W ciągu ostatnich miesięcy Ministerstwo Finansów podjęło kroki mające na celu ograniczenie możliwości zmniejszenia przez polskich przedsiębiorców wysokości zobowiązań podatkowych, wynikających m.in. z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska. O jakie regulacje chodzi?

Działania MF zostały skierowane wobec znanych i popularnych lokalizacji, tj. Cypru i Malty. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, jakie zawarła z tymi krajami Polska, od lat były wykorzystywane do tworzenia mechanizmów zmniejszających opodatkowanie zysków polskich przedsiębiorców, zwłaszcza w CIT i PIT.

Na jakim etapie są zmiany umów?

Efektem pracy ministerstwa było przystąpienie do negocjacji tych umów. W przypadku umowy z Maltą doszło do zatwierdzenia tych zmian przez obie strony, ratyfikacji protokołu do umowy wprowadzającego te zmiany i jego podpisania przez prezydenta.

Podobnie strona cypryjska przystąpiła do negocjacji (polscy przedstawiciele nie wykluczali, w przypadku oporu władz cypryjskich, wypowiedzenia umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej pomiędzy Polską a Cyprem). Co więcej, dość szybko doszło do uzgodnienia spójnego stanowiska i consensusu na wprowadzenie zmian w kluczowych przepisach przez protokół do umowy. Strona cypryjska jednak zastrzegła, że zmiany zostaną wprowadzone w życie dopiero, gdy Polska dokona zmian w innych umowach, a których treść jest lub może być wykorzystywana przez polskich podatników do tworzenia zgodnych z prawem mechanizmów obniżających opodatkowanie.

Czy to legalne zastrzeżenie?

Warunek ten wydaje się być zrozumiały – gospodarka cypryjska w dużej części opiera się na proponowaniu rozwiązań podatkowych i prawnych korzystniejszych niż w innych państwach UE (za zgodą Komisji Europejskiej), dlatego też władze tego kraju dążą do ograniczenia konkurencji m.in. z Maltą, Luksemburgiem, Cyprem, Bułgarią czy Maderą).

Czy zmienią się też inne umowy podatkowe?

Polskie władze podjęły negocjację z innymi państwami, z którymi zawarte umowy pozwalają na stosowanie korzystnych dla polskich przedsiębiorców rozwiązań podatkowych. Są to: Indie, Malezja, Singapur oraz Luksemburg. Można podejrzewać, że zmiana umowy z ostatnim z tych krajów będzie kluczowa dla wejścia w życie nowych przepisów pomiędzy Polską a Cyprem.

Kiedy można spodziewać się zakończenia renegocjacji?

Nie szybko. Zmiany umów o unikaniu podwójnego opodatkowania są często żmudnym procesem, dlatego nie spodziewamy się, by Polska ukończyła negocjacje z czterema wymienionymi krajami w krótkim okresie. Dlatego też, co potwierdza strona cypryjska, zmiany do umowy pomiędzy Polską a Cyprem nie wejdą w życie w 2012 r. A zmiany takie mogą obowiązywać od 1 stycznia danego roku. W efekcie najbliższy termin wejścia w życie tych zmian to 1 stycznia 2013 r. Biorąc jednak pod uwagę, ile czasu może zająć stronie polskiej negocjowanie wymienionych umów, a także fakt, że lista czterech wspomnianych krajów wcale nie musi być zamknięta, można także powątpiewać, by 12 miesięcy nadchodzącego roku okazały się wystarczające dla zamknięcia tego procesu.

Również na ostatnim szczycie G20 w Cannes przedstawiciele władz odnieśli się do kwestii dotyczących unikania podwójnego opodatkowania.

Podczas gdy polskie MF dąży do zmiany przepisów, które obecnie pozwalają w pełni legalnie korzystać z rozwiązań podatkowych wynikających z często niezbyt szczęśliwych regulacji w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania (w przypadku umowy z Cyprem podstawą tą jest m.in. błędne tłumaczenie umowy na język polski), tak państwa G20 próbują stworzyć dodatkowe narzędzie przeciwdziałające nielegalnemu obchodzeniu przepisów prawa podatkowego, polegającemu głównie na zatajaniu przychodów i ukrywaniu ich w tzw. rajach podatkowych.