Zamknięty katalog przesłanek obligatoryjnego zawieszenia postępowania określony został w art. 201 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.). W razie zaistnienia jednej z nich organ podatkowy z urzędu wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania.

Zawieszenie z urzędu...

Fiskus musi zawiesić postępowanie w razie śmierci strony. Dotyczy to także sytuacji, gdy w postępowaniu uczestniczy kilka stron i umiera jedna z nich. Organ podatkowy nie może zawiesić postępowania, jeżeli śmierć strony czyni postępowanie bezprzedmiotowym (chodzi tu w szczególności o sprawy dotyczące praw i obowiązków osobistych). W takiej sytuacji organ podatkowy powinien umorzyć postępowanie.

Kolejną przyczyną obligatoryjnego zawieszenia postępowania jest utrata przez stronę lub jej przedstawiciela ustawowego zdolności do czynności prawnych. W takim wypadku do czasu ustanowienia właściwej reprezentacji strony organ podatkowy zawiesza postępowanie z urzędu. Postępowanie ulega zawieszeniu także w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony (dotyczy przedstawiciela ustawowego osoby fizycznej). Osoba fizyczna ma pełną zdolność do czynności prawnych, jeżeli jest pełnoletnia i nieubezwłasnowolniona. Strona pozbawiona zdolności do czynności prawnych może działać wyłącznie przez przedstawiciela ustawowego. Śmierć takiego przedstawiciela rodzi zatem obowiązek zawieszenia postępowania. Podstaw do zawieszenia postępowania z urzędu nie daje natomiast śmierć pełnomocnika procesowego strony.

Organ podatkowy zawiesza postępowanie w sprawie dotyczącej odpowiedzialności osoby trzeciej - do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna (z pewnymi wyjątkami). Obligatoryjne zawieszenie postępowania następuje także wtedy, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Ostatnia przesłanka zawieszenia z urzędu dotyczy wystąpienia do organów innego państwa o udzielenie informacji niezbędnych do ustalenia lub określenia wysokości zobowiązania podatkowego, na podstawie ratyfikowanych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Polska.

...i na wniosek strony

Organ podatkowy może zawiesić postępowanie podatkowe na wniosek strony wyłącznie w sytuacji, gdy dotyczy ono udzielenia ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, tj. umorzenia, odroczenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę. Okres zawieszenia w takiej sytuacji nie może być dłuższy niż trzy lata. Jeżeli w tym czasie strona nie zwróci się o jego podjęcie, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane.

Zawieszenie postępowania podatkowego wstrzymuje bieg terminów proceduralnych. Nie wstrzymuje jednak innych terminów określonych w Ordynacji podatkowej, np. ogólnych terminów przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wyjątek od tej zasady przewiduje, że nie nalicza się odsetek za zwłokę od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania z urzędu do dnia doręczenia postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania (art. 54 par. 1 pkt 4).

Ważne!

Załatwienie sprawy podatkowej wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy

JAK TO ZROBIĆ...

Kiedy trzeba wyznaczyć nowego przedstawiciela

PROBLEM: Podatnik został ubezwłasnowolniony częściowo i w związku z postępowaniem podatkowym działa za niego przedstawiciel ustawowy. Jednak przedstawiciel zmarł, a organ podatkowy z urzędu zawiesił postępowanie. Co należy zrobić, aby zakończyć postępowanie?

ROZWIĄZANIE: W przypadku zawieszenia postępowania z powodu braku reprezentacji strony (śmierć przedstawiciela ustawowego strony, utrata przez stronę lub jej przedstawiciela ustawowego zdolności do czynności prawnych) lub braku strony (w przypadku jej śmierci) organ podatkowy nie może podejmować żadnych czynności w postępowaniu, gdyż byłyby one bezskuteczne. Wyjątek stanowią czynności, które mają na celu usunięcie przeszkód do dalszego prowadzenia postępowania (ustalenia następców prawnych strony, przedstawiciela ustawowego) oraz czynności zabezpieczenia dowodów.