Czy od 1 września PESEL całkowicie zastąpi NIP w kontaktach z administracją?

Ostatnio uchwalone zmiany do ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników wskazują, że PESEL będzie równorzędnym z NIP identyfikatorem podatkowym dla pewnej grupy osób. Jeśli podatnik posiada PESEL i nie prowadzi działalności gospodarczej oraz nie jest czynnym podatnikiem VAT, a także nie jest płatnikiem podatków lub składek ubezpieczeniowych, to nie będzie potrzebował już NIP.

To znaczy, że podejmując pierwszą pracę, dostając spadek lub otrzymując rentę, nie musimy wnioskować o nadanie NIP?

Dokładnie tak. Nowa wersja ustawy ma ułatwić życie obywatelom i zwolnić ich z obowiązku częstego odwiedzania urzędu skarbowego.

Ale jeśli podatnik będzie bardzo chciał mieć NIP i złoży wniosek o jego nadanie?

Naczelnik urzędu skarbowego wyda decyzję, w której odmówi nadania numeru identyfikacji podatkowej, czyli NIP.

Do tej pory urzędy skarbowe wymagały, aby w ciągu 7 dni zgłosić każdą zmianę danych osobowych, adresu zamieszkania itd. Czy te informacje przestaną być dla organów skarbowych istotne?

Ustawodawca zniósł 7-dniowy termin na aktualizację danych podatników, którzy będą posługiwać się PESEL. Tym samym wycofał z użytku znany wszystkim zielony formularz NIP-3, w którym można było zaktualizować dane, które nam się zmieniły, np. miejsce zamieszkania. Jednym z założeń zmiany ustawy było wprowadzenie do użytku ogólnopolskiej bazy danych o podatnikach – Centralnego Rejestru Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników (CRP – KEP), która będzie współpracować z systemem PESEL. Wszystkie zmiany danych, które obejmuje baza PESEL, tzw. dane osobowe czy adres zameldowania, będą automatycznie aktualizowane w urzędzie skarbowym.

A co z pozostałymi danymi? Chodzi mi np. o adresy zamieszkania, które dla urzędów skarbowych są ważniejsze niż adresy zameldowania.

Nasz nowy adres zamieszkania wpiszemy po prostu w rocznym zeznaniu PIT lub innym dokumencie, jaki przy okazji będziemy składać w urzędzie skarbowym. Podatnik będzie mógł również zawiadomić o zmianie miejsca zamieszkania na specjalnym formularzu ZAP. Użycie tego druku będzie jednak uzależnione wyłącznie od dobrej woli samego podatnika.

Pozostaje jeszcze kwestia rachunków bankowych. Dość często je zmieniamy, a w urzędach skarbowych namawia się nas do podawania numerów kont ze względu na szybsze i mniej problemowe zwroty nadpłaconych podatków.

To prawda, że urzędy preferują bezgotówkową formę zwrotów z uwagi na ekonomikę przelewów i zminimalizowanie ryzyka nieuprawnionego odbioru pieniędzy, jakie istnieje przy przekazie pocztowym (np. przez nieletniego domownika czy sąsiada). Niestety powiązanie systemu podatkowego z systemem bankowym nie jest na razie możliwe, dlatego nowy numer rachunku bankowego musimy już zgłosić sami. Również do tego będzie służył wspomniany już formularz ZAP-3. Przypomina on trochę NIP-3, tyle tylko, że ma jedną stronę i zawiera jedynie kilka rubryk do wypełnienia.

Czy NIP nadany już osobom fizycznym nieprowadzącym firm straci ważność?

NIP-y nadane na podstawie dotychczasowych przepisów pozostaną przy swoich właścicielach. Jednak nie będzie potrzeby ich używania, a od 1 stycznia 2012 r. nikt nie będzie mógł żądać od nas ich podania. Będą one niejako „uśpione”. Jeśli osoba, której nadano już NIP, otworzy firmę lub zarejestruje się jako podatnik VAT, to uaktywni swój stary NIP, który zastąpi PESEL, przynajmniej w kontaktach z urzędem skarbowym. Nadal obowiązuje zasada jednokrotności nadawania NIP.