, które podmioty te zobowiązane były stosować.
  • Podmioty obowiązane do prowadzenia PKPiR. Z par. 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie PKPiR wynika, że obowiązek prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów obciąża osoby fizyczne, przedsiębiorstwa w spadku, spółki cywilne osób fizycznych i przedsiębiorstw w spadku, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, o których mowa w art. 24a ust. 1 i 2 ustawy o PIT. Są to:

– osoby fizyczne wykonujące działalność gospodarczą,

– przedsiębiorstwa w spadku wykonujące działalność gospodarczą,

– spółki cywilne osób fizycznych wykonujące działalność gospodarczą,

– spółki cywilne osób fizycznych i przedsiębiorstw w spadku wykonujące działalność gospodarczą,

– spółki jawne osób fizycznych wykonujące działalność gospodarczą,

– spółki partnerskie wykonujące działalność gospodarczą,

– osoby fizyczne wykonujące działalność na podstawie umów agencyjnych i umów na warunkach zlecenia, zawartych na podstawie odrębnych przepisów,

– osoby fizyczne prowadzące działy specjalne produkcji rolnej, jeżeli osoby te zgłosiły zamiar prowadzenia tych ksiąg,

– osoby duchowne, które zrzekły się opłacania zryczałtowanego podatku dochodowego.

  • Wyłączenia obowiązku prowadzenia PKPiR. Nie wszystkie wymienione podmioty obowiązane są do prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów. I tak z art. 24a ust. 3 ustawy o PIT wynika, że obowiązek prowadzenia księgi nie dotyczy osób, które:

1) opłacają podatek dochodowy w formach zryczałtowanych;

2) wykonują wyłącznie usługi przewozu osób i towarów taborem konnym;

3) wykonują zawód adwokata wyłącznie w zespole adwokackim;

4) dokonują odpłatnego zbycia składników majątku:

a) po likwidacji działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie,

b) otrzymanych w związku z likwidacją spółki niebędącej osobą prawną lub wystąpieniem z takiej spółki.

Ponadto do prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów nie są także obowiązane osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie:

1) których przychody za poprzedni rok podatkowy wyniosły w walucie polskiej co najmniej równowartość 2 000 000 euro (dla 2020 r. jest to 8 746 800 zł), a w konsekwencji są obowiązane do prowadzenia ksiąg rachunkowych (zob. art. 24a ust. 4 ustawy o PIT w zw. z art. 2 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości; t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 351; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 1571; dalej: ustawa o rachunkowości), oraz

2) które dobrowolnie prowadzą księgi rachunkowe od początku danego roku; w takich przypadkach podatnicy informują o prowadzeniu ksiąg rachunkowych w zeznaniu PIT-36 lub PIT-36L składanym za ten rok podatkowy; jeżeli dobrowolnie księgi prowadzi spółka cywilna osób fizycznych, spółka jawna osób fizycznych lub spółka partnerska, informację taką składają wszyscy wspólnicy (zob. art. 24a ust. 5 ustawy o PIT).

  • Dwa wzory PKPiR. Z par. 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie PKPiR wynika, że zasadą jest prowadzenie „pełnej” podatkowej księgi przychodów i rozchodów, tj. księgi według wzoru ustalonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia w sprawie PKPiR, w sposób określony w rozdziale 2 tego rozporządzenia.

W drodze wyjątku niektórzy rolnicy wykonujący działalność gospodarczą obowiązani są do prowadzenia księgi uproszczonej według wzoru ustalonego w załączniku nr 2 do rozporządzenia w sprawie PKPiR, w sposób określony w rozdziale 3 tego rozporządzenia. Są to rolnicy prowadzący gospodarstwo rolne bez zatrudnienia w nim pracowników, członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz pracowników rolnych, wykonujący działalność gospodarczą osobiście lub z udziałem członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, jeżeli łączny przychód z tej działalności gospodarczej nie przekracza 10 000 zł w roku podatkowym.

  • Dwie metody rozpoznawania kosztów w PKPiR. Przepisy ustawy o PIT określają dwie metody rozliczania kosztów uzyskania przychodów – metodę kasową oraz metodę memoriałową. W przypadku metody kasowej koszty są co do zasady potrącane w dacie ich poniesienia (zob. art. 22 ust. 4 ustawy o PIT). Natomiast w przypadku metody memoriałowej ponoszone przez podatników koszty dzielą się na:

1) koszty bezpośrednio związane z przychodami, które są potrącane co do zasady w dacie uzyskania odpowiadających im przychodów (zob. art. 22 ust. 5 ustawy o PIT),

2) koszty uzyskania przychodów inne niż bezpośrednio związane z przychodami, które są potrącane co do zasady w dacie ich poniesienia; jeżeli jednak koszty te dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy, a nie jest możliwe określenie, jaka ich część dotyczy danego roku podatkowego, to stanowią koszty uzyskania przychodów proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczą (zob. art. 22 ust. 5c ustawy o PIT).

Podatnicy prowadzący podatkowe księgi przychodów i rozchodów stosują co do zasady metodę kasową. Metoda memoriałowa może być stosowana przez takich podatników, pod warunkiem że stale w każdym roku podatkowym księgi te będą prowadzone w sposób umożliwiający wyodrębnienie kosztów uzyskania przychodów odnoszących się tylko do tego roku podatkowego (zob. art. 22 ust. 6 ustawy o PIT). Zmiana taka jest zatem dopuszczalna tylko z rozpoczęciem roku (zob. interpretację indywidualną dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 10 stycznia 2008 r. – nr IBPB1/415-170/07/KB).

§ 3. [Słowniczek]

Określenia użyte w rozporządzeniu oznaczają:

1) towary – towary handlowe, materiały podstawowe i pomocnicze, produkcję niezakończoną, wyroby gotowe, braki i odpady oraz materiały przyjęte od zamawiających do przerobu lub obróbki, z tym że:

a) towarami handlowymi są wyroby przeznaczone do sprzedaży w stanie nieprzerobionym; towarami handlowymi są również produkty uboczne uzyskiwane przy prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej,

b) materiałami (surowcami) podstawowymi są materiały, które w procesie produkcji lub przy świadczeniu usług stają się główną substancją gotowego wyrobu; do materiałów podstawowych zalicza się również materiały stanowiące część składową (montażową) wyrobu lub ściśle z wyrobem złączone (np. opakowania – puszki, butelki) oraz opakowania wysyłkowe wielokrotnego użytku (np. transportery, palety), jeżeli opakowania te nie są środkami trwałymi,

c) materiałami pomocniczymi są materiały niebędące materiałami podstawowymi, które są zużywane w związku z działalnością gospodarczą i bezpośrednio oddają wyrobowi swoje właściwości,

d) wyrobami gotowymi są wyroby własnej produkcji, których proces przerobu został całkowicie zakończony, wykonane usługi, prace naukowo-badawcze, prace projektowe, geodezyjno-kartograficzne, zakończone roboty, w tym także budowlane,

e) produkcją niezakończoną jest produkcja w toku oraz półwyroby (półfabrykaty), to jest niegotowe jeszcze produkty własnej produkcji, a także wykonywane roboty, usługi przed ich ukończeniem,

f) brakami są nieodpowiadające wymaganiom technicznym wyroby własnej produkcji, całkowicie wykończone bądź też doprowadzone do określonej fazy produkcji; brakami są również towary handlowe, które na skutek uszkodzenia lub zniszczenia w czasie transportu bądź magazynowania utraciły częściowo swą pierwotną wartość,

g) odpadami są materiały, które na skutek procesów technologicznych lub na skutek zniszczenia albo uszkodzenia utraciły całkowicie swą pierwotną wartość użytkową;

2) cena zakupu – cenę, jaką nabywca płaci za zakupione składniki majątku, pomniejszoną o podatek od towarów i usług, podlegający odliczeniu zgodnie z odrębnymi przepisami, a przy imporcie powiększoną o należne cło, podatek akcyzowy oraz opłaty celne dodatkowe, obniżoną o rabaty, opusty, inne podobne obniżenia, w przypadku zaś otrzymania składnika majątku w drodze darowizny lub spadku – wartość odpowiadającą cenie zakupu takiego samego lub podobnego składnika;

3) cena nabycia – cenę zakupu składnika majątku powiększoną o koszty uboczne związane z zakupem towarów i składników majątku do chwili złożenia w magazynie według ich cen zakupu, a w szczególności koszty transportu, załadunku i wyładunku oraz ubezpieczenia w drodze;

4) koszt wytworzenia – wszelkie koszty związane bezpośrednio i pośrednio z przerobem materiałów, z wykonywaniem usług lub pozyskaniem (wydobyciem) kopalin, z wyłączeniem kosztów sprzedaży wyrobów gotowych i usług;

5) biuro rachunkowe – przedsiębiorcę uprawnionego na podstawie odrębnych przepisów do prowadzenia ksiąg, który na podstawie umowy zawartej z podatnikiem świadczy usługi w tym zakresie;

6) przychód – przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym;

7) środki trwałe – środki trwałe w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym;

8) wartości niematerialne i prawne – wartości niematerialne i prawne w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym;

9) przedsiębiorstwo wielozakładowe – działalność prowadzoną w oparciu o kilka zespołów składników materialnych i niematerialnych, jakimi są w szczególności sklepy, zakłady, punkty usługowe, przeznaczone do realizacji określonych zadań gospodarczych.

komentarz

  • Zakres przedmiotowy. W komentowanym paragrafie (stanowiącym odpowiednik par. 3 poprzedniego rozporządzenia w sprawie PKPiR) określony jest słowniczek zwrotów używanych w dalszych przepisach rozporządzenia w sprawie PKPiR. Definicje wprowadzone tymi przepisami mają charakter wiążący, tj. nie można zwrotów zdefiniowanych przepisami komentowanego paragrafu rozumieć w sposób odmienny.
  • Usunięcie dwóch definicji. W par. 3 komentowanego rozporządzenia nie ma dwóch definicji zawartych w par. 3 poprzedniego rozporządzenia w sprawie PKPiR. Usunięte zostały definicje:

1) wyposażenia; jest to związane ze zniesieniem obowiązku prowadzenia ewidencji wyposażenia (zob. również komentarz do par. 5),

2) zryczałtowanego opodatkowania podatkiem dochodowym; częściowo związane jest to ze zniesieniem obowiązku prowadzenia ewidencji wyposażenia, częściowo zaś z innym sformułowaniem przepisów odwołujących się do przepisów ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 43; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 2200; dalej: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne).

  • Towary. W par. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie PKPiR określone są składniki majątku uważane za towary. Są to:

– towary handlowe (zdefiniowane w par. 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia w sprawie PKPiR),

– materiały podstawowe i pomocnicze (zdefiniowane w par. 3 pkt 1 lit. b oraz c rozporządzenia w sprawie PKPiR),

– produkcja niezakończona (zdefiniowaną w par. 3 pkt 1 lit. e rozporządzenia w sprawie PKPiR),

– wyroby gotowe (zdefiniowane w par. 3 pkt 1 lit. d rozporządzenia w sprawie PKPiR),

– braki (zdefiniowane w par. 3 pkt 1 lit. f rozporządzenia w sprawie PKPiR),

– odpady (zdefiniowane w par. 3 pkt 1 lit. g rozporządzenia w sprawie PKPiR),

– materiały przyjęte od zamawiających do przerobu lub obróbki.

  • Używanie przez podatników wyrobów przeznaczonych do sprzedaży w stanie nieprzerobionym. Z par. 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia w sprawie PKPiR wynika, że towarami handlowymi są przede wszystkim wyroby przeznaczone do sprzedaży w stanie nieprzerobionym. Tak rozumianymi towarami handlowymi mogą być również wyroby przeznaczone do sprzedaży w stanie nieprzerobionym, które przed sprzedażą będą przez pewien czas używane przez podatników, np. samochody przeznaczone do jazd próbnych (aktualne w tym zakresie pozostaje postanowienie naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Widzew z 12 lipca 2005 r. – nr IX-005/240/Z/K/05).
  • Przeznaczone do sprzedaży prawa majątkowe. Towarami handlowymi mogą być przeznaczone do sprzedaży prawa majątkowe. Potwierdzają to w udzielanych wyjaśnieniach organy podatkowe, czego przykładem mogą być interpretacje indywidualne dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 29 stycznia 2018 r. (nr 0113 KDIPT2.1.4011.520.2017.1.AP) oraz z 1 lutego 2018 r. (nr 0115-KDIT3.4011.386.2017.2.MR). Jak czytamy w drugiej z tych interpretacji: „skoro zatem podatnik w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej nabywa prawa majątkowe celem ich dalszej odsprzedaży – koszt ten powinien zaksięgować do kol. 10 podatkowej księgi przychodów i rozchodów, bowiem ww. zakup jest dla niego towarem handlowym”.
  • Dwa rodzaje materiałów. Z par. 3 pkt 1 lit. b oraz c rozporządzenia w sprawie PKPiR wynika, że istnieją dwa rodzaje materiałów. Są to materiały (surowce) podstawowe oraz materiały pomocnicze. [tabela 1]

Tabela 1. Dwa rodzaje materiałów

Rodzaj materiałów

Definicja

podstawowe

Materiały, które w procesie produkcji lub przy świadczeniu usług stają się główną substancją gotowego wyrobu, w tym:

– materiały stanowiące część składową (montażową) wyrobu lub ściśle z wyrobem złączone (np. opakowania − puszki, butelki), oraz

– opakowania wysyłkowe wielokrotnego użytku (np. transportery, palety), jeżeli opakowania te nie są środkami trwałymi.

pomocnicze

Materiały niebędące materiałami podstawowymi, które są zużywane w związku z działalnością gospodarczą i bezpośrednio oddają wyrobowi swoje właściwości.

  • Koszty usług podwykonawców. Jest kwestią sporną, czy koszty zakupu usług świadczonych przez podwykonawców stanowią koszty zakupu materiałów. Według mnie nie, gdyż z definicji materiałów nie wynika, aby do materiałów zaliczane były składniki o charakterze niematerialnym, w tym usługi.

W przeszłości można się było spotkać z wyjaśnieniami organów podatkowych reprezentujących podobne stanowisko (zob. interpretację indywidualną dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 8 maja 2009 r. nr ILPB1/415-227/09-3/AA). Z czasem jednak organy podatkowe zaczęły reprezentować jednolite stanowisko, że koszty usług podwykonawców stanowią jednak koszty zakupu materiałów. Tytułem przykładu wskazać można interpretację indywidualną dyrektora IS w Poznaniu z 27 lutego 2013 r. (nr ILPB1/415-1145/12-2/AA), interpretację indywidualną dyrektora IS w Katowicach z 10 marca 2014 r. (nr IBPBI/1/415-1255/13/ZK) czy interpretację indywidualną dyrektora IS w Bydgoszczy z 5 stycznia 2016 r. (nr ITPB1/4511-1061/15/DP). Jak czytamy w drugiej ze wskazanych interpretacji: „zakupione przez Wnioskodawczynię usługi cięcia, gięcia oraz walcowania nabytych wcześniej rur stają się główną substancją (budulcem, elementem) gotowego wyrobu i bezpośrednio oddają wyrobowi swoje właściwości zaliczane do materiałów podstawowych w rozumieniu § 3 pkt 1 lit. b ww. rozporządzenia. Zatem wydatki poniesione na ww. usługi zaewidencjonować należy w kolumnie 10 (zakup materiałów oraz towarów handlowych według cen zakupu) podatkowej księgi przychodów i rozchodów”.

  • Cena zakupu. Z definicji zawartej w par. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie PKPiR wynika zasada, że cena zakupu oznacza cenę, jaką nabywca płaci za zakupione składniki majątku. Zasada ta ulega modyfikacji, jeżeli cena zakupu obejmuje podlegający odliczeniu VAT lub chodzi o importowane składniki majątku. I tak:

1) jeżeli cena, jaką nabywca płaci za zakupione składniki majątku, obejmuje podlegający odliczeniu VAT, kwota ta pomniejsza cenę zakupu;

2) w przypadku importowanych składników majątku cenę, jaką nabywca płaci za zakupione składniki majątku, powiększa należne cło, podatek akcyzowy oraz opłaty celne dodatkowe, obniżoną o rabaty, opusty, inne podobne obniżenia.

Szczególna sytuacja ma miejsce w przypadku składników majątku otrzymanych w drodze darowizny lub spadku. W ich przypadku przez cenę zakupu rozumie się wartość odpowiadającą cenie zakupu takiego samego lub podobnego składnika.

  • Zagraniczny VAT. Z par. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie PKPiR wynika, że przy ustalaniu ceny zakupu cenę, jaką nabywca płaci za zakupione składniki majątku, pomniejsza się o podatek od towarów i usług, podlegający odliczeniu zgodnie z odrębnymi przepisami. Przyjmuje się przy tym, że pojęcie podatku od towarów i usług w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym obejmuje również podatki od wartości dodanej nakładane przez przepisy innych niż Polska państw członkowskich UE. Stanowisko takie reprezentują zarówno sądy administracyjne (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2018 r. – sygn. akt II FSK 3371/15, z 8 maja 2018 r. – sygn. akt II FSK 926/16, czy z 21 stycznia 2020 r. – sygn. akt II FSK 576/18), jak i od niedawna organy podatkowe (zob. interpretacje indywidualne dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 29 sierpnia 2019 r. – nr 0112-KDIL3-3.4011.251.2019.1.AA, z 10 grudnia 2019 r. – nr 0111-KDIB1-2.4010.411.2019.2.MZA, czy z 31 grudnia 2019 r. – nr 0112-KDIL2-2.4011.38.2019.1.MM). Uznać w związku z tym należy, że w przypadku składników majątku opodatkowanych podatkiem od wartości dodanej nałożonym przez inne niż Polska państwo członkowskie UE cenę, jaką nabywca płaci za zakupione składniki majątku, pomniejsza się o podatek od wartości dodanej nakładany przepisami innego państwa członkowskiego, jeżeli podlega odliczeniu zgodnie z przepisami tego państwa.

Inaczej ma się rzecz w przypadku składników majątku opodatkowanych podatkiem o podobnym charakterze do podatku VAT nakładanym przez państwo spoza UE. W takich przypadkach ceny, jaką nabywca płaci za zakupione składniki majątku, nie pomniejsza się o kwotę tego podatku.

  • Koszt podatku akcyzowego. Z treści par. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie PKPiR wynika wprost, że przy imporcie cena zakupu uwzględnia podatek akcyzowy. Uznać przy tym należy, że analogicznie ma się rzecz w przypadku zakupu towarów sprowadzanych do Polski z innych państw członkowskich UE (mimo że w przypadkach takich z podatkowego punktu widzenia do importu towarów nie dochodzi). Nie ma bowiem powodu, aby odmiennie traktować takie zakupy.

Takie też stanowisko reprezentują w udzielanych wyjaśnieniach organy podatkowe, czego przykładem może być interpretacja indywidualna dyrektora KIS z 26 czerwca 2017 r. (nr 0111-KDIB1-1.4011.8.2017.2.SG). W interpretacji tej czytamy, że „zapłacony przez Wnioskodawczynię podatek akcyzowy od nabytych pojazdów stanowiących towary handlowe w prowadzonej przez Wnioskodawczynię pozarolniczej działalności gospodarczej stanowi w istocie element ceny zakupu tych towarów handlowych (pojazdów). Zgodnie z ww. przepisami rozporządzenia w sprawie podatkowej księgi przychodów i rozchodów zakup towarów handlowych Wnioskodawczyni zobowiązana jest ujmować w kolumnie 10 podatkowej księgi przychodów i rozchodów według ceny zakupu. Tym samym podatek akcyzowy jako element ceny zakupu towaru handlowego (pojazdu) winien zostać ujęty w kolumnie 10 podatkowej księgi przychodów i rozchodów, a więc łącznie z ceną zakupu tego towaru (pojazdu)”.

  • Cena nabycia. Pojęcie ceny nabycia jest szersze od ceny zakupu. Ceną nabycia jest bowiem cena zakupu składnika majątku powiększoną o koszty uboczne związane z zakupem towarów i składników majątku (zob. par. 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie PKPiR). Koszty te uwzględnia się do chwili złożenia składników majątku w magazynie według ich cen zakupu (ustalonych zgodnie z par. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie PKPiR).

W szczególności kosztami ubocznymi związanymi z zakupem towarów i składników majątku są koszty transportu, załadunku i wyładunku oraz ubezpieczenia w drodze.

§ 4. [Możliwość niestosowania przepisów rozporządzenia]

1. Przepisów rozporządzenia nie stosuje się w zakresie, w jakim jest to uzasadnione szczególnymi okolicznościami, w tym związanymi z rodzajem i rozmiarem wykonywanej przez podatnika działalności oraz wiekiem i stanem jego zdrowia, jeżeli naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, na wniosek podatnika, uzna, że niestosowanie przez podatnika przepisów rozporządzenia w określonym zakresie jest uzasadnione szczególnymi okolicznościami.

2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, składa się co najmniej na 30 dni przed rozpoczęciem miesiąca, od którego przepisy rozporządzenia miałyby nie być stosowane, a w razie rozpoczęcia wykonywania działalności lub powstania obowiązku prowadzenia księgi w ciągu roku podatkowego – w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia tej działalności lub powstania obowiązku prowadzenia księgi.

komentarz

  • Zakres przedmiotowy. Komentowany paragraf (stanowi on odpowiednik par. 7 poprzedniego rozporządzenia w sprawie PKPiR) przewiduje możliwość wyłączenia stosowania całości lub części przepisów rozporządzenia w sprawie PKPiR. W praktyce oznacza to – o czym mowa była w par. 7 poprzedniego rozporządzenia w sprawie PKPiR – zwolnienie z obowiązku prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (w przypadku wyłączenia stosowania całości przepisów rozporządzenia w sprawie PKPiR) lub z niektórych czynności z zakresu jej prowadzenia (w przypadku wyłączenia stosowania części przepisów rozporządzenia w sprawie PKPiR).
  • Przesłanki wyłączenia stosowania. Uzyskanie komentowanego wyłączenia jest możliwe, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki:


Pozostało jeszcze 85% treści

2 dostępy do wydania cyfrowego DGP w cenie
9,80 zł Za pierwszy miesiąc.
Oferta autoodnawialna
PRENUMERATA 2020
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Kup licencję

Polecane

Reklama

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Redakcja poleca

Polecane