Unikanie stawienia się do urzędu skarbowego czy organu kontroli skarbowej na wezwanie w charakterze świadka nie pozostaje bezkarne. Przekonał się o tym podatnik w jednej ze spraw rozstrzyganych przez NSA. Był dwukrotnie wzywany jako świadek, ale nie przychodził do urzędu. Wystosował pismo do organu podatkowego, w którym uznał, że jest jednocześnie świadkiem i stroną w prowadzonych wobec niego postępowaniach kontrolnych. Uważał, że w takiej sytuacji przepisy dają mu prawo do odmowy składania wyjaśnień i zeznań oraz udzielania odpowiedzi na pytania. Tym samym, jak stwierdził, nie będzie zeznawał w sprawie dotyczącej zakupu gazu LPG.

Za takie zachowanie dyrektor urzędu kontroli skarbowej wymierzył podatnikowi karę porządkową w wysokości 500 zł. Podatnik złożył zażalenie, a następnie skargę do sądu. Doszedł aż do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który jednak wyrokiem z 19 lipca 2012 r. (sygn. akt II FSK 131/11) uznał, że kara była prawidłowa. Świadek nie stawiał się na wezwania, które były prawidłowo doręczone, a zatem mógł być ukarany.

Z wyroku tego wynikają jednak bardzo ważne wskazówki dla podatników. Otóż ci, którzy zostaną wezwani na przesłuchanie w charakterze świadka, muszą uważać, w jakim zakresie mogą korzystać z prawa odmowy zeznań i odpowiedzi na poszczególne pytania. Świadkiem można być nie tylko przy kontroli dochodów ze sprzedaży paliw, ale także np. przy domowej sprzedaży na Allegro, kiedy przychody z aukcji osiąga faktycznie inna osoba, niż zarejestrowana w serwisie.

Zeznania świadka

Zbigniew Błaszczyk, doradca podatkowy, właściciel Tax-US, tłumaczy, że tzw. dowód z zeznań świadka jest dowodem szczególnym. Stosowany jest najczęściej wtedy, gdy zachodzą wątpliwości co do faktów skutkujących powstaniem obowiązku podatkowego, przekształcającego się następnie w zobowiązanie.

Przepisy Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.) wyłączają niektóre osoby z przesłuchania w charakterze świadka. Świadkami nie mogą być jedynie osoby niezdolne do postrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń, a także osoby, obowiązane do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych na okoliczności objęte tajemnicą, jeżeli nie zostały zwolnione od obowiązku zachowania tej tajemnicy oraz duchowni prawnie uznanych wyznań (co do faktów objętych tajemnicą spowiedzi).