Zgodnie z art. 125 Ordynacji podatkowej organy podatkowe zobowiązane są działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Ordynacja wymaga, aby sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, były rozstrzygane niezwłocznie.

Warto pamiętać o terminach

Dokładniejsze wytyczne znajdziemy w art. 139 Ordynacji podatkowej. Wyznacza on następujące terminy:

– załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca (dotyczy to organu I instancji);

– sprawa szczególnie skomplikowana nie powinna zająć organowi podatkowemu w I instancji dłużej niż 2 miesiące;

– załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od otrzymania odwołania przez organ odwoławczy;

– jeśli w postępowaniu odwoławczym przeprowadzono rozprawę (lub strona wniosła o jej przeprowadzenie) – sprawę należy załatwić w ciągu 3 miesięcy.

Terminy te mają charakter instrukcyjny – ich przekroczenie nie pozbawia organów możliwości wydania późniejszego rozstrzygnięcia ani też nie powoduje wadliwości decyzji.

Istotne zastrzeżenie zawiera par. 4 omawianego przepisu. Zgodnie z nim do powyższych terminów nie należy wliczać m.in. okresów zawieszenia postępowania lub opóźnień z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Sytuacje takie mogą wystąpić, jeśli np. podatnik sam poprosił o dodatkowy czas na zgromadzenie niezbędnych dokumentów, w sprawie powołano biegłych, konieczne jest dokonanie oszacowania dochodu lub też organ podatkowy oczekuje na informacje od innej jednostki. O niezałatwieniu sprawy w terminie organ zobowiązany jest jednak zawiadomić stronę. Musi on wtedy podać przyczyny niedotrzymania terminu oraz wskazać nowy.

Podatnik ponagla organ

Jeśli sprawa nie zostanie załatwiona we właściwym terminie (wynikającym z powyższych regulacji czy też wyznaczonym przez sam organ), podatnik może wnieść ponaglenie. Co do zasady pismo takie kierowane jest do organu wyższego stopnia (czyli np. do dyrektora izby skarbowej); jedynie w przypadku niezałatwienia sprawy przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej – do ministra finansów.

Jeśli ponaglenie zostanie uznane za uzasadnione, organ, do którego je wniesiono, wyznaczy dodatkowy termin. Podejmie również, przynajmniej teoretycznie, środki zmierzające do wykrycia przyczyn opóźnienia, ustalenia winnych i zapobieżenia takim sytuacjom w przyszłości. Konsekwencje może również ponieść pracownik opieszałego organu – podlega on w szczególności odpowiedzialności porządkowej lub dyscyplinarnej.