Dziś prawo do odliczenia – w przypadku krajowych zakupów towarów i usług – powstaje co do zasady w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę. Jeżeli uzyskał taki dokument przed nabyciem prawa do rozporządzania towarem lub przed wykonaniem usługi – wówczas prawo do odliczenia przesuwa się do rozliczenia za okres wykonania usługi lub przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel.

Nowe regulacje dotyczące powstania prawa do odliczenia w obrocie krajowym zupełnie zmieniają tę regułę ogólną. Od przyszłego roku prawo do odliczenia VAT naliczonego powstawać będzie w rozliczeniu za okres, w którym „w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów lub usług powstał obowiązek podatkowy” – przy czym nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny.

Posiadanie faktury pozostaje więc warunkiem niezbędnym do odliczenia, ale dodatkowo podatnik kupujący towary i usługi będzie musiał także sprawdzić, czy w odniesieniu do transakcji powstał już obowiązek podatkowy.

W przypadku usług, dla których obowiązek ten powstaje z chwilą wystawienia faktury (np. usługi najmu), sprawa jest prosta. Nabywca otrzymujący fakturę ma bowiem pewność, że obowiązek ów powstał. Dotyczy to też sytuacji, gdy faktura została wystawiona za późno.

Problem dotyczyć może przypadków, gdy obowiązek podatkowy powstaje na zasadach ogólnych (dokonanie dostawy towarów lub wykonanie usługi), a faktura zostanie wystawiona przed jego powstaniem. Podatnik otrzymujący fakturę nie będzie miał bowiem pewności co do tego, kiedy powstał obowiązek podatkowy. Będzie to miało szczególne znaczenie w przypadku transakcji dokonywanych na przełomie miesięcy. W takich sytuacjach pomocne będzie wskazanie na fakturze daty sprzedaży (dostawy towarów lub wykonania usługi) – będzie to podkreślać, że faktura została wystawiona po powstaniu obowiązku podatkowego.