Przypomnijmy, że do końca 2006 roku na spółce ciążył obowiązek podatkowy w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych jedynie w przypadku podwyższenia kapitału zakładowego. Stan ten od 1 stycznia 2007 r. uległ zmianie. Od początku roku na spółce ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych we wszystkich umowach spółki poza umową spółki cywilnej (w tym jej zmianami).
Umowa spółki
Co do zasady opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych podlega umowa spółki i aneksy do niej, a także inne czynności związane ze spółką. Opodatkowanie tym podatkiem dotyczy wszelkich spółek: zarówno osobowych, jak i kapitałowych. Zgodnie z przepisami ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych umowa spółki (akty założycielskie) oraz jej zmiana podlega podatkowi, jeżeli w chwili dokonania czynności na terytorium Polski znajduje się w przypadku spółki osobowej – siedziba tej spółki, a w przypadku spółki kapitałowej – rzeczywisty ośrodek zarządzania albo siedziba tej spółki – jeżeli jej rzeczywisty ośrodek zarządzania nie znajduje się na terytorium żadnego z państw członkowskich, a jeżeli ośrodek ten znajduje się na terytorium takiego państwa, gdy umowa spółki nie podlega podatkowi kapitałowemu w tym państwie.
Zmiana umowy
Warto przy tym zaznaczyć, że w przypadku umowy spółki za zmianę umowy uważa się przy spółce osobowej – wniesienie lub podwyższenie wniesionego do spółki wkładu, którego wartość powoduje zwiększenie majątku spółki albo podwyższenie kapitału zakładowego, pożyczkę udzieloną spółce przez wspólnika lub akcjonariusza (bez względu na to, gdzie znajdował się w chwili udzielenia pożyczki przedmiot umowy), dopłaty oraz oddanie przez wspólnika lub akcjonariusza spółce rzeczy lub praw majątkowych do nieodpłatnego używania. Z kolei przy spółce kapitałowej przez zmianę umowy spółki należy także rozumieć wniesienie lub podwyższenie wniesionego do spółki wkładu, którego wartość powoduje podwyższenie kapitału zakładowego, pożyczkę udzieloną spółce przez wspólnika (akcjonariusza) oraz dopłaty.
Obowiązek zapłaty
W przypadku podatku od czynności cywilnoprawnych obowiązek podatkowy zasadniczo powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej (zawarcia umowy). Obowiązek podatkowy powstaje również z chwilą podjęcia uchwały o podwyższeniu kapitału spółki mającej osobowość prawną. W przypadku umowy spółki obowiązek podatkowy ciąży na spółce. Tylko przy umowie spółki cywilnej obowiązek podatkowy ciąży na wspólnikach. W przypadku wspólników spółki cywilnej należy pamiętać, że zobowiązanymi solidarnie do zapłaty tego podatku są wspólnicy tej spółki. Oznacza to, że organ podatkowy ma prawo według swego uznania wystąpić o spełnienie świadczenia do jednego ze wspólników lub do wszystkich, aż do pełnego wykonania zobowiązania. Zasada ta obowiązuje bez względu na to, jak umówiły się same strony danej czynności. Jedynie w przypadku, gdy jedną ze stron czynności cywilnoprawnej jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej zwolniona od podatku od czynności cywilnoprawnych, obowiązek zapłaty podatku ciąży solidarnie na pozostałych stronach tej czynności. Jeżeli jedna ze stron czynności cywilnoprawnej jest zwolniona od podatku, stawki podatku obniża się o 50 proc.
Obniżenie podstawy
W przypadku spółki trzeba mieć na względzie, że ustalając podstawę opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych należy odliczyć od tej podstawy: • kwotę wynagrodzenia wraz z podatkiem od towarów i usług, pobraną przez notariusza za sporządzenie aktu notarialnego umowy spółki albo jej zmiany, jeżeli powoduje ona zwiększenie majątku spółki albo podwyższenie kapitału zakładowego, • opłatę sądową związaną z wpisem spółki do rejestru przedsiębiorców lub zmianą wpisu w tym rejestrze dotyczącą wkładu do spółki albo kapitału zakładowego, a także opłatę za zamieszczenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym ogłoszenia o tych wpisach, • wartość wkładów do spółki lub powiększających jej majątek, wartość kapitału zakładowego lub jego podwyższenia, kwoty dopłat, kwoty lub wartość pożyczek udzielonych spółce przez wspólnika (akcjonariusza) oraz wartość rzeczy lub praw majątkowych oddanych spółce do nieodpłatnego używania przez jednostki samorządu terytorialnego oraz skarb państwa, • wartość wkładów do spółki albo wartość kapitału zakładowego wynikającą z umowy spółki lub jej zmiany, związanej z przekształceniem, podziałem lub łączeniem spółek, która była opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych przed dokonaniem tych czynności, • kwoty pożyczek udzielonych spółce kapitałowej przez wspólnika (akcjonariusza) oraz kwoty dopłat w spółce kapitałowej, które były opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych, a następnie zostały przeznaczone na podwyższenie kapitału zakładowego.
JAK ZAPŁACIĆ PODATEK Generalnie podatnicy są obowiązani, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, według ustalonego wzoru, oraz obliczyć i wpłacić podatek w ciągu 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego. Nie dotyczy to sytuacji, gdy podatek jest pobierany przez płatnika. JAKA JEST STAWKA PODATKU Stawka podatku od czynności cywilnoprawnych w przypadku umowy spółki wynosi 0,5 proc. W związku z tym, przy wniesieniu do spółki kapitału zakładowego w wysokości 50 tys. zł podatek od czynności cywilnoprawnych wyniesie 250 zł (50 tys zł x 0,005 = 250 zł).
PODSTAWĘ OPODATKOWANIA PRZY UMOWIE SPÓŁKI STANOWI • przy zawarciu umowy – wartość wkładów wniesionych do majątku spółki albo wartość kapitału zakładowego, • przy zmianie umowy – wartość wkładów powiększających majątek spółki albo wartość, o którą podwyższono kapitał zakładowy, • przy dopłatach – kwota dopłat, • przy pożyczce udzielonej spółce przez wspólnika lub akcjonariusza – kwota lub wartość pożyczki, • przy oddaniu spółce rzeczy lub praw majątkowych do nieodpłatnego używania – roczna wartość nieodpłatnego używania, którą przyjmuje się w wysokości 4 proc. wartości rynkowej rzeczy lub prawa majątkowego (taką wartość mnoży się przez stawkę podatku), • przy przekształceniu, podziale lub łączeniu spółek – wartość majątku wniesionego do spółki albo wartość kapitału zakładowego, • przy przeniesieniu na terytorium Polski rzeczywistego ośrodka zarządzania spółki kapitałowej lub jej siedziby – wartość kapitału zakładowego.