STAN FAKTYCZNY

Podatniczka prowadziła działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług na rzecz podmiotu zagranicznego, będącego podatnikiem podatku od wartości dodanej na terytorium Unii Europejskiej. Wyjaśniła, że w ramach umownych zobowiązań, działając w imieniu i na rzecz podmiotu zagranicznego, reprezentując jego wyłączne interesy na rynku polskim, wykonuje określone czynności. W ich zakres wchodzą m.in. pozyskiwanie na terytorium Polski odbiorców na towary oferowane przez zagranicznego producenta, doprowadzenie do realizacji transakcji, negocjacje z polskimi kontrahentami czy pilotowanie realizacji każdej pozyskanej transakcji. Podatniczka nie posiada pełnomocnictwa kontraktów handlowych w imieniu jej mocodawców. Podstawą jej działania jest dwustronna umowa określająca zasady wynagrodzenia, w tym prowizje z tytułu zawartych transakcji między zagranicznym producentem a polskim odbiorcą na dostawę towarów do Polski (wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów). Przedmiotem sporu okazała się interpretacja dotycząca określenia miejsca świadczenia usług wykonywanych przez pośrednika, związanych z dostawą towarów.

UZASADNIENIE

Udzielając odpowiedzi na pytanie podatniczki, organy podatkowe wskazały, że co prawda skarżąca wykonuje czynności faktyczne na rzecz kontrahenta zagranicznego, jednak działanie w jego imieniu wymaga posiadania stosownych pełnomocnictw udzielonych pośrednikowi przez dającego zlecenie w celu stałego zawierania przez tego pośrednika - za wynagrodzeniem, umów na jego rzecz. Podatniczka nie posiada umocowania do działania w imieniu dającego zlecenie, tak więc nie jest ona osobą uprawnioną, w szczególności do zawierania umów w imieniu i na rzecz zagranicznego kontrahenta, a jej działalność ogranicza się jedynie do dokonywania czynności faktycznych. Organ podkreślił, że z treści art. 28 ust. 5 pkt 2 lit. c) ustawy o VAT, w przypadku usług wykonywanych przez pośredników, działających w imieniu i na rzecz osób trzecich, związanych bezpośrednio z dostawą towarów - miejscem świadczenia tych usług jest miejsce dokonania dostawy towarów. Jednak działanie, o którym mowa w tym przepisie, ma być działaniem nie tylko w imieniu, ale także na rzecz. Usługa pośrednictwa powinna być związana z przyszłą i konkretną dostawą towarów, a nie jedynie z usługą pośrednictwa, której przedmiotem jest wyszukiwanie potencjalnych ich nabywców, w wyniku czego dojdzie do zawarcia umowy między odbiorcą a dostawcą.

Podatniczka wniosła skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, który ją uwzględnił. Sąd przypomniał, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o VAT, w przypadku świadczenia usług miejscem świadczenia jest miejsce, gdzie świadczący usługi posiada stałe miejsce prowadzenia działalności. W przypadku braku takiej siedziby lub stałego miejsca prowadzenia działalności - miejsce stałego zamieszkania, z zastrzeżeniem ust. 2-6 i art. 28 ustawy o VAT. Od ogólnej zasady określającej miejsce świadczenia usług jako miejsce prowadzenia działalności istnieje szereg wyjątków zawartych właśnie w przepisach art. 27 ust. 2-6 i art. 28 ustawy o VAT. W spornym przypadku usług wykonywanych przez pośredników, działających w imieniu i na rzecz osób trzecich, związanych bezpośrednio z dostawą towarów miejscem świadczenia tych usług jest miejsce dokonania dostawy towarów.

W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe kwestionowały, że skarżąca, działając w charakterze pośrednika, spełniała przesłanki określone w art. 28 ust. 5 pkt 2 lit. c) ustawy o VAT. Jako główny argument wskazywały, że nie posiada ona pełnomocnictwa zagranicznego dostawcy do działania w jego imieniu. W ocenie sądu stanowisko takie jest niezasadne. Kluczowy art. 28 ust. 5 pkt 2 lit. c) ustawy o VAT stanowi o usługach wykonywanych przez pośredników, działających w imieniu i na rzecz osób trzecich, związanych bezpośrednio z dostawą towarów. Przepis ten nie wymaga zdaniem sądu posiadania przez pośrednika pełnomocnictwa do zawierania umów w imieniu dostawcy towarów z ich odbiorcami. Przez usługi pośrednictwa, o których mowa w powyższym przepisie, należy rozumieć zespół czynności, które mogą być zarówno czynnościami natury faktycznej, jak i prawnej, jeżeli w ich wyniku dojdzie do nawiązania stosunku prawnego (umownego) pomiędzy dostawcą towarów a ich odbiorcą, w konsekwencji czego nastąpi dostawa towarów. Przepis ten wymaga jednak, czego z kolei organy podatkowe nie kwestionują, aby działania pośrednika miały bezpośredni związek z dokonaną dostawą towarów. Z jego brzmienia nie wynika, aby wskazany w nim wymóg działania w imieniu i na rzecz osób trzecich dotyczył zawierania umów, na podstawie których zrealizowane zostaną dostawy. Odnosi się to do świadczenia usług pośrednictwa, w rezultacie których dojdzie ostatecznie do zrealizowania dostawy i które muszą mieć bezpośredni związek z tą dostawą. Dyspozycją tego przepisu nie będą objęte z jednej strony takie działania, które pośrednik, w szerokim znaczeniu tego słowa, będzie podejmował wobec odbiorcy towaru w imieniu własnym, lecz na rzecz (na rachunek) dostawcy. Z drugiej strony eliminował będzie również takie działania, które określony podmiot będzie podejmował w stosunku do potencjalnych odbiorców, np. samorzutnie, bez uzgodnienia z dostawcą i bez posiadania stosownego umocowania z jego strony do działania i dokonywania czynności na jego rzecz, a które w efekcie również mogą prowadzić do zrealizowania dostaw. Natomiast użyty w tym przepisie wymóg działania w imieniu osób trzecich (w tym przypadku dostawcy towarów) należy odnieść do wszelkich czynności faktycznych i prawnych składających się na usługę pośrednictwa. Przy czym jest on spełniony nie tylko w przypadku posiadania pełnomocnictwa do zawierania umów, lecz również w przypadku istnienia umocowania ze strony dostawcy towarów do podejmowania w jego imieniu i na jego rzecz czynności pośrednictwa. Podatniczka co prawda nie posiada pełnomocnictwa do zawierania w imieniu swojego zagranicznego kontrahenta umów z krajowymi odbiorcami. Wyraźnie jednak podkreśla, że w zakresie opisanych przez nią czynności składających się na usługę pośrednictwa, działa w imieniu i na rzecz zagranicznego dostawcy i jest do dokonywania tych czynności umocowana na podstawie zawartej umowy.

Wyrok WSA w Warszawie z 26 stycznia 2007 r.

SYGN. AKT III SA/Wa 3996/06, niepublikowany

ALEKSANDRA TARKA