Planowane zmiany w ustawie o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) mają zaowocować wprowadzeniem solidarnej odpowiedzialności sprzedawcy i nabywcy za rozliczenia VAT w obrocie takimi towarami, jak paliwa, niektóre wyroby stalowe (np. pręty) czy złoto.

Przepis o solidarnej odpowiedzialności będzie miał zastosowanie, jeśli nabywca będzie wiedział lub będzie miał uzasadnione podstawy do tego, aby przypuszczać, że podatek od towarów i usług nie zostanie przez sprzedającego odprowadzony. O takich uzasadnionych podstawach można by mówić, jeśli cena towaru byłaby niższa od jego wartości rynkowej. Resort finansów zapewnia jednocześnie, że solidarna odpowiedzialność nie będzie wchodzić w grę, gdy taka niższa cena będzie wynikiem przyznania zwyczajowego rabatu handlowego.

– Nowy przepis ma mieć charakter prewencyjny, a nie represyjny – podkreślił wczoraj na spotkaniu z dziennikarzami wiceminister finansów Maciej Grabowski. Zapowiedział też, że w związku z pojawiającym się wątpliwościami będzie musiał być doprecyzowany i wskazywać, że chodzi o profesjonalny obrót paliwami, prętami stalowymi i innymi wrażliwymi wyrobami (w przypadku których często dochodzi do oszustw podatkowych na dużą skalę) albo zużycie ich w dużych ilościach. Ma to zapobiec sytuacjom, w których do odpowiedzialności mógłby być pociągany drobny przedsiębiorca, który np. zatankował na stacji skuszony niską ceną paliwa.

Na wczorajszym spotkaniu z dziennikarzami wiceminister Grabowski zapewniał, że nie taka jest intencja proponowanych zmian. Przypomniał też, że chodzi o walkę z oszustwami, co ma uzasadnienie nie tylko fiskalne. Celem jest również ochrona przedsiębiorców przed nieuczciwą konkurencją, o co wiele uczciwych firm się dopominało. Wskazał też, że wprowadzenie odpowiedzialności solidarnej jest zgodne z unijną dyrektywą. Polskie propozycje są wzorowane na rozwiązaniach brytyjskich, które były weryfikowane przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Solidarna odpowiedzialność nie jest jedynym planowanym sposobem walki z oszustwami podatkowymi w handlu prętami i innymi wrażliwymi wyrobami. Jeszcze w tym miesiącu Rada Ministrów ma się zająć wnioskiem przygotowywanym przez resort finansów o zgodę Rady Unii Europejskiej na wprowadzenie mechanizmu odwróconego VAT (podatek płaci i odprowadza do urzędu skarbowego nabywca, a nie sprzedawca). Taki sposób rozliczania skutecznie zablokowałoby możliwość wyłudzania podatku. Mechanizm jest już w Polsce stosowany w obrocie złomem.

Inne państwa, które walczą z oszustami
Z instytucji odpowiedzialności solidarnej w rozliczeniach VAT korzystają takie kraje, jak: Belgia, Bułgaria, Hiszpania, Wielka Brytania, Luksemburg, Portugalia, Rumunia czy Słowenia. Również Czechy i Słowacja zdecydowały się ostatnio na wprowadzenie możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności nabywcy za niezapłacone podatki sprzedawcy.

Etap legislacyjny

Projekt na etapie konsultacji społecznych