Algorytm zamiast woli klienta. Czy ma to wpływ na VAT?

Chodziło o spółkę działającą w branży finansowej, która opracowuje algorytmiczne strategie inwestycyjne. Strategie te samodzielnie analizują dane giełdowe i w sposób w pełni zautomatyzowany generują zlecenia kupna i sprzedaży instrumentów finansowych na rachunek klienta.

Jak zaznaczyła spółka, klient nie ma wpływu na konkretne transakcje ani możliwości modyfikacji algorytmu. Z kolei wynagrodzenie spółki stanowi procent od wyniku finansowego osiągniętego przez klienta przy wykorzystaniu strategii.

Zdaniem spółki świadczy ona usługę, której przedmiotem są instrumenty finansowe, a zatem usługę zwolnioną z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT.

Fiskus: algorytm to tylko wsparcie techniczne

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej nie zgodził się z tym stanowiskiem. Wskazał, że udostępnienie algorytmów przez spółkę nie stanowi usługi, której przedmiotem są instrumenty finansowe. W jego ocenie strategie udostępniane klientowi to jedynie środek techniczny umożliwiający mu dokonywanie obrotu.

Organ podatkowy zwrócił uwagę, że zakres odpowiedzialności spółki ogranicza się wyłącznie do prawidłowego działania algorytmu od strony technicznej. Brak odpowiedzialności za wynik finansowy przesądza o tym, że spółka nie świadczy usługi zwolnionej z VAT – uznał.

Podkreślił również, że sam fakt powiązania wynagrodzenia spółki z wynikiem osiągniętym przez klienta nie przesądza jeszcze o tym, że usługa przez nią świadczona korzysta ze zwolnienia z VAT.

Ryzyko ponosi klient

Tego samego zdania był Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 1650/22). Stwierdził, że to klient dokonuje obrotu instrumentami finansowymi i ponosi ryzyko inwestycyjne. Strategia stanowi jedynie narzędzie wspierające proces inwestycyjny, podobnie jak inne systemy informatyczne – wskazał.

Jak zauważył WSA, w dobie automatyzacji procesu obrotu wszelkimi dobrami (nie tylko instrumentami finansowymi) narzędzia informatyczne wykonują wiele różnorodnych czynności. Nie oznacza to jednak, że narzędzia te lub ich producent realizują zakup czy sprzedaż. W uzasadnieniu wyroku sąd I instancji wskazał przykładowo na podmiot prowadzący sklep internetowy, który wykorzystuje narzędzia do obsługi sprzedaży. „Po wybraniu towaru nabywca otrzymuje drogą mailową potwierdzenie jego dostępności w magazynie oraz przyjęcie zamówienia przez sprzedawcę wraz z instrukcją, w jaki sposób transakcja ma zostać sfinalizowana. Nie oznacza to jednak, że dostawca narzędzia informatycznego, a już tym bardziej to narzędzie, obraca towarami” – wyjaśnił WSA.

To algorytm podejmuje decyzję o transakcji

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok oraz interpretację indywidualną wydaną przez dyrektora KIS. Zgodził się ze spółką, że udostępnienie przez nią strategii mieści się w zakresie zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT.

- Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega różnicę pomiędzy algorytmem udostępnianym przez spółkę a narzędziami informatycznymi, które tylko podpowiadają, co powinien zrobić klient, ale to on podejmuje decyzję i sam nabywa lub sprzedaje instrumenty finansowe – powiedziała sędzia Elżbieta Olechniewicz.

Podkreśliła przy tym, że w tej sprawie mamy do czynienia z transakcjami realizowanymi przez algorytm, nie przez klienta. - Klient nie ma wpływu na transakcje zawierane przy wykorzystaniu strategii. Nie ma możliwości wyboru nabywanych bądź zbywanych instrumentów finansowych – dodała sędzia Olechniewicz.

Z tego powodu sąd kasacyjny orzekł, że usługa świadczona przez spółkę – jako usługa, której przedmiotem są instrumenty finansowe – podlega zwolnieniu z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT.

Wyrok NSA z 28 stycznia 2026 r., sygn. akt I FSK 800/23